Το τεστ στις σχέσεις Τουρκίας-Βενεζουέλας μετά την απαγωγή Μαδούρο

Επίσης, από την Παλαιστίνη μέχρι το Παρίσι, ο Ερντογάν συχνά παρουσιαζόταν ως η φωνή των “καταπιεσμένων”, με ρητορική που δεν απέχει πολύ από αυτή του “Aló Presidente”, της μη-σκηνοθετημένης τηλεοπτικής εκπομπής, του πρώην προέδρου της Βενεζουέλας, Ούγκο Τσάβες. Γι’ αυτό η τουρκική αντιπολίτευση επέκρινε τη σιωπή του Ερντογάν αμέσως μετά τη σύλληψη του Μαδούρο από τις ΗΠΑ το Σαββατοκύριακο. Μετά από χρόνια θερμών σχέσεων Τουρκίας-Βενεζουέλας καθώς και σχεδίων επεξεργασίας χρυσού – μια αξιοσημείωτη παράλειψη στην ομιλία του Ερντογάν το Σάββατο.

Την επεσήμανε ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης του CHP, Οζγκιούρ Οζέλ, στο X: «Ο φίλος σου Τραμπ πήρε τον αδερφό σου Μαδούρο», έγραψε ο Οζγκιούρ Οζέλ σε ανάρτηση με την πρώτη εικόνα του Μαδούρο υπό κράτηση από τις ΗΠΑ. «Τραγικό να παραμένεις σιωπηλός μπροστά σε αυτή τη φωτογραφία». Από την πλευρά του, ο Ερντογάν είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Τραμπ τη Δευτέρα και εξέφρασε ανησυχίες «ότι η Βενεζουέλα δεν πρέπει να εμπλακεί σε αστάθεια», όπως δήλωσε σε ομιλία την ίδια μέρα.

Στο εσωτερικό της Τουρκίας

Κάποιοι αναρωτιούνται πώς ο Μπαχτσελί μπορεί να μιλά τόσο επιθετικά για τις ΗΠΑ, ενώ η στάση του Ερντογάν είναι πολύ πιο μετρημένη. Ο λόγος είναι ότι η ρητορική του Μπαχτσελί απευθύνεται κυρίως σε εσωτερικό, εθνικιστικό κοινό και όχι στη διαμόρφωση της επίσημης εξωτερικής πολιτικής. Συχνά χρησιμοποιεί έντονη αντι-αμερικανική γλώσσα που βρίσκει ανταπόκριση στα εθνικιστικά τμήματα της τουρκικής πολιτικής, αν και η επιρροή του στην πραγματική διπλωματική κατεύθυνση είναι πολύ περιορισμένη και δημόσια επαναβεβαιώνει τη συμμαχία του με τον Ερντογάν. Δεδομένου ότι η πραγματική του πολιτική βάση είναι σχετικά μικρή και συρρικνούμενη, μπορεί να επιτρέπει στον εαυτό του να κάνει προκλητικές δηλώσεις, χωρίς σημαντικές συνέπειες σε επίπεδο πολιτικής.

Αναφορές υποστηρίζουν ότι ο Μαδούρο απέρριψε ένα τελεσίγραφο για μια “χρυσή εξορία στην Τουρκία”, ισχυρισμός που επαναλήφθηκε από τoν Αμερικανό γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκράχαμ, γεγονός που διέψευσε ο Ερντογάν όταν ρωτήθηκε σχετικά. Εν τω μεταξύ, η αντιπρόεδρος της Βενεζουέλας, Ντέλσι Ροντρίγκες, παραμένει προσωρινή πρόεδρος στο Καράκας, με τις συνέπειες των πρόσφατων γεγονότων να παραμένουν αβέβαιες.

Τι σημαίνει αυτό για την Άγκυρα

Ο Ιμντάτ Ονέρ, πρώην διπλωμάτης στην τουρκική πρεσβεία στην Καράκας και νυν ανώτερος ερευνητής στο Ινστιτούτο Δημόσιας Πολιτικής Jack D. Gordon του Πανεπιστημίου Florida International, έχει γράψει εκτενώς για τις σχέσεις Τουρκίας-Βενεζουέλας, τις οποίες χαρακτηρίζει «συμμαχία ευκαιρίας», βασισμένη στην προσωπική χημεία μεταξύ Ερντογάν και Μαδούρο.

«Ο Μαδούρο εμπιστευόταν τον Ερντογάν εν μέρει, επειδή ο Ερντογάν ήταν ανοιχτά αντιπαραθετικός με τη Δύση, ιδιαίτερα στην έντονη περίοδο μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016», δήλωσε ο Ονέρ. Με τον Μαδούρο τώρα υπό κράτηση από τις ΗΠΑ, ο Ονέρ δεν αναμένει σημαντική αλλαγή στην προσέγγιση της Άγκυρας, την οποία η Τουρκία βλέπει ως πολιτική «πύλη προς τη Λατινική Αμερική». Αντίθετα, «η Τουρκία εξακολουθεί να θεωρείται αξιόπιστος εταίρος από τη Ντέλσι Ροντρίγκες, η οποία επισκέφθηκε την Τουρκία αρκετές φορές κατά τη διάρκεια της θητείας της ως αντιπρόεδρος, και αυτή η καλή θέληση δεν έχει εξαφανιστεί», πρόσθεσε ο Ονέρ. «Ωστόσο, ο καθοριστικός παράγοντας θα παραμείνει ο Τραμπ. Είναι πιθανό να θέσει σαφή όρια για το πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η Άγκυρα».

Οι διμερείς σχέσεις ήδη έδειχναν σημάδια πίεσης πριν συγκεντρωθούν αμερικανικά πολεμικά πλοία στην Καραϊβική. Ο Ονέρ σημείωσε ότι ο Ερντογάν δεν συνεχάρη τον Μαδούρο, μετά την επανεκλογή του το 2024, σε μία ευρέως αμφισβητούμενη ψηφοφορία. Πιο πριν, οι τουρκικές επιχειρηματικές δραστηριότητες στη Βενεζουέλα είχαν περιοριστεί σημαντικά, λόγω των αμερικανικών κυρώσεων που επιβλήθηκαν στην κυβέρνηση Μαδούρο, από τα μέσα της δεκαετίας του 2010.

«Παρά τη ρητορική, η Τουρκία δεν διεύρυνε σημαντικά το οικονομικό της αποτύπωμα στη Βενεζουέλα, μετά τις κυρώσεις των ΗΠΑ», δήλωσε ο Ονέρ. «Ορισμένες τουρκικές εταιρείες είχαν ήδη υπογράψει συμφωνίες ενέργειας και πετροχημικών με κρατικές εταιρείες της Βενεζουέλας, ενώ άλλες διερευνούσαν ευκαιρίες στον τουρισμό και το εμπόριο, αλλά τίποτα σε μεγάλη κλίμακα». «Τώρα ο Τραμπ πιέζει τη νέα ηγεσία της Βενεζουέλας να μειώσει τους δεσμούς με Κίνα, Ρωσία, Ιράν και Κούβα», πρόσθεσε. «Εάν ο Ερντογάν αξιοποιήσει καλά τη σχέση του με τον Τραμπ, η Τουρκία θα μπορούσε να καλύψει μέρος του κενού που ίσως αναγκαστούν να αφήσουν αυτές οι χώρες, ανοίγοντας την πόρτα σε νέες επενδυτικές ευκαιρίες».