Βουλγαρία: Από τον εκλογικό κατακερματισμό στην αυτοδυναμία

Βρέθηκα στην Βουλγαρία συνομιλώντας με απλούς ανθρώπους για την ζωή την παραμονή των εκλογών, μετά την ελεύθερη διακίνηση με την εφαρμογή της συνθήκης Σέγκεν με την καθιέρωση του ευρώ ως αποκλειστικού νομίσματος και κατέγραψα τον αιφνιδιασμό τους με τις αυξήσεις σε αγαθά της καθημερινότητας, την αγωνία για το μέλλον, την αβεβαιότητα για το που θα είναι το… ταβάνι αυτών των εξελίξεων, αλλά και την ικανοποίησή τους όμως ότι θα υπάρχει μια σταθερή κυβέρνηση κρατώντας μικρό καλάθι, όπως λένε για τα μελλούμενα.

Οι εκλογές της 19ης Απριλίου επιβεβαίωσαν την απόρριψη του παλιού συστήματος διακυβέρνησης από την “αλαζονεία των παλιών κομμάτων” και το “ολιγαρχικό μοντέλο διακυβέρνησης”, επιλέγοντας με αισιοδοξία την ανάγκη για κάτι καλύτερο, το δρόμο της διαφάνειας και της ηθικής. Οι επανειλημμένες δηλώσεις του νεοεκλεγέντα πρωθυπουργού, Ρούμεν Ράντεβ, εστιάζουν στη δημιουργία μιας “ισχυρής Βουλγαρίας σε μια ισχυρή Ευρώπη”, τονίζοντας όμως ότι η ΕΕ χρειάζεται περισσότερο “ρεαλισμό και κριτική σκέψη”, καθώς θεωρεί ότι “η Ευρώπη έχει πέσει θύμα της φιλοδοξίας της”, υποσχόμενος ο ίδιος να είναι “ηθικός ηγέτης σε έναν κόσμο χωρίς κανόνες”.

Το προεκλογικό κλίμα ήταν έντονο στη γειτονική χώρα, με ομιλίες, εκδηλώσεις, αφισοκολλήσεις, και σε πιο μικρές επαρχιακές πόλεις εκτός της πρωτεύουσας, με τον κόσμο παρά την κούραση και την αβεβαιότητα να προσέρχεται στις κάλπες, ψηφίζοντας ηλεκτρονικά με ένα σύστημα που βοήθησε, ώστε να βγουν άμεσα τα αποτελέσματα και να επικυρωθούν την επόμενη μέρα. Η συνάντηση μου με τον δήμαρχο του Μπλαγκόεβγκραντ, κ.Μετόντι Μπαϊκούτσεφ, στον κεντρικό πεζόδρομο κατέδειξε την απλότητα και αμεσότητα του με τον κόσμο, αλλά και το μήνυμα του για σχέσεις φιλίας και συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών.

Οι θέσεις του Ράντεφ

Ο Τύπος της Βουλγαρίας εστίασε στην ματιά της ΕΕ, πώς είδαν το εκλογικό αποτέλεσμα τονίζοντας ότι “οι Βρυξέλλες παραμένουν επιφυλακτικές λόγω των θέσεων του Ράντεφ κατά της στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία και της επιθυμίας του για επαναφορά των ρωσικών ενεργειακών πόρων. Υπάρχει μια ανακούφιση για το τέλος του πολιτικού αδιεξόδου των τελευταίων πέντε ετών, καθώς η αυτοδυναμία προσφέρει την προοπτική μιας σταθερής κυβέρνησης για πρώτη φορά από το 1997”.

Ο νέος πρωθυπουργός αναφέρθηκε εμφατικά στη χάραξη της εξωτερικής πολιτικής σε σχέση με τη Ρωσία, εκφράζοντας την επιθυμία για μια “πραγματιστική προσέγγιση” στις σχέσεις με τη Ρωσία, βασισμένη στον αμοιβαίο σεβασμό, ενώ επεσήμανε ότι η Βουλγαρία πρέπει να ανακτήσει την βιομηχανική της ισχύ και την ανταγωνιστικότητά της. Παράλληλα έθεσε ως άμεση προτεραιότητα τη δικαστική μεταρρύθμιση, με την εκλογή νέων μελών στο Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο και την επιλογή του νέου Γενικού Εισαγγελέα, που ήδη έγινε για την καταπολέμηση της διαφθοράς που είναι ένας μεγάλος βραχνάς.

