Αβέβαιο το μέλλον των ενεργειακών κοινοτήτων στην Ελλάδα

“Έχουν “παγώσει” τελικά οι ενεργειακές κοινότητες;” ρωτήσαμε τον πρόεδρο του Πανελλήνιου Συνδέσμου Ενεργειακών Κοινοτήτων Ελλάδας (ΠΑ.Σ.Ε.Κ.Ε)  Μάριο Δράμαλη. Η απάντηση μου, είπε, είναι ότι «σε μεγάλο βαθμό ναι, έχουν μπλοκάρει προσωρινά. Οι ενεργειακές κοινότητες στην Ελλάδα δεν έχουν καταργηθεί, αλλά η αγορά έχει μπλοκάρει προσωρινά λόγω κορεσμού δικτύου πολλών φωτοβολταϊκών και αλλαγής νομοθεσίας».

Όπως διευκρίνισε ο κ Δράμαλης «ο νομός που έχει αδικηθεί κατάφορα και περιμένει 5 χρόνια τώρα να πάρουν  όρους σύνδεσης οι ενεργειακές κοινότητες, είναι η Περιφερειακή ενότητα Φλώρινας» – «Στην Ελλάδα υπάρχουν περίπου 1.900 έργα ενεργειακών κοινοτήτων που έχουν συνδεθεί. Στην χώρα μας, υπάρχει μεγάλο θέμα ενεργειακής φτώχειας (πολλοί δεν μπορούν να θερμάνουν ή να ψύξουν επαρκώς το σπίτι τους)».  

Ένα ενδιαφέρον στοιχείο, πρόσθεσε, είναι ότι «η Ευρώπη πιέζει για ενεργειακές κοινότητες σε πολυκατοικίες και γειτονιές δηλαδή για κοινό φωτοβολταϊκό κοινή κατανάλωση και αυτό πιθανόν να γίνει μεγάλο θέμα 2026-2028». Ωστόσο το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ECA) σε νέα έκθεση που έδωσε προσφάτως στην δημοσιότητα  επισημαίνει ότι «οι πολιτικές της ΕΕ που υποστηρίζουν τις ενεργειακές κοινότητες προχωρούν αργά και ότι ο στόχος για την δημιουργία μιας κοινότητας ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε κάθε Δήμο με περισσότερους από 10.000 κατοίκους, είναι απίθανο να επιτευχθεί».

Οι  ελεγκτές διαπίστωσαν ότι «μόνο το 27% των Δήμων της ΕΕ με περισσότερους από 10.000 κατοίκους είχαν τουλάχιστον μία κοινότητα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ) έως τις αρχές του 2025. Η ανάπτυξη ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των χωρών: η Ολλανδία και η Δανία υπερβαίνουν το 80%, ενώ η Ιταλία ανέρχεται σε περίπου 3% έως 4%».

Αλλαγή μοντέλου 

Στην Ελλάδα, σήμερα (2026) , συνεχίζει ο  πρόεδρος του ΠΑ.Σ.Ε.Κ.Ε, βρισκόμαστε στην φάση κατά την οποία αλλάζει το μοντέλο – των ενεργειακών κοινοτήτων – Οι βασικοί λόγοι είναι:

1. Κορεσμός του δικτύου. Το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας (κυρίως ΔΕΔΔΗΕ) έχει γεμίσει από αιτήσεις για φωτοβολταϊκά. Αυτό σημαίνει ότι: πολλές αιτήσεις δεν παίρνουν όρους σύνδεσης περιμένουν χρόνια.
2. Πάρα πολλά φωτοβολταϊκά. Η Ελλάδα έχει πλέον πολύ μεγάλη παραγωγή ΑΠΕ. Το 2024-2025: πάνω από 55% της ηλεκτρικής παραγωγής προέρχεται από ΑΠΕ.  Σε ορισμένες ώρες μάλιστα παράγεται περισσότερη ενέργεια από όση χρειάζεται το σύστημα. Αυτό οδηγεί σε περικοπές ενέργειας από φωτοβολταϊκά  –Χωρίς αποθήκευση το σύστημα δεν αντέχει.

Το αποτέλεσμα είναι ότι  το κράτος «φρέναρε» νέες αιτήσεις και ότι  γίνονται αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο. Άλλες αναλύσεις αναφέρουν ότι οι αιτήσεις για νέες ενεργειακές κοινότητες έχουν ουσιαστικά παγώσει».

