Συναγερμός για το πετρέλαιο – Κόβει φορτία το Ριάντ – ΗΠΑ: Ελλείψεις πυρομαχικών-λιπαντικών

Η προειδοποίηση εκδόθηκε μέσω της Εθνικής Πλατφόρμας Έγκαιρης Προειδοποίησης για Καταστάσεις Εκτάκτων Αναγκών, σύμφωνα με την υπηρεσία Πολιτικής Άμυνας του Ριάντ και προέτρεπε τους κατοίκους να διατηρήσουν την ψυχραιμία τους και να μετακινηθούν αμέσως στο πλησιέστερο ασφαλές μέρος, κατά προτίμηση μέσα σε κτήριο ή σε δωμάτιο, μακριά από παράθυρα, ζητώντας να παραμείνουν εκεί έως ότου περάσει ο κίνδυνος.

Η Πολιτική Άμυνα συμβούλεψε επίσης τους πολίτες να παραμείνουν μακριά από ανοιχτούς χώρους, παράθυρα, μπαλκόνια και στέγες, ενώ όσοι βρίσκονταν σε εξωτερικούς χώρους κλήθηκαν να εισέλθουν στο πλησιέστερο κτίριο ή να καταφύγουν πίσω από κάποιο σταθερό εμπόδιο.

Οι οδηγοί που έλαβαν την ειδοποίηση κλήθηκαν να σταματήσουν το όχημά τους μακριά από γέφυρες και πολυώροφα κτήρια, ενώ οι πολίτες κλήθηκαν επίσης να αποφύγουν τις συγκεντρώσεις και τις επικίνδυνες περιοχές και να ακολουθήσουν τις οδηγίες που διαβιβάζονται μέσω των επίσημων καναλιών. Οι Αρχές δεν διευκρίνισαν τη φύση του πιθανού κινδύνου.

Οι προειδοποιήσεις, συμπεριλαμβανομένης της πρώτης που εκδόθηκε για τη Μέκκα από την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή, άρθηκαν γρήγορα, σύμφωνα με την Πολιτική Άμυνα. Εκδόθηκαν εν μέσω της κλιμάκωσης των συγκρούσεων μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και των ανταρτών Χούθι και μια μέρα αφότου μια σειρά επιθέσεων με βαλλιστικούς πυραύλους και drones που εκτοξεύθηκαν από την Υεμένη, προκάλεσαν τον τραυματισμό 13 ατόμων στο νότιο τμήμα του βασιλείου.

Το υεμενίτικο κίνημα Ανσαραλά – γνωστό επίσης με το επώνυμο της οικογένειας των ηγετών του, των Χούθι – έπληξε χθες, Δευτέρα, εκ νέου στρατιωτικές εγκαταστάσεις στη γειτονική Σαουδική Αραβία, ενώ το Ιράν διέψευσε πως έχει οποιαδήποτε ανάμιξη στον πόλεμο αυτό, νέο μέτωπο της ευρύτερης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.

Το κίνημα κατάφερε τις τελευταίες ημέρες βαριές ήττες στις δυνάμεις της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης και του συμμάχου τους, της Σαουδικής Αραβίας, παίρνοντας με αστραπιαία προέλαση τον έλεγχο του στενού Μπαμπ ελ Μάντεμπ, περάσματος στρατηγικής σημασίας που συνδέει την Ευρώπη με την Ασία μέσω της Διώρυγας του Σουέζ.

Στοχοποίησαν επίσης ξανά πετρελαϊκές υποδομές της Σαουδικής Αραβίας, της χώρας που είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας αργού παγκοσμίως, πυροδοτώντας περαιτέρω άνοδο των τιμών του πετρελαίου, που από την περασμένη εβδομάδα έχουν ξεπεράσει εκ νέου τα 100 δολάρια το βαρέλι.

Χθες πλήγμα των Χούθι στη δυτική Υεμένη είχε ως αποτέλεσμα να σκοτωθούν οκτώ στρατιωτικοί των δυνάμεων που ορκίζονται πίστη στη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση, σύμφωνα με δύο πηγές προσκείμενες σε αυτές. Το κίνημα Ανσαραλά ανακοίνωσε από την πλευρά του νέα επίθεση «ευρείας κλίμακας», με «δεκάδες βαλλιστικούς πυραύλους και drones» εναντίον της αεροπορικής βάσης Βασιλιάς Χαλίντ, στη Χαμίς Μουσάιτ, στη νότια Σαουδική Αραβία.

