Κάθετος Διάδρομος και υποδομές αποθήκευσης αερίου στην Ευρώπη
29/01/2026
Η γεωπολιτική αβεβαιότητα και οι συνθήκες που διαμορφώνονται στην αγορά του φυσικού αερίου, στο πλαίσιο της πλήρους διακοπής της τροφοδοσίας της ΕΕ στα τέλη του 2027 με ρωσικό –εγκρίθηκε από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης- το αποτυχημένο market test για τον «Κάθετο Διάδρομο» – (δεσμεύτηκαν 48MWh από τις 72 προσφερόμενες λόγω υψηλού κόστους),το υπο-στηρικτικό στη συνέχεια, μήνυμα της Κίμπερλι Γκιλφόιλ, πρέσβεως των ΗΠΑ στην Ελλάδα, για την σημασία του «Vertical Corridor», συνθέτουν μια εικόνα, που αναδεικνύει: την σημασία των υποδομών, αλλά και τα ζητήματα που προκύπτουν προς τη υλοποίηση του στόχου της ενεργειακής ασφάλειας.
Οι υποδομές φυσικού αερίου, διασφαλίζουν ότι έχουμε αξιόπιστη ενέργεια όταν δεν φυσάει και δεν έχει ήλιο – η ευρωπαϊκή μετάβαση οφείλει να ισορροπήσει την καινοτομία με τo προσιτό κόστος και το μακροπρόθεσμο όραμα με τον τεχνικό ρεαλισμό, είχε δηλώσει η Maria Rita Galli διευθύνουσα σύμβουλος του Διαχειριστή Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου (ΔΕΣΦΑ), στο 22o ετήσιo συνέδριο της Gas Infrastructure Europe (GIE) το οποίο φιλοξενήθηκε πέρυσι στην Αθήνα.
Στις υποδομές – «η αποθήκευση φυσικού αερίου αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο των ενεργειακών υποδομών στην Ευρώπη» –περιλαμβάνονται οι φυσικές και τεχνητές αποθήκες αερίου, οι οποίες διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στην ενεργειακή ασφάλεια, των κρατών- μελών της ΕΕ. Η πληρότητα των αποθηκών είναι ζωτικής σημασίας για τον εφοδιασμό και την κάλυψη με επαρκή ενέργεια των αναγκών των χωρών της ΕΕ, της Ευρώπης γενικότερα.
Υποδομές χώρας
Το Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς Φυσικού Αερίου (ΕΣΜΦΑ) διαθέτει δύο βασικές πύλες εισόδου LNG -υγροποιημένου φυσικού αερίου.
-Σταθμός Ρεβυθύσας- Στην χώρα μας ο Τερματικός Σταθμός Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (ΥΦΑ) Ρεβυθούσας αποτελεί Εθνική υποδομή η οποία «συγκαταλέγεται στους είκοσι οκτώ αντίστοιχους σταθμούς υγροποιημένου φυσικού αερίου, που λειτουργούν σήμερα σε όλο το χώρο της Μεσογείου και της Ευρώπης και είναι μοναδικός στην Ελλάδα για την υποδοχή δεξαμενοπλοίων ΥΦΑ, παραλαβή, αποθήκευση, αεριοποίηση ΥΦΑ και για την τροφοδοσία με Φυσικό Αέριο (ΦΑ) του Εθνικού Συστήματος Μεταφοράς ΦΑ (ΕΣΜΦΑ).
Με αποθηκευτική ικανότητα 225.000 κ.μ. ΥΦΑ και ωριαία δυναμικότητα αεριοποίησης 1.400 m3 LNG σε συνθήκες κανονικής λειτουργίας (Sustained Maximum Send out Rate – SMSR) αποτελεί μια από τις σημαντικότερες εθνικές υποδομές της χώρας, παρέχοντας ασφάλεια ενεργειακής τροφοδοσίας, λειτουργική ευελιξία στο Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς ΦΑ και αυξημένη δυνατότητα κάλυψης εκτάκτων απαιτήσεων της αγοράς ΦΑ».