Συστήματα αποθήκευσης

Το μέλλον των ενεργειακών κοινοτήτων στην  χώρα μας είναι (μετά βεβαιότητας) αβέβαιο υποστηρίζει Νίκος Μάντζαρης, επικεφαλής Αναλυτής Πολιτικής και συνιδρυτής στο “The Green Tank”: Μόλις 18 νέες αιτήσεις έργων ενεργειακών κοινοτήτων από τον Μάρτιο 2025 και 76 από τον Ιανουάριο 2024, οι 62 εκ των οποίων για έργα αυτοπαραγωγής» -«Η στασιμότητα στο πλήθος και την ισχύ των αιτήσεων δεν οφείλεται αποκλειστικά και μόνο στην έλλειψη ηλεκτρικού χώρου, αλλά και στις αλλαγές του θεσμικού πλαισίου».

Τα τελευταία διαθέσιμα επίσημα στοιχεία (Οκτώβριος 2025), κατά τον κ. Μάντζαρη, «δείχνουν καθαρά ότι ο θεσμός των ενεργειακών κοινοτήτων έχει «παγώσει» στην Ελλάδα. Μόλις 76 νέες αιτήσεις έργων έχουν κατατεθεί από τον Ιανουάριο 2024, οι 62 εκ των οποίων για έργα αυτοπαραγωγής. Το ίδιο διαπιστώνει κανείς και αν εξετάσει το πλήθος των ενεργειακών κοινοτήτων που έχουν ιδρυθεί τα τελευταία σχεδόν 3 χρόνια με τις νέες νομικές μορφές του ν. 5037/2023: μόλις 37 Κοινότητες Ανανεώσιμης Ενέργειας (ΚΑΕ) και 28 Ενεργειακές Κοινότητες Πολιτών (ΕΚΠ) από τις συνολικά 1,742 που ήταν ενεργές τον Νοέμβριο του 2025». 

Είναι σαφές ότι ο θεσμός των ΕΚΟΙΝ, που αποτελεί ίσως τον πιο άμεσο τρόπο συμμετοχής της κοινωνίας στην ενεργειακή μετάβαση αλλά και αντιμετώπισης της ενεργειακής φτώχιας, χρήζει «επανεκκίνησης» τονίζει  ο επικεφαλής αναλυτής πολιτικής και συνιδρυτής στο «The Green Tank»: «Απαραίτητες προϋποθέσεις για αυτό, είναι η άμεση επίλυση των θεσμικών και κανονιστικών κενών που αφορούν την αποθήκευση ενέργειας, η αναβάθμιση και η ενίσχυση δικτύων, καθώς και η διοχέτευση δημόσιων πόρων για την οικονομική στήριξη έργων αυτοπαραγωγής από ενεργειακές κοινότητες, όχι μόνο από δήμους αλλά και από πολίτες και μικρομεσαίες επιχειρήσεις».

Καθυστερήσεις στις συνδέσεις με το δίκτυο και έλλειψη κινήτρων ως προς την αποθήκευση βάζουν στον πάγο έργα που αφορούν ενεργειακές κοινότητες, αναφέρει η έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕΕΣ) «Η ΕΕ πρέπει τώρα να εξαλείψει τα νομικά κωλύματα και τα τεχνικά εμπόδια που δεν επιτρέπουν στις ενεργειακές κοινότητες να λειτουργήσουν καλά στην πράξη δήλωσε ο João Leão, μέλος του ΕΕΣ και αρμόδιος για τον έλεγχο».

Σε ένα περίπλοκο και ανταγωνιστικό περιβάλλον όπως το σημερινό, με οδηγό τις τεχνολογικές καινοτομίες και τις μείζονες ανατροπές, τίποτα δεν είναι σημαντικότερο από την προετοιμασία για κάθε ενδεχόμενο, αναφέρει το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, «το  σώμα των μελών του  οποίου, απαρτίζεται από ένα μέλος από κάθε κράτος-μέλος, και υποστηρίζεται από περί τους 900 υπαλλήλους όλων των εθνικοτήτων της ΕΕ».

Πολύ καλό για να είναι αληθινό. Δυστυχώς επί του παρόντος  θα… αρκεστούμε στην διαπίστωση  του ΕΕΣ  ότι «όνειρο απατηλό προς το παρόν είναι το όραμα της ΕΕ για παραγωγή ενέργειας από τους πολίτες».

 

---

 

email Συντάκτη: filsk24@gmail.com