Περίοικος είπε στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι είδε «πολλούς πυραύλους» να πλήττουν τη στρατιωτική βάση και άκουσε ισχυρές εκρήξεις. «Είναι η πρώτη φορά» που είδε «τόσους», πρόσθεσε, τονίζοντας ότι η επίθεση προκάλεσε πυρκαγιά «η οποία διήρκεσε πολλή ώρα». Ο στρατός του Ριάντ ανταπέδωσε εξαπολύοντας περίπου πενήντα αεροπορικές επιδρομές, όπως και την προηγουμένη.

Υπό πίεση η αγορά πετρελαίου

Νέες πιέσεις δέχεται η ευρωπαϊκή αγορά πετρελαίου μετά τη διακοπή λειτουργίας του αγωγού East-West στη Σαουδική Αραβία. Η εξέλιξη έχει αρχίσει να επηρεάζει άμεσα τις προμήθειες προς την Ευρώπη, καθώς φορτία αργού ακυρώνονται ή παραδίδονται με μεγάλη καθυστέρηση.

Σύμφωνα με πηγές της αγοράς που επικαλείται το oilprice.com, τουλάχιστον τρία ευρωπαϊκά διυλιστήρια έχουν ενημερωθεί ότι φορτία με πετρέλαιο που περίμεναν στα τέλη Σεπτεμβρίου από τη Σαουδική Αραβία, είτε ακυρώνονται είτε μετατίθενται ακόμη και για τον Νοέμβριο. Δύο ακόμη διυλιστήρια περιμένουν ενημέρωση για τις δικές τους παραδόσεις.

Ο αγωγός East-West, ο οποίος μπορεί να μεταφέρει έως και 7 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα, βρίσκεται εκτός λειτουργίας μετά την επίθεση της 10ης Σεπτεμβρίου. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές διαδρομές της Σαουδικής Αραβίας. Ο αγωγός μεταφέρει πετρέλαιο από τα κοιτάσματα στο ανατολικό τμήμα της χώρας προς το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα. Με αυτόν τον τρόπο, το σαουδαραβικό πετρέλαιο μπορεί να φτάσει στις διεθνείς αγορές χωρίς να περάσει από τα Στενά του Ορμούζ.

Πηγή της αγοράς δήλωσε στο Argus ότι όλα τα σαουδαραβικά φορτία που είχαν προγραμματιστεί για το τελευταίο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου μπορεί να αντιμετωπίσουν καθυστερήσεις ή ακόμη και να ακυρωθούν. Η ίδια πηγή εκτίμησε ότι τα αποθέματα πετρελαίου στο Γιανμπού επαρκούν για περίπου πέντε ημέρες, αν και το Argus σημειώνει ότι δεν έχει επιβεβαιώσει ανεξάρτητα αυτή την πληροφορία. Η Saudi Aramco δεν έχει σχολιάσει τις συγκεκριμένες πληροφορίες.

Η κατάσταση έχει αλλάξει σημαντικά σε σχέση με όσα αναμένονταν πριν από λίγες εβδομάδες. Τον Αύγουστο, το Bloomberg είχε μεταδώσει ότι η Saudi Aramco σχεδίαζε να παραδώσει κανονικά τις συμφωνημένες ποσότητες πετρελαίου σε τουλάχιστον τρία ευρωπαϊκά διυλιστήρια για τον Σεπτέμβριο. Ωστόσο, σύμφωνα με στοιχεία της Vortexa που επικαλείται το Argus, από τις 11 Σεπτεμβρίου δεν έχει αναχωρήσει κανένα φορτίο σαουδαραβικού αργού από το Γιανμπού.

Την ίδια στιγμή, οι εξαγωγές της Σαουδικής Αραβίας μέσω του Σίντι Κερίρ στην Αίγυπτο έφτασαν κατά μέσο όρο τα 1,95 εκατ. βαρέλια ημερησίως κατά τις δύο πρώτες εβδομάδες του Σεπτεμβρίου. Οι αφίξεις στο Αΐν Σόχνα κινήθηκαν περίπου στα 1,40 εκατ. βαρέλια την ημέρα.