Η δεύτερη υποδομή είναι το FSRU Αλεξανδρούπολης ,που αναπτύχθηκε από την Gastrade και είναι ένας στρατηγικός πλωτός σταθμός αποθήκευσης – αεριοποίησης LNG, με ετήσια δυναμικότητα μεταφοράς 5,5 δις κυβικών μέτρων αερίου και αποθηκευτικής ικανότητα 153.500κ.μ..
Θεσμικό πλαίσιο
Υπό συνθήκες και καλώς εχόντων των πραγμάτων με τον «Κάθετο Διάδρομο» μεταφοράς αμερικανικού LNG έως και την Ουκρανία, η Ελλάδα μπορεί να είναι η πύλη προς την Ευρώπη. Ωστόσο το θεσμικό πλαίσιο της ΕΕ δεν έχει προσαρμοστεί, ώστε να υποδεχθεί τη νέα πραγματικότητα αμερικανικών ροών αερίου, από τις αρχές του 2028.
«Η Ευρώπη – αντί να βλέπει τα πράγματα από απόσταση και να αφήνει τις ΗΠΑ και κάποιες χώρες στην ΕΕ να αντιμετωπίζουν το πρόβλημα- είναι να επιδοτήσει τον Κάθετο Άξονα ,ώστε να δημιουργηθούν οι κατάλληλες υποδομές που θα επιτρέψουν στο αμερικανικό LNG, να είναι πιο συγκρίσιμο, βαθμιαία, με όποια τιμή θα έχει το ρωσικό φυσικό αέριο δέκα χρόνια μετά», δήλωσε μεταξύ άλλων στο Νταβός ο Αλέξανδρος Εξάρχου πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου AKTOR, στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός.
Αν ομαλοποιηθεί η κατάσταση θα χρειαστούν και νέες υποδομές υποδοχής και προώθησης όχι μόνο του αμερικανικού LNG αλλά και άλλων πηγών προέλευσης .
Εν αναμονή έργα
-Το Floating Storage and Regasification Unit (FSRU) στην Θεσσαλονίκη της Helleniq Energy, θεωρείται ένα ώριμο τεχνικά και αδειοδοτικό επίπεδο ,έργο. Η ετήσια δυναμικότητα του πλωτού σταθμού στα ανοιχτά του Θερμαϊκού Κόλπου είναι στα 4,82 δις. κυβικά μέτρα κ.μ. φυσικού αερίου και η ικανότητα αποθήκευσης LNG ανέρχεται στα 270.000 κ.μ.
-Το project “Διώρυγα GAS” της Motor Oil, στους Αγίους Θεοδώρους, το οποίο ξεκίνησε το 2021και μπορεί να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο για την εγχώρια και την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια. Πρόκειται «για ειδικό πλοίο για την παραλαβή και προσωρινή αποθήκευση ΥΦΑ συνολικής χωρητικότητας έως και 210.000 m3. H τροφοδοσία με ΥΦΑ θα πραγματοποιείται από πλοία μεταφοράς ΥΦΑ μέσω σύνδεσης Ship to Ship. Η μονάδα αεριοποίησης (επί του πλοίου) θα έχει δυναμικότητα 300 – 500 m3 ΥΦΑ/ ώρα».
– Το FSRU Θράκης της Gastrade. Πρόκειται επίσης για ειδικά διαμορφωμένο πλοίο με 4 δεξαμενές αποθήκευσης LNG. μέγιστη χωρητικότητα αποθήκευσης και επαναεριοποίησης 185.000 κυβικά μέτρα -η μέγιστη ετήσια δυναμικότητα της εγκατάστασης προβλέπεται να είναι 6 δις κ.μ. φυσικού αερίου. Θα μπορεί να εξυπηρετεί 26 LNG Carriersετησίως. Έχουν ήδη εγκριθεί οι περιβαλλοντικοί όροι. Μέσα στο 2026 αναμένεται η τελική επενδυτική απόφαση.
– «FSRU ARGO» Mediterranean Gas στο λιμάνι του Βόλου. Ο πλωτός τερματικός σταθμός υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), θα έχει σημαντική δυνατότητα αποθήκευσης και προβλέπεται να έχει ετήσια δυναμικότητα επαναεριποίησης 5,2 δις κυβικά μέτρα . Στόχος η λειτουργία του καλοκαίρι 2027.
