Μπορούν οι νέοι αγωγοί πετρελαίου να παρακάμψουν το Ορμούζ;

Ήδη, οι παραγωγοί πετρελαίου στη Μέση Ανατολή ξεκίνησαν να κατασκευάζουν ή να εξετάζουν συνολικά επτά έργα αγωγών που θα παρακάμπτουν το Στενό του Ορμούζ, διασφαλίζοντας μειωμένη αλλά ομαλή ροή πετρελαίου, χωρίς, όμως, να εκλείπει η απειλή νέων διαταραχών, όπως σημειώνουν αναλυτές της Goldman Sachs. Σε αυτό το νέο «τοπίο» αναβαθμισμένο ρόλο διεκδικεί η Τουρκία. Κομβικό έτος για μεγάλες αλλαγές στις ροές του πετρελαίου και στη Ναυτιλία ήταν το 1967, με το κλείσιμο της διώρυγας του Σουέζ λόγω του πολέμου των 6 ημερών. 

Η διώρυγα έμεινε κλειστή για 8 χρόνια και στη διάρκεια αυτής της περιόδου οι πλοιοκτήτες δεξαμενοπλοίων ανέπτυξαν εναλλακτικές διαδρομές και κατασκεύασαν όλο και μεγαλύτερα πλοία για να μεγιστοποιήσουν τις οικονομίες κλίμακας. Αυτό προκάλεσε τη στροφή προς τα VLCC (Very Large Crude Carriers) και τα ULCC (Ultra Large Crude Carriers). Όταν τελικά άνοιξε ξανά η διώρυγα του Σουέζ, αυτά τα μεγάλα πλοία δεν μπορούσαν να διέλθουν λόγω των περιορισμών μεγέθους της διώρυγας, καθιστώντας μόνιμες πολλές από τις αλλαγές στους εμπορικούς δρόμους.

Το ίδιο διάστημα η Αίγυπτος και τα κράτη του Κόλπου επεξεργάστηκαν ένα σχέδιο για την κατασκευή ενός αγωγού 320 χιλιομέτρων που θα συνέδεε την Ερυθρά Θάλασσα με τη Μεσόγειο. Ωστόσο, μόλις το 1974, μετά το εμπάργκο πετρελαίου που προκάλεσε ο πόλεμος του Γιομ Κιπούρ, ξεκίνησε η κατασκευή του αγωγού Σουέζ-Μεσογείου (Sumed).

Το 1977, τη χρονιά που τέθηκε σε λειτουργία ο Sumed, η Mobil ανακοίνωσε σχέδια για την κατασκευή ενός αγωγού μήκους 1.200 χιλιομέτρων που θα διέσχιζε  τη Σαουδική Αραβία, από τις μεγάλες εγκαταστάσεις πετρελαιοπηγών  Ghawar κοντά στον Περσικό Κόλπο μέχρι την Ερυθρά Θάλασσα. Η κατασκευή του αγωγού Ανατολής-Δύσης, που ολοκληρώθηκε το 1981, επιταχύνθηκε από το ξέσπασμα του πολέμου Ιράν-Ιράκ το προηγούμενο έτος.

Τώρα, μετά τον αποκλεισμό του Στενού του Ορμούζ λόγω του πολέμου και την εγκλωβισμό εκατοντάδων πλοίων στον Περσικό, οι παραγωγοί πετρελαίου στη Μέση Ανατολή ξεκίνησαν να αναζητούν νέους «δρόμους» για την προώθηση του «μαύρου χρυσού» στις αγορές.

Οι επτά αγωγοί

Το γεγονός ότι ο υφιστάμενος αγωγός Δύσης-Ανατολής των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων προς τον Κόλπο του Ομάν και ο αγωγός Ανατολής-Δύσης της Σαουδικής Αραβίας προς την Ερυθρά Θάλασσα λειτούργησαν ως κρίσιμες βαλβίδες «εκτόνωσης» για την αγορά πετρελαίου κατά τη διάρκεια του πολέμου έδωσε την… κατεύθυνση των αναζητήσεων.

Έτσι, ξεκίνησαν να κατασκευάζονται ή να εξετάζονται επτά έργα αγωγών που θα παρακάμπτουν το Στενό του Ορμούζ. Αυτό θα επέκτεινε την χωρητικότητα των αγωγών στη Μέση Ανατολή ώστε να καλύπτεται περισσότερο από το 60% του όγκου εξαγωγών πετρελαίου των κρατών του Κόλπου πριν από τον πόλεμο μέχρι το τέλος του 2028, σύμφωνα με την Goldman Sachs. Ωστόσο, οι αγωγοί είναι εξίσου ευάλωτοι σε ασύμμετρες επιθέσεις, χαμηλού κόστους, με τα δεξαμενόπλοια, που διέρχονται από το Ορμούζ, ανέφεραν οι αναλυτές. Ανάμεσα σε αυτά τα επτά έργα, όπως μετέδωσε το αμερικανικό δίκτυο CNBC είναι:

1. Η ανακατασκευή ενός αγωγού πετρελαίου, από τη βόρεια πόλη του Κιρκούκ μέσω της Συρίας προς τη Μεσόγειο Θάλασσα, που προσπαθεί να κάνει το Ιράκ, ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός του ΟΠΕΚ, με την υποστήριξη των ΗΠΑ.