Το πετρέλαιο που φτάνει στο Αΐν Σόχνα μπορεί στη συνέχεια να μεταφερθεί μέσω του αγωγού SUMED στο Σίντι Κερίρ, στη Μεσόγειο. Ο συγκεκριμένος αγωγός έχει δυνατότητα μεταφοράς περίπου 2,5 εκατ. βαρελιών ημερησίως. Από την πλευρά του, ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, μιλώντας στο τηλεοπτικό δίκτυο CNBC, ξεκαθάρισε ότι το πετρέλαιο θα ξαναρχίσει να ρέει στον αγωγό Ανατολής – Δύσης της Σαουδικής Αραβίας εντός των επόμενων ημερών.

Διευκρινίζοντας ότι πρόκειται μόνο για μια «εκτίμηση», ο Κρις Ράιτ είπε ότι θεωρεί ότι το κλείσιμο του αγωγού θα κρατήσει «μερικές ημέρες». Σημείωσε επίσης ότι η Σαουδική Αραβία λαμβάνει μέτρα για να διοχετεύσει περισσότερο πετρέλαιο μέσω των Στενών του Ορμούζ, με τη βοήθεια του αμερικανικού στρατού.

Ζητούνται εναλλακτικές

Οι ευρωπαϊκές εταιρείες έχουν ήδη αρχίσει να αναζητούν εναλλακτικές πηγές πετρελαίου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η πολωνική Orlen, η οποία προχώρησε σε αγορές άλλων ποικιλιών αργού για να καλύψει τις ανάγκες της. Σύμφωνα με traders που επικαλείται το Reuters, η εταιρεία αγόρασε πετρέλαιο από τη Βόρεια Θάλασσα, όπως Grane, Johan Sverdrup και Johan Castberg. Παράλληλα, αναζήτησε προσφορές για αμερικανικό WTI Midland και καζακικό CPC Blend.

Τουλάχιστον τέσσερις προγραμματισμένες μεταφορές με δεξαμενόπλοια από το Σίντι Κερίρ προς το Γκντανσκ για τον Σεπτέμβριο δεν πραγματοποιήθηκαν. Η Saudi Aramco καλύπτει περίπου το 40% του αργού που επεξεργάζεται η Orlen, η οποία διαθέτει διυλιστήρια στην Πολωνία, τη Λιθουανία και την Τσεχία. Από την πλευρά της, πάντως, η πολωνική εταιρεία αναφέρει ότι οι εγκαταστάσεις της συνεχίζουν να τροφοδοτούνται κανονικά με πρώτη ύλη.

Το Ριάντ ζητά εγγυήσεις από την Αίγυπτο

Ο Σαουδάραβας πρίγκιπας διάδοχος και de facto ηγέτης της χώρας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, υποδέχτηκε χθες στην Τζέντα τον επικεφαλής του μικτού διοικητηρίου των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων που είναι αρμόδιο για τη Μέση Ανατολή (CENTCOM), τον Μπραντ Κούπερ, για να συζητήσουν τις «εξελίξεις στην περιοχή», μετέδωσε το επίσημο σαουδαραβικό πρακτορείο ειδήσεων SPA. Αναμένεται σήμερα στην Αίγυπτο, για να συζητήσει τις περιφερειακές εξελίξεις με τον πρόεδρο της χώρας αυτής, Άμπντελ Φάταχ ας Σίσι, σύμφωνα με τις υπηρεσίες της αιγυπτιακής προεδρίας.

Ο Σαουδάραβας πρίγκιπας διάδοχος «θέλει εγγυήσεις ότι η Αίγυπτος θα επέμβει, αν είναι ανάγκη, για να προστατεύσει το Μπαμπ ελ Μάντεμπ», αποκρυπτογράφησε η Μιρέτ Μαμπρούκ του Middle East Institute της Ουάσιγκτον.

Σε αυτό το τεταμένο πλαίσιο, η Σαουδική Αραβία ζήτησε να αναβληθεί σύνοδος σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών με τη συμμετοχή του Ιράν και κρατών του Κόλπου που υποτίθεται πως θα οργανωνόταν στο Ομάν χθες, σύμφωνα με την ιρανική διπλωματία. «Η επίκληση του ζητήματος της Υεμένης ως του λόγου (της αναβολής) αποτελεί ψευδές πρόσχημα», έκρινε ο εκπρόσωπός της, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, κατά τη διάρκεια ενημέρωσης των διαπιστευμένων συντακτών στο υπουργείο Εξωτερικών στην Τεχεράνη.

