Το σχέδιο της Άγκυρας για αφοπλισμό του PKK και επανένταξη

Από τότε που το PKK αποφάσισε να αυτοδιαλυθεί τον περασμένο Μάιο, η Άγκυρα προσπαθεί να διαμορφώσει μια νομική οδό για τα μέλη και τους μαχητές της οργάνωσης που δεν έχουν διαπράξει βίαια εγκλήματα. Η νομοθεσία δεν θα καλύπτει την ηγεσία του PKK ούτε τα παλαιά και έμπειρα στελέχη του.

Σε αρκετές δηλώσεις της φέτος η ηγεσία του PKK έχει καταστήσει σαφές ότι η διαδικασία δεν μπορεί να προχωρήσει, εάν η τουρκική Εθνοσυνέλευση δεν εγκρίνει ένα νομικό πλαίσιο που θα επιτρέπει στα πρώην μέλη της οργάνωσης να επιστρέψουν στην Τουρκία. Η νομοθεσία αναμένεται να προβλέπει τη δημιουργία δύο ξεχωριστών οργάνων, τα οποία θα επιβλέπουν τη διαδικασία αφοπλισμού.

• Το πρώτο θα είναι μια κοινοβουλευτική επιτροπή, αρμόδια για την παρακολούθηση της εφαρμογής της νομοθεσίας.
•  Το δεύτερο, υπό την ηγεσία του αντιπροέδρου της Τουρκίας, θα περιλαμβάνει τους υπουργούς Δικαιοσύνης, Εσωτερικών και Άμυνας, καθώς και αξιωματούχους των υπηρεσιών πληροφοριών (MIT), θα επιβλέπει τον αφοπλισμό του PKK και την επιστροφή των πρώην μελών του.

Το όργανο αυτό θα εξετάζει επίσης κάθε υπόθεση ξεχωριστά, προκειμένου να διαπιστώνεται ποιοι πληρούν τα προβλεπόμενα κριτήρια και, κατά συνέπεια, δικαιούνται να αποφυλακιστούν μετά την επιστροφή τους στην Τουρκία.

Το σχέδιο για το PKK

Σύμφωνα με την προτεινόμενη νομοθεσία, το PKK θα πρέπει αρχικά να καταθέσει τα όπλα και να αποδείξει στις τουρκικές αρχές ότι τηρεί τις υποχρεώσεις που έχει αναλάβει στο πλαίσιο της συμφωνίας. Το PKK και οι συνδεδεμένες με αυτό ομάδες θα πρέπει επίσης να τερματίσουν παράνομες δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένου του λαθρεμπορίου προϊόντων-απομιμήσεων.

Η διαδικασία επαναπατρισμού των μελών του PKK που δεν έχουν εμπλακεί σε βίαιες ενέργειες θα μπορούσε στη συνέχεια να αρχίσει τον Σεπτέμβριο, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας 6μηνης περιόδου εφαρμογής. Πρώην μέλη του PKK που δεν θα υποβάλουν αίτηση εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας δεν θα μπορούν πλέον να επωφεληθούν από τις διατάξεις του νόμου.

Οι τουρκικές υπηρεσίες πληροφοριών θα παρακολουθούν τη διαδικασία και θα συντάξουν έκθεση που θα επιβεβαιώνει ότι το PKK έχει αφοπλιστεί. Η έκθεση θα υποβληθεί στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας, σηματοδοτώντας επισήμως την έναρξη του επόμενου σταδίου της διαδικασίας.

Ο νόμος θα καλύπτει μέλη του PKK σε όλες τις περιοχές όπου βρίσκονται, συμπεριλαμβανομένης της Ευρώπης. Τυχόν ποινές που συνδέονται αποκλειστικά με τη συμμετοχή στο PKK θα αίρονται αυτομάτως, με το σκεπτικό ότι η ιδιότητά τους ως μελών έπαψε να υφίσταται όταν η οργάνωση αυτοδιαλύθηκε, ανοίγοντας τον δρόμο για την επιστροφή τους. Παραμένει ασαφές ποια τμήματα του PKK —είτε βρίσκονται στην Ευρώπη, στο Ιράκ, στη Συρία είτε στην έδρα της οργάνωσης στα όρη Καντίλ— θα επιδιώξουν να αξιοποιήσουν τις διατάξεις του νόμου.

Ορισμένα καταδικασμένα μέλη του PKK, τα οποία έχουν ήδη εκτίσει 25 χρόνια στη φυλακή, θα μπορούσαν επίσης να υπαχθούν στις νέες ρυθμίσεις και να καταστούν επιλέξιμα για αποφυλάκιση.

Επιφυλάξεις

Μέχρι στιγμής, το PKK έχει χρησιμοποιήσει προσεκτική γλώσσα αναφορικά με το σχέδιο νόμου, υπογραμμίζοντας τη σημασία της θέσης που θα λάβει ο φυλακισμένος ηγέτης του, Αμπντουλάχ Οτσαλάν. Τουρκικές πηγές αναφέρουν ότι, παρόλο που ο Οτσαλάν δεν είναι πλήρως ικανοποιημένος από την προτεινόμενη νομοθεσία, βλέπει θετικά τη συνολική πρωτοβουλία και υποστηρίζει τις διατάξεις του σχεδίου. Η νομοθεσία δεν θα παραχωρεί στον Οτσαλάν επίσημο ρόλο.

Ωστόσο, μετά την ψήφιση και την εφαρμογή της, οι αξιωματούχοι αναμένουν ότι θα του δοθεί μεγαλύτερη ελευθερία όσον αφορά τις συνθήκες διαβίωσής του στη νήσο Ιμραλί. Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει πιο άνετες συνθήκες κράτησης και αυξημένη πρόσβαση σε δημοσιογράφους και διαμορφωτές της κοινής γνώμης, επιτρέποντάς του να επικοινωνεί αποτελεσματικότερα με το κοινό.

Οι Τούρκοι αξιωματούχοι θεωρούν ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ανησυχίες της κοινής γνώμης σχετικά με τη διαδικασία, δεδομένου ότι το PKK διεξάγει ένοπλο αγώνα κατά της Τουρκίας από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, με αποτέλεσμα τον θάνατο δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων. Εάν όλα εξελιχθούν σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η Άγκυρα είναι ανοιχτή στο ενδεχόμενο να επεξεργαστεί τα επόμενα χρόνια ξεχωριστή νομοθεσία που θα αφορά την ηγεσία του PKK.

Το τρέχον σχέδιο προβλέπει επίσης τη δημιουργία ενός μηχανισμού κοινωνικής επανένταξης, με στόχο τη στήριξη των πρώην μελών του PKK στην εξεύρεση εργασίας και την ομαλή επανένταξή τους στην κοινωνία.