Χωρίς απόφαση η σύσκεψη Τραμπ για το Ιράν

Σύμφωνα με πληροφορίες, η συνεδρίαση ολοκληρώθηκε γύρω στις 21:30 ώρα Ελλάδας, χωρίς όμως να ληφθεί οριστική απόφαση από τον Αμερικανό πρόεδρο. Ανώτερος αξιωματούχος, που μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας, ανέφερε ότι η συνάντηση στην Αίθουσα Επιχειρήσεων διήρκεσε περίπου δύο ώρες, χωρίς να υπάρξει τελική κατάληξη αναφορικά με ενδεχόμενη νέα συμφωνία με το Ιράν.

Η αμερικανική πλευρά εκτιμά ότι οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται κοντά σε συμφωνία, ωστόσο παραμένουν ανοιχτά ορισμένα ζητήματα, όπως το ενδεχόμενο αποδέσμευσης παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων, σύμφωνα με τον ίδιο αξιωματούχο.

Μέχρι στιγμής, ούτε η Ουάσινγκτον ούτε η Τεχεράνη έχουν δώσει την τελική έγκριση, ενώ νωρίτερα το Ιράν είχε διαψεύσει τον Τραμπ σχετικά με το περιεχόμενο του υπό συζήτηση μνημονίου κατανόησης.

Η ανάρτηση

Με ανάρτησή του στο Truth Social ο Αμερικανός πρόεδρος πρακτικά υπαγορεύει τους όρους μιας συμφωνίας στο Ιράν, με έμφαση στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και τα πυρηνικά. Αναφέρει ακόμη ότι θα συνεδριάσει σήμερα με στενούς του συνεργάτες στο Situation Room για να λάβει την τελική απόφαση.

Η ανάρτηση του Ντόναλντ Τραμπ είναι ουσιαστικά ένας κατάλογος με τα αιτήματα της Ουάσινγκτον προς την Τεχεράνη, με τα Στενά του Ορμούζ και το εμπλουτισμένο ουράνιο να είναι τα πιο σημαντικά για τον Αμερικανό πρόεδρο:

• Τα Στενά πρέπει να ανοίξουν για όλους χωρίς διόδια και να καθαρίσουν από τις ιρανικές νάρκες για να διεξάγεται με ασφάλεια η ναυσιπλοΐα. Πολλές έχουν ήδη καταστραφεί από τις ΗΠΑ, «δεν απομένουν πολλές» εκτιμά ο Τραμπ. Παράλληλα, τα εγκλωβισμένα πλοία στον Περσικό Πόλεμο θα φύγουν για τους προορισμούς τους.
• Το Ιράν -αυτό το λέει ο Τραμπ ευθύς εξαρχής- δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα.
• Οι ΗΠΑ θα ανασύρουν το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν που, πάντα κατά τον Τραμπ είναι θαμμένο μέσα στις υπόγειες εγκαταστάσεις που βομβάρδισαν οι ΗΠΑ πέρυσι το καλοκαίρι. Μόνο οι ΗΠΑ και… η Κίνα (μια μάλλον περίεργη αναφορά του Τραμπ) έχουν τη μηχανολογική δυνατότητα να το ανασύρουν, ισχυρίζεται ο Αμερικανός πρόεδρος. Αυτό το υλικό θα καταστραφεί με την επίβλεψη της ΙΑΕΑ.
• Τέλος, ο Τραμπ μάλλον βάζει στην άκρη το ζήτημα του ξεπαγώματος των ιρανικών κεφαλαίων και επισημαίνει ότι άλλα μικρότερα ζητήματα έχουν συμφωνηθεί.

Η Τεχεράνη κάλεσε την Ουάσιγκτον να παραιτηθεί από τις «υπερβολικές» απαιτήσεις της στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου. «Το να καταλήξουμε σε μια τελική συμφωνία εξαρτάται από την αλλαγή στάσης από την αμερικανική πλευρά», είπε ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί σε συνομιλία που είχε με τον ομόλογό του του Ομάν. Ο Αραγτσί κατήγγειλε τις «μαξιμαλιστικές απαιτήσεις» αλλά και τις «αντιφατικές και άστατες θέσεις» των ΗΠΑ.

