Γιατί το τεχνολογικό όραμα του Μασκ εξαρτάται από την Κίνα

Ένα προφανές παράδειγμα συνιστά το δίποδο ρομπότ Optimus, του οποίου οι σχεδιαστές ισχυρίζονται πως έχει την δυνατότητα να εκτελέσει όλες τις εργασίες επαναληπτικών διαδικασιών ή κρίνονται ιδιαίτερα επικίνδυνες για τους ανθρώπους. Εξοπλίζεται με το ίδιο λογισμικό Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ) που αξιοποιείται στα αυτοματοποιημένα οχήματα της TESLA χωρίς οδηγό, αν και η υπόλοιπη τεχνολογία θεωρείται εξαιρετικά περίπλοκη και προκαλεί κυριολεκτικά κεφαλαλγίες στους μη ειδικούς.

Οι μηχανικοί του Optimus καταλήγουν σε μία κατασκευή ιδιαίτερα χαμηλού βάρους, αξιοποιώντας καινοτόμα κράματα και σύνθετα υλικά, με αισθητήρες για τον χειρισμό του, εξελιγμένους ηλεκτροκινητήρες της TESLA, όπως και συσσωρευτές. Όμως όσοι εμφανίζονται υπεραισιόδοξοι με το δίποδο ρομπότ, αδιαφορούν για το γεγονός ότι χωρίς τις περίεργες πρώτες ύλες που επιλέγονται, το ρομπότ δεν πρόκειται να υπάρξει. Πρόκειται για το ευάλωτο σημείο των επενδυτών, από την στιγμή που όλοι επιθυμούν να κατέχουν μετοχές της TESLA, αλλά δεν γνωρίζουν το παραμικρό για τις εταιρείες που παράγουν τις πρώτες ύλες για την κατασκευή του Optimus.

Στο συγκεκριμένο σημείο αναδύεται, όμως, ο χειρότερος σκόπελος για το πρόγραμμα του Elon, από την στιγμή που οι ΗΠΑ παράγουν ελάχιστα ή κανένα από τα απαιτούμενα μέταλλα, ώστε να ικανοποιηθούν οι ανάγκες της μαζικής παραγωγής. Η δομή του ρομπότ απαιτεί αλουμίνιο, μαγνήσιο και χάλυβα, ενώ οι ηλεκτροκινητήρες και οι καλωδιώσεις χαλκό, νεοδύμιον, πρασεοδύμιον, δυσπρόσιον και τέρβιον. Το σύστημα των συσσωρευτών λειτουργεί με λίθιον, νικέλιο, κοβάλτιο, μαγγάνιο, γραφίτη και πυρίτιο, με τα ηλεκτρονικά να απαιτούν πυρίτιο, ταντάλιο, ψευδάργυρο, άργυρο, χρυσό και ειδικούς ημιαγωγούς.

Ο συγκεκριμένος κατάλογος προκαλεί πονοκεφάλους από την στιγμή που ελάχιστες από τις πρώτες ύλες παράγονται στις ΗΠΑ, με τον ψευδάργυρο να προέρχεται μόνον από ανακύκλωση λόγω ανυπαρξίας ορυκτού αποθέματος. Το αλουμίνιο υπάρχει σε ποσοστό μόλις της τάξης του 1% της διεθνούς προσφοράς, ενώ το νεοδύμιον και το πρασεοδύμιον παραλαμβάνονται μόνον από το ορυχείο του Mountain Pass (εταιρεία MP MATERIALS).

Το δυσπρόσιον και το τέρβιον δεν υπάρχουν σε απόθεμα με τις ENERGY FUELS και USA RARE EARTH να αναπτύσσουν διαδικασίες παραγωγής, ενώ το νικέλιο προέρχεται μόνον από το ορυχείο Eagle στην πολιτεία του Michigan. Το κοβάλτιο παραλαμβάνεται μόνον με την μορφή παραπροϊόντος των εξορύξεων νικελίου και χαλκού, ενώ δεν υπάρχει ούτε κατά διάνοια μαγγάνιο, γραφίτης και ταντάλιο.

Χωρίς τις συγκεκριμένες πρώτες ύλες το Optimus δεν πρόκειται να υπάρξει και το μέλλον της νέας τεχνολογίας απλούστατα πρακτικά κρίνεται ανέφικτο για τις ΗΠΑ. Πρόκειται για μία κατάσταση που αφορά όλες τις αναπτυγμένες οικονομίες, από την στιγμή που η Κίνα εξορύσσει και επεξεργάζεται όλα τα συγκεκριμένα ορυκτά, ασκώντας ασφυκτικό έλεγχο, με συνέπεια μετά από μία δεκαετία οργανωμένων προσπαθειών να κρατά την κυρίαρχη θέση στην εμπορία τους. Αντίθετα μετά το 1950 και εντονότερα μετά το 1960, οι ΗΠΑ εγκαταλείπουν τις εξορύξεις, με το τελευταίο σημαντικό ορυχείο στην επικράτειά τους να εγκαταλείπεται το 1959.