«Το Ιράν δεν επεμβαίνει στις υποθέσεις της Υεμένης», επέμεινε, τονίζοντας πως η Ανσαραλά είναι παράγοντας «απόλυτα ανεξάρτητος», που «παίρνει τις αποφάσεις της με βάση τα δικά της συμφέροντα». Η σύνοδος αυτή αναμενόταν να έχει στο επίκεντρο το μέλλον του στενού του Ορμούζ, άλλης στρατηγικής σημασίας θαλάσσιας οδού για το εμπόριο υδρογονανθράκων, που έχει κλείσει το Ιράν εδώ και μήνες.

«Παρά τις έντονες πιέσεις που ασκούνται από τις ΗΠΑ, το Ιράν διατηρεί συγκριτικά τον έλεγχο του Ορμούζ», επισήμανε ο πολιτικός αναλυτής Μαζιάρ Χοσραβί. Παράλληλα, οι εξελίξεις στην Υεμένη δημιουργούν «νέα ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή και ακόμη και σε διεθνή κλίμακα». «Μου φαίνεται ότι το Ιράν (θα πήγαινε) σε αυτή τη σύνοδο έχοντας θέση ισχύος», πρόσθεσε στο AFP, ενώ η Σαουδική Αραβία είναι αποδυναμωμένη.

Το βασίλειο βρίσκεται σε κλοιό, καθώς υφίσταται επιθέσεις των Χούθι, ενώ τα δεξαμενόπλοιά του απειλούνται και στα δύο στενά μέσω των οποίων εξάγει το πετρέλαιό του. Επιπλέον, ο πετρελαιαγωγός Ανατολής-Δύσης, μέσω του οποίου εξήγαγε αργό παρακάμπτοντας το Ορμούζ, σταμάτησε να λειτουργεί μέχρι νεοτέρας, έπειτα από επιθέσεις drones που, σύμφωνα με το Ριάντ, εξαπολύθηκαν από το έδαφος του Ιράκ.

Το Πεντάγωνο παραδέχεται ελλείψεις

Την ίδια στιγμή, το αμερικανικό υπουργείο Πολέμου αναγνώρισε, σε έκθεσή του που δημοσιοποιήθηκε χθες Δευτέρα, ότι παρουσιάστηκε «έλλειψη» πυρομαχικών εξαιτίας του πολέμου εναντίον του Ιράν, διαπίστωση που η κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αρνείται κατηγορηματικά τους τελευταίους μήνες.

«Η χρήση πυρομαχικών κατά την ΕΕΟ (σ.σ. ‘επιχείρηση Επική Οργή’) προκάλεσε ελλείψεις στο στρατηγικό απόθεμα και αποκάλυψε βασικά προβλήματα στη βιομηχανική βάση για τον ανεφοδιασμό με πυρομαχικά», παραδέχεται η έκθεση του γενικού επιθεωρητή του Πενταγώνου για την αμερικανική επίθεση εναντίον του Ιράν. Η έκθεση τονίζει πάντως τη λήψη «μέτρων» από το υπουργείο για την επιτάχυνση της παραγωγής.

Όταν δημοσιεύτηκαν, τον Ιούνιο, πληροφορίες στον Τύπο για την επιβολή περιορισμών στη χρήση συγκεκριμένων τύπων όπλων, κυρίως πυραύλων και πιο συγκεκριμένα πυραύλων αναχαίτισης για τα αντιαεροπορικά συστήματα των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ, η κυβέρνηση τις είχε διαψεύσει. Ο πρόεδρος Τραμπ είχε διαβεβαιώσει πως η χώρα διαθέτει «τεράστιες ποσότητες πυρομαχικών».

Στις αρχές Σεπτεμβρίου, ο Αμερικανός πρόεδρος επέμενε ότι οι διαθέτουν «πρακτικά απεριόριστο απόθεμα πυρομαχικών», όπως δεν έπαψε να επαναλαμβάνει κατά τη διάρκεια του πολέμου, για παράδειγμα τον Μάρτιο. Ωστόσο, τουλάχιστον σύμφωνα με δημοσιεύματα του Τύπου, η έλλειψη πυρομαχικών είναι τόσο σοβαρή που ο πρόεδρος Τραμπ αποφάσισε να μην επαναληφθούν επιθέσεις ευρείας κλίμακας εναντίον του Ιράν κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.

Παρά τη μαζική χρήση των πυραύλων αναχαίτισης, «ιρανικά πλήγματα προκάλεσαν ζημιές ή κατέστρεψαν εκατοντάδες κτίρια και εγκαταστάσεις σε στρατιωτικές βάσεις στο Κουβέιτ, στο Μπαχρέιν, στη Σαουδική Αραβία, στο Ιράκ, στο Ομάν και στην Ιορδανία», αναφέρει η έκθεση του επιθεωρητή (σελ. 18).