Στην ανάρτησή του ο Αμερικανός πρόεδρος γράφει: «Το Ιράν πρέπει να συμφωνήσει ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο ή βόμβα. Τα Στενά του Ορμούζ πρέπει να ανοίξουν αμέσως, χωρίς διόδια, για απεριόριστη ναυσιπλοΐα και προς τις δύο κατευθύνσεις. Όλες οι θαλάσσιες νάρκες, εφόσον υπάρχουν, θα εξουδετερωθούν. Έχουμε ήδη απομακρύνει, μέσω ελεγχόμενων εκρήξεων, πολλές τέτοιες νάρκες με τα σπουδαία υποβρύχια ναρκαλιευτικά μας. Το Ιράν θα ολοκληρώσει αμέσως την απομάκρυνση ή/και την εξουδετέρωση όσων ναρκών έχουν απομείνει – οι οποίες δεν θα είναι πολλές!

Τα πλοία που έχουν εγκλωβιστεί στα Στενά εξαιτίας του εκπληκτικού και άνευ προηγουμένου ναυτικού αποκλεισμού μας, ο οποίος τώρα θα αρθεί, μπορούν να ξεκινήσουν τη διαδικασία της “επιστροφής στο σπίτι”. Πείτε ένα ΓΕΙΑ στις συζύγους σας, στους συζύγους σας, στους γονείς και στις οικογένειές σας από εμένα, τον αγαπημένο σας Πρόεδρο!

Το εμπλουτισμένο υλικό, που μερικές φορές αναφέρεται ως “πυρηνική σκόνη”, είναι θαμμένο βαθιά κάτω από τη γη -σχεδόν έχουν καταρρεύσει βουνά πάνω του- αποτέλεσμα της ισχυρής επίθεσης των βομβαρδιστικών Β-2 πριν από 11 μήνες. Το υλικό αυτό θα ανασυρθεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες – οι οποίες, όπως έχει συμφωνηθεί, είναι η μόνη χώρα, μαζί με την Κίνα, που διαθέτει τη μηχανολογική δυνατότητα να το πράξει – σε στενό συντονισμό και συνεργασία με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας, και θα καταστραφεί.

Δεν θα υπάρξει ανταλλαγή χρημάτων, μέχρι νεωτέρας. Άλλα ζητήματα, πολύ μικρότερης σημασίας, έχουν συμφωνηθεί. Θα συναντηθώ τώρα στην Αίθουσα Επιχειρήσεων για να λάβω την τελική απόφαση».

Διαψεύδει το Ιράν

«Κράμα αλήθειας και ψεμάτων» χαρακτήρισαν τις τελευταίες δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για μια πιθανή συμφωνία που θα βάλει τέλος στον πόλεμο στο Ιράν, πηγές που μίλησαν στο ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο Fars. «Ο Τραμπ είπε ότι το Ιράν είναι έτοιμο να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ χωρίς διόδια, ενώ κανένας όρος αυτού του είδους δεν περιλαμβάνεται στο κείμενο της συμφωνίας», διαβεβαίωσαν οι πηγές.

Αφού οι ΗΠΑ άρουν τον αποκλεισμό των ιρανικών πλοίων, τα Στενά θα ανοίξουν και πάλι, με βάση τα μέτρα ασφαλείας που θα λάβει η Τεχεράνη, σύμφωνα με το Fars. Τα σχόλια του Αμερικανού προέδρου είναι «μια απόπειρα να παρουσιάσει μια κατασκευασμένη νίκη», μετέδωσε το πρακτορείο.

Ούτε, όμως, αναφέρεται η καταστροφή του πυρηνικού υλικού που διαθέτει το σε αυτό το «μνημόνιο κατανόησης», πρόσθεσαν οι ιρανικές πηγές. Αντιθέτως, περιλαμβάνονται ο όρος της άμεσης καταβολής στην Τεχεράνη 12 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τα «παγωμένα» κεφάλαια του Ιράν, καθώς και η πλήρης κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο.

Οι ίδιες πηγές είπαν ότι το «μνημόνιο» αυτό βρίσκεται στα τελευταία στάδια επικύρωσης στο Ιράν αλλά ακόμη δεν έχει ληφθεί οριστική απόφαση.

Νωρίτερα, με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social ο Τραμπ ανέφερε ότι ετοιμάζεται να λάβει την «τελική απόφασή» του για μια πιθανή συμφωνία, εκτιμώντας ότι το Ορμούζ θα πρέπει να ανοίξει «αμέσως» και το εμπλουτισμένο ουράνιο «να καταστραφεί», όπως έγραψε με κεφαλαία γράμματα.