Το Optimus και το ταντάλιο

Στην περίοδο που ακολουθεί, η ζήτηση κυριολεκτικά εκρήγνυται και ένα εξαιρετικό παράδειγμα αποτελεί το ταντάλιο, που περιγράφεται αναλυτικά από την αμερικανική γεωλογική επιθεώρηση (U.S. Geological Survey). Σύμφωνα με την σχετική έκθεση, το Ταντάλιο (Ta) αποδεικνύεται εύκαμπτο, παράγεται με ευχέρεια, ανθίσταται ισχυρά στην διάβρωση των οξέων και αποτελεί καλό αγωγό της θερμότητας, όπως και του ηλεκτρισμού, έχοντας υψηλό σημείο τήξης.

Οι βασικές του χρήσεις σε μορφή μεταλλικού κονιάματος εστιάζονται στις ειδικές ηλεκτρονικές συσκευές και ειδικά στους πυκνωτές, που χρησιμοποιούνται στα φορητά τηλέφωνα, στους υπολογιστές, στα ηλεκτρονικά αυτοκινήτων ή στις συσκευές απεικόνισης. Σε κράματα με άλλα μέταλλα αξιοποιείται για καρβίδια εργαλείων, για μεταλλουργικό εξοπλισμό και για την παραγωγή υπερκραμάτων στους αεροπορικούς κινητήρες.

Οι ΗΠΑ εξαρτώνται κατά 100% από τις εισαγωγές του συγκεκριμένου μετάλλου, που κρίνεται από τα πλέον σημαντικά για την κατασκευή εξελιγμένων αεριοστροβίλων και ηλεκτρονικών, με την ζήτηση να αυξάνεται συνεχώς. Στην περίοδο 2023-2024, η ζήτηση στις ΗΠΑ αυξάνεται κατά 75%, με συνέπεια η χώρα να αναγκασθεί να αποκτήσει σχεδόν το 50% της διεθνούς παραγωγής τανταλίου. Η κατάσταση εξελίσσεται απελπιστικά και η Δύση οφείλει να αντιδράσει άμεσα, αλλά στις εξορύξεις τα πάντα απαιτούν τον χρόνο τους.

Όταν η ζήτηση απογειώνεται χωρίς ανάλογη αύξηση της προσφοράς, οι τιμές εκτινάσσονται, με την τιμή του τανταλίου ανά λίβρα να φθάνει το 2025 τα $100 και η τιμή του εισαγόμενου τανταλίτη, του ανεπεξέργαστου ορυκτού να φθάνει τα $836.000 ανά τόνο. Ο κύριος όγκος του ορυκτού εντοπίζεται στο Κονγκό και στην Ρουάντα και, όπως το αργό πετρέλαιο μετά το 1900, ένα μεγάλο μέρος της αμερικανικής διπλωματικής προσπάθειας εστιάζεται στην διασφάλιση των προμηθειών των πολύτιμων μετάλλων.

Οι ανάγκες ερμηνεύουν και τις κινήσεις του Αμερικανού προέδρου, που κατά τα άλλα κομπορρημονεί για το γεγονός ότι επιτυγχάνει την ειρηνική διευθέτηση των διαφορών μεταξύ των δύο χωρών. Η επίσης επιτυχημένη εμπλοκή του στην Βενεζουέλα με την απαγωγή του προέδρου της, πραγματοποιείται σύμφωνα με τα ΜΜΕ για τον έλεγχο του βαρέος αργού πετρελαίου της χώρας. Όμως, το ζωτικό κίνητρο εστιάζεται στο κολτάν της χώρας, ένα ορυκτό νιοβίου και τανταλίου, με την Βενεζουέλα να διαθέτει μερικά από τα μεγαλύτερα αποθέματα.

Οι αναλυτές εστιάζονται στα συγκεκριμένα μέταλλα, αντιλαμβανόμενοι πως αποτελούν πηγές προβολής ισχύος και, εάν κάποια χώρα επιθυμεί να επικρατήσει στον αγώνα για την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ), οφείλει να διασφαλίσει απρόσκοπτες προσβάσεις. Όμως ήδη η Κίνα ελέγχει τους μεγαλύτερους όγκους παραγωγής, οπότε οι υπόλοιποι αγωνίζονται να αποκτήσουν οποιουσδήποτε έχουν μείνει αδιάθετοι.