Ο ενεργειακός πόλεμος απειλεί το πυρηνικό εργοστάσιο της Ζαπορίζια

Η Ρωσία – που καταγγέλλει ότι η Δύση και οι διεθνείς αρμόδιες αρχές για την πυρηνική ασφάλεια, σωπαίνουν συστηματικά για τις επικίνδυνες ουκρανικές επιθέσεις στον σταθμό της Ζαπορίζια – ανακοίνωσε ότι η εξωτερική παροχή ρεύματος διακόπηκε την Πέμπτη «λόγω επιθέσεων που έκοψαν την γραμμή 330 κιλοβόλτ Ferroslavnaya-1».

Οι αντιδραστήρες κατά συνέπεια άρχισαν από σήμερα να ψύχονται με γεννήτριες ντίζελ, πλην όμως «αν και υπάρχουν εφεδρικές ποσότητες καυσίμων για αυτές, είναι αδύνατον λόγω των συνεχιζόμενων επιθέσεων να προσεγγίσουν βυτιοφόρα για να ξαναγεμίσουν τα ‘ρεζερβουάρ῾ με ντίζελ», λέει η ρωσική διοίκηση του πυρηνικού εργοστασίου, που προσπαθεί να κάνει οικονομία στα καύσιμα.

Ο διευθυντής του πυρηνικού σταθμού Γιούρι Τσερνίτσουκ είπε ότι «με τις εχθροπραξίες υπέστη ζημίες η μοναδική γραμμή 330 κιλοβόλτ “Ferroslavnaya-1” και καταβάλλονται προσπάθειες να αποκατασταθεί η τροφοδοσία, αλλά δεν είναι εύκολο. Οι ουκρανικές δυνάμεις εμποδίζουν και την παράδοση καυσίμων για τις γεννήτριες και το απόθεμα μειώνεται». Πρόσθεσε ότι καταβάλλονται προσπάθειες να βελτιωθεί η λειτουργία των γεννητριών ντίζελ, προκειμένου να καταναλώνουν όσο το δυνατόν λιγότερα καύσιμα.

Η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα “αναρωτιέται” γιατί η Δύση σιωπά σχετικά με τις επιθέσεις της Ουκρανίας στον πυρηνικό σταθμό της Ζαπορίζια, ως αποτέλεσμα των οποίων ο σταθμός έχασε την εξωτερική του παροχή ρεύματος. «Έχετε ακούσει κάτι από τις δυτικές πρωτεύουσες, τις Βρυξέλλες, το Λονδίνο, το Παρίσι, το Βερολίνο, τη Ρώμη, τη Μαδρίτη; Είπατε κάτι πουθενά; Δεν ξέρω, από την Ουάσινγκτον μέχρι το Τόκιο; Όχι! Δεν καταλαβαίνουν ποιες μπορεί να είναι οι συνέπειες; Δεν καταλαβαίνουν ότι αυτές οι συνέπειες θα έρθουν όχι μόνο για την Ανατολική Ευρώπη, την Κεντρική Ευρώπη. Ποιες θα είναι αυτές οι συνέπειες για ολόκληρο τον κόσμο;», είπε σήμερα κατά την καθημερινή συνέντευξη Τύπου.

Ο σταθμός της Ζαπορίζια

Ο σταθμός, που κατασκευάσθηκε επί εποχής ΕΣΣΔ, πέρασε σε ρωσικό έλεγχο το Μάρτιο του 2022 όπως και το 75%-80% της περιφέρειας Ζαπορίζια, που είναι όμορη της Χερσώνας, στα βορειοδυτικά της Κριμαίας και του Ντονμπάς. Σταδιακά, επειδή οι ουκρανικές δυνάμεις έβαλλαν διαρκώς κατά της γραμμής τροφοδοσίας με ρεύμα (γραμμή που περνάει από το ουκρανικό έδαφος), μέχρι το φθινόπωρο του 2022, η Ρωσία έπαυσε την λειτουργία των περισσότερων εκ των έξι αντιδραστήρων του σταθμού – του μεγαλύτερου στην Ευρώπη.

Έκτοτε ο σταθμός είναι σε κατάσταση ψυχρής απόθεσης, δηλαδή οι αντιδραστήρες παραμένουν σε κατάσταση συντήρησης, ενώ τον Απρίλιο του 2024 και ο τελευταίος αντιδραστήρας που βρισκόταν σε θερμή απόθεση (για την παροχή θέρμανσης) τέθηκε σε κατάσταση “ψυχρής απόθεσης” (cold shutdown) για λόγους ασφαλείας. Σήμερα, το εργοστάσιο δεν παράγει ρεύμα, αλλά συνεχίζει να απαιτεί εξωτερική τροφοδοσία ηλεκτρικής ενέργειας.

Το ρεύμα τροφοδοτεί τα συστήματα και τις αντλίες που ψύχουν τους αντιδραστήρες (την καρδιά τους), καθώς και τις δεξαμενές όπου φυλάσσεται το καύσιμο. Ακόμα και όταν ένας αντιδραστήρας σταματά να παράγει ενέργεια, το πυρηνικό καύσιμο που βρίσκεται μέσα του (αλλά και αυτό που έχει αφαιρεθεί παλαιότερα) συνεχίζει να παράγει υπολειμματική θερμότητα λόγω της ραδιενεργού διάσπασης και κατά συνέπεια το ηλεκτρικό ρεύμα είναι απαραίτητο εσαεί για την ψύξη.