Μια ιρανική πηγή είπε εξάλλου στο πρακτορείο Reuters ότι ο ισχυρισμός του Αμερικανού προέδρου για την τύχη του σε υψηλό βαθμό εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν «δεν είναι αληθής», επιβεβαιώνοντας ότι το μνημόνιο δεν περιλαμβάνει κανέναν όρο που να αφορά τα πυρηνικά.

Λίβανος

Στο μεταξύ στο άλλο βασικό μέτωπο του πολέμου, στον Λίβανο, το Ισραήλ μεγέθυνε την «περιοχή επιχειρήσεων» του στρατού του και συνέχισε τους πολύνεκρους βομβαρδισμούς, μολονότι ο τερματισμός των εχθροπραξιών με το κίνημα Χεζμπολά, που πρόσκειται στην Τεχεράνη, αποτελεί αξίωση της ιρανικής ηγεσίας, που τον θεωρεί αναγκαία συνθήκη για να κλειστεί συμφωνία.

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, που ξέσπασε την 28η Φεβρουαρίου, με την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στο Ιράν, έχει στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους. Και κλόνισε την παγκόσμια οικονομία, ανεβάζοντας τις τιμές του πετρελαίου, κυρίως διότι η ιρανική πλευρά έκλεισε de facto το στενό του Ορμούζ, στρατηγικής σημασίας για το διεθνές εμπόριο υδρογονανθράκων.

Ενώ εντείνονταν οι ανησυχίες πως οι διαπραγματεύσεις κινδύνευαν να καταρρεύσουν, πηγές του AFP στην αμερικανική κυβέρνηση ανέφεραν πως διαμορφώθηκε πλαίσιο συμφωνίας με το Ιράν, το οποίο προβλέπει παράταση για εξήντα ημέρες της κατάπαυσης του πυρός σε εφαρμογή από την 8η Απριλίου, που ωστόσο χρειάζεται να εγκριθεί από τον πρόεδρο Τραμπ.

Η εξέλιξη ακολούθησε ανταλλαγές πυρών του Ιράν και των ΗΠΑ τη νύχτα της Τετάρτης, τις πιο σοβαρές εχθροπραξίες αφότου κηρύχτηκε ανακωχή. Την πληροφορία μετέδωσε αρχικά ο αμερικανικός ιστότοπος Axios, σύμφωνα με τις πληροφορίες του οποίου το «μνημόνιο κατανόησης» δεν ρυθμίζει το ζήτημα του ιρανικού προγράμματος πυρηνικής ενέργειας –θα τεθεί σε διαπραγμάτευση μέσα στις 60 ημέρες– αλλά θα συμπεριλάβει ρητή δέσμευση της Τεχεράνης πως δεν θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικού οπλοστασίου.

Οι δυο πλευρές έχουν σημειώνει «πολλή πρόοδο» προς την επίτευξη συμφωνίας, αλλά ο Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι ακόμη έτοιμος να την εγκρίνει, είπε από την πλευρά του ο αντιπρόεδρός του Τζέι Ντι Βανς. «Διαπραγματευόμαστε ορισμένες διατυπώσεις. Έχουμε κάνει πολλή πρόοδο», ανέφερε ο κ. Βανς σε δημοσιογράφους στην βάση Άντριους. «Ελπίζουμε ότι θα συνεχίσουμε να προχωράμε και ότι ο πρόεδρος θα είναι σε θέση να εγκρίνει τη συμφωνία, αλλά φυσικά, αυτό μένει να εξακριβωθεί», πρόσθεσε.

«Απρόσκοπτη» πρόσβαση

Οι αγορές αντέδρασαν μάλλον συγκρατημένα. Τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια περιόρισαν τις απώλειές τους, ενώ η Γουόλ Στριτ σημείωσε νέα ρεκόρ. Όσο για τις τιμές του πετρελαίου, έμειναν ουσιαστικά αμετάβλητες. Ο Αντρέας Λίπκοου της CMC Markets σχολίασε χαρακτηριστικά «πόσες φορές φάνηκε να βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής συμβιβασμός και πόσες ξεγελάστηκαν οι επενδυτές; Μόνο όταν στεγνώσει το μελάνι των υπογραφών θα δούμε νέες τοποθετήσεις».

Για το ζήτημα του Ορμούζ, το πρωτόκολλο προβλέπει «απρόσκοπτη» πρόσβαση στο στενό, κατά τις πληροφορίες του Axios, που επικαλέστηκε δυο πηγές του στην αμερικανική κυβέρνηση. Σε αντάλλαγμα, ο αμερικανός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών θα αρθεί και η Τεχεράνη θα αποκτήσει ξανά τη δυνατότητα να διαθέτει νόμιμα το πετρέλαιό της στις διεθνείς αγορές, χάρη σε αναστολή των αμερικανικών κυρώσεων.