Το έγγραφο, που καλύπτει την περίοδο από τον Απρίλιο ως τον Ιούνιο του 2026, αναφέρεται επίσης στις ζημιές στον στόχο των αεροσκαφών: καταστράφηκαν τέσσερα F-15, υπέστησαν ζημιές ένα F-35, επτά αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού KC-135, ενώ καταστράφηκαν επίσης «ως και 30» μη επανδρωμένα εναέρια συστήματα MQ-9 Reaper, μεταξύ άλλων.

Το έγγραφο υπολογίζει ότι «πάνω από 50.000» Αμερικανοί στρατιωτικοί ενεπλάκησαν στον πόλεμο στον Κόλπο, που ξέσπασε την 28η Φεβρουαρίου, με τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς εναντίον του Ιράν. Τα αντίποινα του Ιράν ή συμμάχων του κατέστρεψαν επίσης διπλωματικά κτίρια σε τέσσερις χώρες (Ιράκ, Κουβέιτ, Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα), πάντα σύμφωνα με το έγγραφο.

Δελτίο στα λιπαντικά αυτοκινήτων

Η μεγάλη αμερικανική αλυσίδα πολυκαταστημάτων Costco ανακοίνωσε ότι θέτει περιορισμούς στο εξής στις πωλήσεις λιπαντικών. Συγκεκριμένα, οι πελάτες θα μπορούν να αγοράζουν μόνο δύο τεμάχια λαδιού μηχανής ανά εβδομάδα, τη στιγμή που η τιμή του έχει ήδη αυξηθεί από τα 30 δολάρια στα 58 δολάρια φέτος.

Σύμφωνα με αμερικανικά δημοσιεύματα, τα διϋλιστήρια της χώρας έχουν δώσει βάρος πλέον στην παραγωγή βενζίνης και ντίζελ, αφήνοντας σε δεύτερη μοίρα τα λιπαντικά. Προσπαθούν έτσι να εκμεταλλευτούν τα ιστορικά υψηλά περιθώρια στα συγκεκριμένα προϊόντα.

Άλμα στο πετρέλαιο

Οι τιμές του πετρελαίου άρχισαν την εβδομάδα με άνοδο σήμερα, με το βαρέλι να αλλάζει χέρια έναντι 100 και πλέον δολαρίων, με φόντο τις εχθροπραξίες στη Μέση Ανατολή, μετά το κλείσιμο πετρελαιαγωγού-κλειδιού στη Σαουδική Αραβία και τις επιθέσεις εναντίον δεξαμενόπλοιων στο Στενό του Ορμούζ.

Λίγο μετά τις 02:30 (ώρα Κύπρου), αφού άρχισαν οι συναλλαγές στις αγορές στην Ασία, η τιμή του βαρελιού του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας προς παράδοση τον Νοέμβριο, κατέγραφε άνοδο 2,80% στα 107,54 δολάρια. Είχε περάσει την περασμένη εβδομάδα το όριο των 100 δολαρίων για πρώτη φορά από τον Ιούλιο — ανέβηκε 9% κατά τη διάρκειά της. Η αντίστοιχη αμερικανική ποικιλία West Texas Intermediate (WTI) προς παράδοση τον Οκτώβριο σημείωνε παράλληλα άνοδο 2,29%, στα 102,34 δολάρια.

Το Ομάν ανακοίνωσε χθες την αναβολή συνόδου σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών στο σουλτανάτο στην οποία επρόκειτο να συμμετάσχουν το Ιράν και κράτη του Κόλπου για το μέλλον του Στενού του Ορμούζ, θαλάσσιας οδού στρατηγικής σημασίας που έχει κλείσει η Τεχεράνη και αποτελεί πλέον μεγάλο διακύβευμα της σύγκρουσης με τις ΗΠΑ.

Νωρίτερα χθες, εμπορικό πλοίο έγινε στόχος πλήγματος με αποτέλεσμα να χάσει τη ζωή του μέλος του πληρώματός του, ανακοίνωσαν οι ιρανικές αρχές. Την Παρασκευή, οι αρχές της Σαουδικής Αραβίας ανακοίνωσαν πως κλείνουν προσωρινά τον αγωγό Ανατολής-Δύσης, μέσω του οποίου παράκαμπταν το Στενό του Ορμούζ, έπειτα από πλήγματα μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων εφόρμησης προερχόμενων από το Ιράκ.