Τι υποστηρίζουν οι Ουκρανοί και οι Ρώσοι

Η Ουκρανία και η κρατική εταιρεία Energoatom υποστηρίζουν ότι οι ρωσικές δυνάμεις χρησιμοποιούν τον σταθμό ως στρατιωτική βάση και ως “ασπίδα” για να βομβαρδίζουν ουκρανικές πόλεις, όπως την Νικόπολη, στην απέναντι όχθη του Δνείπερου που την ελέγχουν ο Ουκρανοί και ότι αναγκάζονται να ανταποδίδουν τα πυρά». Επίσης υποστηρίζουν ότι πολλές ζημίες προκαλούνται από τους Ρώσους, γιατί βομβαρδίζουν τις ενεργειακές υποδομές της Ουκρανίας και αυτομάτως πέφτει η τάση του εθνικού (ουκρανικού) δικτύου, με το οποίο συνδέεται ο σταθμός.

Οι Ρώσοι υποστηρίζουν ότι οι ουκρανικές επιθέσεις είναι απολύτως αδικαιολόγητες και ότι ποτέ δεν χρησιμοποίησαν ως “ασπίδα” το πυρηνικό εργοστάσιο, γιατί αυτό θα ήταν σαφώς εναντίον όχι μόνον του διεθνούς νόμου, αλλά και εναντίον των ρωσικών συμφερόντων, καθώς ο σταθμός είναι ζωτικός για το Ντονμπάς και την Κριμαία και αναγκάζονται να ξοδεύουν πολλά καύσιμα για να ψύχουν τους αντιδραστήρες.

Όπως λένε συχνά, το Κίεβο τους τελευταίους μήνες επιτίθεται συστηματικά και θέλει να αχρηστέψει τον σταθμό στο πλαίσιο του ενεργειακού πολέμου που κάνει κατά της Ρωσίας, επειδή δεν μπορεί να νικήσει στο μέτωπο. Παραλληλίζουν τις ουκρανικές δικαιολογίες με τα “παράλογα σενάρια ότι οι ίδιοι οι Ρώσοι είχαν ανατινάξει τους Nordstream”, που τελικά αποδείχθηκε ότι επρόκειτο “για δυτική δολιοφθορά” και ότι “θα ήταν αυτοκτονικό να ανατινάζαμε εμείς και τους αγωγούς του βορρά αλλά και να απειλούσαμε έμμεσα τον σταθμό της Ζαπορίζια”.

Ο Γκρόσι

Ο επικεφαλής (από το 2019) του Διεθνούς Οργανισμού ή Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ), ο Αργεντινός διπλωμάτης Ραφαέλ Γκρόσι, δεν παίρνει ποτέ θέση και υποστηρίζει ότι «λόγω των εχθροπραξιών δεν μπορούμε να κάνουμε αυτοψίες και να καταλήξουμε σε συμπέρασμα». Ο Γκρόσι ζει στην Ευρώπη από το 1990 – στην Αυστρία, στο Βέλγιο και στην Ελβετία πήγαν σχολείο και σπούδασαν τα οκτώ παιδιά του.

Η δεύτερη σύζυγός του, επίσης από την Αργεντινή και διπλωμάτης, έδρευε κι εκείνη επί πολλά χρόνια στη Βιέννη, στην έδρα του Οργανισμού για την απαγόρευση των πυρηνικών όπλων, στον οποίο επί μακρόν εργαζόταν. Όταν τοποθετήθηκε και στην ΙΑΕΑ πολλοί σχολίασαν ότι επρόκειτο για νεποτισμό. Για την πρώτη σύζυγο δεν ξέρουμε τίποτα, πέραν του ότι με εκείνη ο Γκρόσι απέκτησε έξι κόρες – με την δεύτερη απέκτησε γιο και κόρη που είναι έφηβοι.

Για το Ιράν ο Γκρόσι είναι μεν υπέρ των διπλωματικών λύσεων, αλλά είναι και εκείνος που επιμένει ότι ο εμπλουτισμός του ουρανίου στο Ιράν είναι «επικίνδυνα υψηλός και το Ιράν μπορεί να κατασκευάσει πυρηνική βόμβα». Ο τραμπικός ηγέτης της Αργεντινής, Χαβιέρ Μιλέι, θέλει να τον προωθήσει ως υποψήφιο για την θέση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ.

Από τον Απρίλιο μέχρι σήμερα έχουν σκοτωθεί εννέα εργαζόμενοι του πυρηνικού σταθμού Ζαπορίζια και ένας πυρηνικός φυσικός, ως αποτέλεσμα ουκρανικών επιθέσεων. Στο ίδιο διάστημα έχουν τραυματιστεί πάνω από 20 εργαζόμενοι, ή οδηγοί οχημάτων που τροφοδοτούν τον σταθμό, σύμφωνα με ρωσικά μέσα.