Διαμηνύοντας πως δεν θα ανεχθεί «καμιά απόπειρα να επιβληθεί σύστημα διοδίων», ο αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ απείλησε να στραφεί εναντίον του Ομάν, σύμμαχου του ΗΠΑ και γείτονα του Ιράν, αν το σουλτανάτο συνεργαστεί με την Τεχεράνη για τον έλεγχο του στενού. Η Ουάσιγκτον ανακοίνωσε εξάλλου χθες νέες κυρώσεις με σκοπό να στραγγίξει τους πόρους που αντλούνται από τις πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου.

Υπάρχουν ζητήματα στα οποία οι δύο πλευρές μοιάζουν να δυσκολεύονται να συμφωνήσουν. Πέρα από το τέλος των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα, η ιρανική κυβέρνηση αξιώνει να αποδεσμευτούν πόροι 24 δισεκατομμυρίων παγωμένοι στο εξωτερικό. Και, όσον αφορά το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας της χώρας, δεν δέχεται να βγει από τη χώρα το απόθεμα ουρανίου εμπλουτισμένου κατά υψηλό ποσοστό που διαθέτει–ενώ ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ απαιτεί την καταστροφή του.

«Από μέρα σε μέρα»

Νωρίτερα χθες οι δυο πλευρές αλληλοκατηγορήθηκαν για παραβιάσεις της κατάπαυσης του πυρός. Τη νύχτα της Τετάρτης προς Πέμπτη, οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ κατέρριψαν τέσσερα μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα εφόρμησης, που κρίθηκε ότι «ήγειραν απειλή στο στενό του Ορμούζ» και έπληξαν «σταθμό ελέγχου στο έδαφος στην Μπαντάρ Αμπάς» από όπου υπήρχε κίνδυνος να εξαπολυθεί «πέμπτο», σύμφωνα με αμερικανό αξιωματούχο.

Σε αντίποινα, οι Φρουροί της Επανάστασης–ο ιδεολογικός στρατός της Ισλαμικής Δημοκρατίας–ανακοίνωσαν σήμερα ότι στοχοποίησαν αμερικανική βάση. Δεν ξεκαθάρισαν ποια. Όμως οι ένοπλες δυνάμεις του Κουβέιτ και των ΗΠΑ αναφέρθηκαν σε πλήγματα, αποδοθέντα στο Ιράν, στο έδαφος του μικρού εμιράτου του Κόλπου.

Με το κλίμα να παραμένει τεταμένο, κάτοικοι της Τεχεράνης δεν κρύβουν την ανησυχία τους. Η Ματάμπ, 62χρονη κομμώτρια που ζει στην ιρανική πρωτεύουσα, είπε πως χαίρεται διότι η κόρη της μπόρεσε να φύγει από τη χώρα διότι «εδώ ζούμε κόλαση», αλλά τη θλίβει πως ο γιος της ζει «από μέρα σε μέρα», χωρίς προοπτική για το αύριο.

Στον Λίβανο, τουλάχιστον 17 άνθρωποι σκοτώθηκαν σε βομβαρδισμούς του Ισραήλ στο νότιο τμήμα της χώρας και κοντά στη Βηρυτό. Ο ισραηλινός στρατός έκανε γνωστό πως επεκτείνει την «περιοχή επιχειρήσεων» που διεξάγει εναντίον του κινήματος Χεζμπολάχ.

Η προσωρινή δύναμη των Ηνωμένων Εθνών στον Λίβανο (FINUL στα γαλλικά, UNIFIL στα αγγλικά) στηλίτευσε την «κλιμάκωση» αυτή, παρά την κατάπαυση του πυρός που υποτίθεται τέθηκε σε ισχύ την 17η Απριλίου.

Τα νέα πλήγματα εξαπολύθηκαν μια ημέρα προτού διεξαχθούν συνομιλίες του Λιβάνου και του Ισραήλ στην Ουάσιγκτον σε επίπεδο στρατιωτικών επιτελείων και μερικά 24ωρα πριν από τον νέο κύκλο διαπραγματεύσεων των κυβερνήσεων των δυο χωρών, επίσης στην αμερικανική πρωτεύουσα, τη 2η και την 3η Ιουνίου.