Να σημειωθεί ότι ο αποκλεισμός του  Ορμούζ έχει πλήξει, ιδιαίτερα, το Ιράκ, επειδή κάνει εξαγωγές κυρίως μέσω της νότιας πόλης- λιμάνι της Βασόρας με περιορισμένες εναλλακτικές λύσεις. Όπως μετέδωσε το πρακτορείο Reuters το Ιράκ και η Τουρκία υπέγραψαν μια 12μηνη προσωρινή συμφωνία μεταφοράς αργού πετρελαίου για τη διατήρηση και την αύξηση των ροών μέσω του υπάρχοντος δικτύου προς το μεσογειακό λιμάνι Τσεϊχάν της Τουρκίας. Επίσης, η Τουρκία πρότεινε την επέκταση του υπάρχοντος αγωγού Κιρκούκ- Τσεϊχάν μέχρι τις νότιες πετρελαιοπηγές στη Βασόρα.

1. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα σχεδιάζουν να διπλασιάσουν την εξαγωγική τους ικανότητα εκτός Ορμούζ με την ολοκλήρωση ενός δεύτερου αγωγού προς το λιμάνι της Φουτζέιρα στον Κόλπο του Ομάν. 
2. Η Σαουδική Αραβία εξετάζει το ενδεχόμενο επέκτασης του αγωγού της προς την Ερυθρά Θάλασσα κατά 2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, δήλωσαν στο Reuters την περασμένη εβδομάδα άτομα που γνωρίζουν το θέμα.

Αγωγοί αντί Ορμούζ; Η νέα ενεργειακή γεωπολιτική στον Κόλπο

Με αυτά τα έργα η χωρητικότητα των αγωγών στην περιοχή θα μπορούσε να αυξηθεί σε περισσότερα από 14 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα μέχρι το τέλος του 2028, ανέφεραν οι αναλυτές της Goldman Sachs. Αυτό αντιστοιχεί σε περισσότερο από το 60% του προπολεμικού όγκου εξαγωγών των επτά κρατών του Κόλπου, ύψους 23 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα, ανέφεραν.

Ωστόσο, οι αγωγοί αποτελούν περισσότερο μια γεωπολιτική προστασία έναντι των διαταραχών στο Ορμούζ παρά μια αντικατάσταση του στενού, δήλωσε η Jennifer Li, γεωπολιτική αναλύτρια στην εταιρεία συμβούλων ενέργειας Rystad. Τα κράτη του Κόλπου πρέπει να διαφοροποιήσουν τις οδούς εξαγωγής τους όσο το δυνατόν περισσότερο, αλλά οι αγωγοί είναι ευάλωτοι, δήλωσε η Li. Αυτό φάνηκε, ξεκάθαρα, τον περασμένο Απρίλιο, καθώς όταν το Ιράν έπληξε έναν σταθμό άντλησης στον αγωγό της Σαουδικής Αραβίας προς την Ερυθρά Θάλασσα μείωσε την απόδοση κατά 700.000 βαρέλια την ημέρα.

«Το πρόβλημα δεν είναι η πλωτή οδός», δήλωσε ο Μπομπ ΜακΝάλι, ιδρυτής της Rapidan Energy, στην εκπομπή «Power Lunch» του CNBC τη Δευτέρα. «Είναι ότι το Ιράν μπορεί να χρησιμοποιήσει όπλα για να επιτεθεί σε εγκαταστάσεις φόρτωσης, αντλιοστάσια, τους τελικούς σταθμούς, αυτούς τους τερματικούς σταθμούς και τις μονάδες αποθήκευσης αυτών των αγωγών».

Αυτή η κινητικότητα σε συνδυασμό με την αβεβαιότητα για την κατάσταση στο Στενό του Ορμούζ για τη ναυσιπλοΐα, την επιβολή τελών ή όχι, οδηγεί σε ένα συμπέρασμα: Η «επόμενη μέρα» του πολέμου στο Ιράν θα έχει φέρει πολλές αλλαγές στον χώρο των μεταφορών και της ενέργειας! Προς το καλύτερο ή το χειρότερο μένει να φανεί…..