Παθογένειες ΕΕ
Πριν περάσουμε στις πληρότητες πληρότητας των υπόγειων και των τεχνητών δεξαμενών αποθήκευσης αερίου στην ΕΕ, ανοίγουμε παρένθεση, παραθέτοντας ορισμένα αποσπάσματα της τοποθέτησης του Αλέξανδρου Εξάρχου προέδρου και διευθύνοντος συμβούλου του Ομίλου AKTOR, στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, που θίγουν τα κακώς κείμενα της ΕΕ και την καθιστούν ενεργειακά εξαρτώμενη:
-(…) Παραπονιόμαστε γιατί μας κάνει μπούλιγνκ η Ρωσία ή γιατί ο Τραμπ έρχεται πολύ επιθετικά κατά της ΕΕ.
-(…)Η ΕΕ είναι ανήμπορη να σταθεί μπροστά στους Ρώσους και στους Αμερικανούς ή να ανταγωνιστεί απέναντι στους Κινέζους. Εάν αυτό δεν αλλάξει, είμαστε “νεκροί” ως Ευρωπαϊκή Ένωση. Και θα πρέπει να πάμε πίσω και να αποφασίσουμε, εάν θα έχουμε μία Ένωση ή όχι.
-(…)Σε αυτήν περίπτωση, εάν δεν το κάνουμε, ας πάμε στην απλή αρχή του “η Ελλάδα πρώτα”, “η Γερμανία πρώτα”, “αλλά όχι η Ευρώπη πρώτα”. Οι Αμερικανοί λένε “πρώτα οι ΗΠΑ” – το σέβομαι και το κατανοώ ότι προστατεύουν έτσι τα συμφέροντά τους.
-(…)Ποια συμφέροντα καλούμεθα να προστατεύσουμε; Της Ευρώπης ή των Ελλήνων ή των Ρουμάνων; Αυτό είναι ένα μείζον ερώτημα που οι πολιτικοί οφείλουν να επιλύσουν για εμάς. Δεν μπορούμε να κάνουμε business, εάν δεν ξέρουμε τους βασικούς κανόνες τους.
Αποθέματα αποθηκών
|
Τον Ιούνιο του 2022, η ΕΕ έλαβε μέτρα για την αύξηση των αποθεμάτων φυσικού αερίου, προκειμένου να διασφαλίσει επαρκή εφοδιασμό Τα περισσότερα κράτη μέλη της ΕΕ διαθέτουν εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου στην επικράτειά τους. Η χωρητικότητα αποθήκευσης σε πέντε χώρες (Γερμανία, Ιταλία, Γαλλία, Ολλανδία και Αυστρία) αποτελεί τα δύο τρίτα της συνολικής χωρητικότητας της ΕΕ. Σύμφωνα με τον κανονισμό, οι χώρες που δεν διαθέτουν εγκαταστάσεις αποθήκευσης πρέπει να αποθηκεύουν το 15% της ετήσιας εγχώριας κατανάλωσης φυσικού αερίου σε αποθέματα που βρίσκονται σε άλλα κράτη μέλη και, ως εκ τούτου, να έχουν πρόσβαση σε αποθέματα φυσικού αερίου που είναι αποθηκευμένα σε άλλα κράτη μέλη. ΕΕ 24-Ιαν-2026
Και το Δ/Υ σημαίνει διαθέσιμο/υπό κατασκευή ) |
||||
| Οι υπόγειες αποθήκες φυσικού αερίου είχαν πληρότητα 45,6% και οι | ||||
| τερματικοί σταθμοί εισαγωγής ΥΦΑ 46,6%. | ||||
Συγκεκριμένα η κατάσταση πληρότητας των αποθηκών σε ΕΕ και άλλες ευρωπαϊκές χώρες στις 24 Ιανουαρίου 2026 ήταν :
Ελλάδα 24-Jan-2026
|
| Γαλλία 24 Ιανουαρίου 2026 | ||
| Υπόγειες αποθήκες φυσικού αερίου | 36,4% | |