Έτσι, μετά την αποφασιστική εκλογική νίκη του Προδευτικού κόμματος Βουλγαρίας (PB) – έχει άνετη πλειοψηφία 130 βουλευτών – σχηματίστηκε μετά από χρόνια ανεξάρτητη κυβέρνηση. Στον δήμο Μπλαγκόεβγκραντ, που ήμουν, η προσέλευση των ψηφοφόρων ήταν της τάξης του 36,45%. Οι περισσότεροι άνθρωποι προσήλθαν στις κάλπες στην Μπελίτσα – πάνω από το 70% των εν δυνάμει ψηφοφόρων – ενώ στο Σιμιτλί ήταν 68%. Λιγότεροι άνθρωποι ψήφισαν στα χωριά κοντά στο Μπλαγκόεβγκραντ, καθώς τα περισσότερα από αυτά βρίσκονται σε ξεχωριστούς και απομακρυσμένους δήμους και ένα μεγάλο μέρος των κατοίκων τους έχει άλλες, προσωρινές διευθύνσεις ή εργάζεται στο εξωτερικό.

Η αντιπολίτευση και η πόλωση στη Βουλγαρία

Ο κεντροαριστερός συνασπισμός “Προοδευτική Βουλγαρία” υπό τον πρώην πρόεδρο Ρούμεν Ράντεφ κάνει ήδη κινήσεις ματ, αδιαφορώντας για πικρόχολα σχόλια της αντιπολίτευσης. Η παταγώδης ήττα του κεντροδεξιού κόμματος του GERB, του πρ. Προέδρου, Μπόικο Μπορίσοφ, υπέστη σημαντικές απώλειες, περιορίζοντας τη δύναμή του περίπου στο 15%, προκαλεί ακόμη συζητήσεις. Πεδίο συνεργασίας δεν υπάρχει εδώ με την αντιπολίτευση γενικότερα και τα άλλα κόμματα που συμμετείχαν δεν συνομιλούν μεταξύ τους, αντίθετα όπως λέγεται και γράφεται, μισούνται και για αυτό δεν υπήρχε στοιχειώδες πεδίο επικοινωνίας.

Αυτή η “έχθρα” είχε οδηγήσει σε ένα παρατεταμένο πολιτικό αδιέξοδο την Βουλγαρία, το οποίο η τωρινή αυτοδυναμία του Ράντεφ φιλοδοξεί να σπάσει, αν και η πόλωση παραμένει το κύριο χαρακτηριστικό της βουλγαρικής κοινωνίας. Η υιοθέτηση του ευρώ βιώνεται με ένα μείγμα οικονομικού ενθουσιασμού για τις προοπτικές ανάπτυξης, αλλά και έντονου κοινωνικού σκεπτικισμού σχετικά με το κόστος ζωής, ενώ η αγορά επιχειρεί να προσαρμοστεί σε ένα νέο πλαίσιο σταθερότητας. Οι τιμές μέχρι και τον Αύγουστο του 2026 θα αναγράφονται σε όλα τα είδη, για την προστασία και την διευκόλυνση των καταναλωτών σε ευρώ και λέβα.

Η αίσθηση των αυξήσεων σε πολλά προϊόντα προκαλεί έντονο προβληματισμό και ήδη οι πρώτες δημόσιες συζητήσεις αναφέρονται σε αυτό. Οι Έλληνες των γειτονικών νομών της Θράκης και της Μακεδονίας, που πηγαινοέρχονταν αξιοποιώντας διακοπές, χειμερινές δραστηριότητες, ψώνια στις αγορές, ήδη κόβουν αυτό το αλισβερίσι, βλέποντας και εκεί “τιμές” Ελλάδας, ενώ μόνο τα καύσιμα διατηρούν μια δελεαστική πραγματικότητα για φουλάρισμα του Ι.Χ.

Σε διμερές επίπεδο οι κάθετοι άξονες, τα ενεργειακά, μεταφορά LNG, βελτίωση υποδομών, σιδηροδρομική διασύνδεση Θεσσαλονίκης Σόφιας, επενδύσεις ένθεν κι ένθεν, διασυνοριακή συνεργασία μέσω Ιnterreg, καλές διπλωματικές σχέσεις με την Ελλάδα να λειτουργούν ως πύλη εισόδου φυσικού αερίου για τη Βουλγαρία μέσω του IGB (Interconnector Greece-Bulgaria), κοινά φόρα συζητήσεων και επιβεβαιώνουν τη στρατηγική συνεργασίας, που όλα προμηνύουν ότι θα συνεχιστεί με τη νέα κυβέρνηση.