| Τερματικοί σταθμοί εισαγωγής ΥΦΑ | 35,3% | |
| Ισπανία 24-Ιαν-2026 | ||
| Υπόγειες αποθήκες φυσικού αερίου | 61,5% | |
| Τερματικοί σταθμοί εισαγωγής ΥΦΑ | 40,9% | |
| Πορτογαλία 24-Ιαν-2026 | ||
| Υπόγειες αποθήκες φυσικού αερίου | 84,3% | |
| Τερματικοί σταθμοί εισαγωγής LNG | 54,2% | |
| Ιταλία 24-Ιαν-2026 | ||
| Υπόγειες αποθήκες φυσικού αερίου | 60,8% | |
| Τερματικοί σταθμοί εισαγωγής ΥΦΑ | 43,2% | |
| Βέλγιο 24 Ιανουαρίου 2026 | ||
| Υπόγειες αποθήκες φυσικού αερίου | 36,6% | |
| Τερματικοί σταθμοί εισαγωγής ΥΦΑ | 83,4% | |
| Ολλανδία 24-Ιαν-2026 | ||
| Υπόγειες αποθήκες φυσικού αερίου | 31,1% | |
| Τερματικοί σταθμοί εισαγωγής ΥΦΑ | 50,7% | |
| Γερμανία 24-Ιαν-2026 | ||
| Υπόγειες αποθήκες φυσικού αερίου | 37,5% | |
| Τερματικοί σταθμοί εισαγωγής ΥΦΑ | 47,2% | |
| Πολωνία 24-Ιαν-2026 | ||
| Υπόγειες αποθήκες φυσικού αερίου | 69,1% | |
| Τερματικοί σταθμοί εισαγωγής ΥΦΑ | 78,3% | |
| Τσεχία 24-Ιαν-2026 | ||
| Υπόγειες αποθήκες φυσικού αερίου | 51,5% | |
| Τερματικοί σταθμοί εισαγωγής ΥΦΑ | Δ/Υ | |
| Αυστρία 24-Ιαν-2026 | ||
| Υπόγειες αποθήκες φυσικού αερίου | 49,5% | |
| Τερματικοί σταθμοί εισαγωγής LNG | Δ/Υ | |
| Κροατία 24-Ιαν-2026 | ||
| Υπόγειες αποθήκες φυσικού αερίου | 24,1% | |
| Τερματικοί σταθμοί εισαγωγής ΥΦΑ | 84,3% | |
| Σλοβακία 24-Ιαν-2026 | ||
| Υπόγειες αποθήκες φυσικού αερίου | 45,8% | |
| Τερματικοί σταθμοί εισαγωγής ΥΦΑ | Δ/Υ | |
| Ουγγαρία 24-Ιαν-2026 | ||
| Υπόγειες αποθήκες φυσικού αερίου | 46,9% | |
| Τερματικοί σταθμοί εισαγωγής ΥΦΑ | Δ/Υ | |
| Βουλγαρία 24-Ιαν-2026 | ||
| Υπόγειες αποθήκες φυσικού αερίου | 58,0% | |
| Τερματικοί σταθμοί εισαγωγής LNG | Δ/Υ | |
| Ρουμανία 24-Ιαν-2026 | ||
| Υπόγειες αποθήκες φυσικού αερίου | 55,2% | |
| Τερματικοί σταθμοί εισαγωγής LNG | Δ/Υ | |
| Λιθουανία 24-Ιαν-2026 | ||
| Υπόγειες αποθήκες φυσικού αερίου | Δ/Υ | |
| Τερματικοί σταθμοί εισαγωγής LNG | 51,2% | |
| Λετονία 24-Ιαν-2026 | ||
| Υπόγειες αποθήκες φυσικού αερίου 33,6% | ||
| Τερματικοί σταθμοί εισαγωγής LNG Δ/Υ | ||
| Ουκρανία 24-Ιαν-2026 | ||
| Υπόγειες αποθήκες φυσικού αερίου | 20,9% | |
| Τερματικοί σταθμοί εισαγωγής LNG Δ/Υ(Διαθέσιμο/Υπό κατασκευή) | ||
| Δανία 24-Jan-2026 | ||
| Underground gas storages | 38.2 % | |
| LNG import terminals | N/A | |
| Σουηδία 24-Jan-2026 | ||
| Underground gas storages | 83.0 % | |
| LNG import terminals | N/A | |
| Μ. Βρετανία 30-Dec-2020 | ||
| Underground gas storages | 91.3 % | |
| LNG import terminals | 72.8 % | |
