Οι επιπτώσεις στα ορυκτέλαια από τον πόλεμο στο Ιράν

Κάθε αύξηση 10 δολαρίων ανά βαρέλι στην τιμή του αργού πετρελαίου Brent, μεταφράζεται σε αύξηση 8-12% στο κόστος παραγωγής ορυκτών βασικών ελαίων. Μέσω των στενών του Ορμούζ διέρχεται  περίπου το 20% των διεθνών αποστολών πετρελαίου. Η παγκόσμια αγορά λιπαντικών αποτιμήθηκε σε 157,6 δισεκατομμύρια δολάρια το 2021 και σύμφωνα με εκτιμήσεις το 2025 ξεπέρασαν τα 180 δισεκατομμύρια δολάρια. Συνολικά διεθνώς χρειάζονται περίπου 35 εκατομμύρια μετρικοί τόνοι  λιπαντικών κάθε χρόνο. 

Ένας τρόπος ο οποίος «μειώνει την ανάγκη για νέα εξόρυξη αργού πετρελαίου είναι η επαναδιϋλση των χρησιμοποιούμενων λιπαντικών αποβλήτων – διαδικασία  η οποία εξοικονομεί πόρους προσφέροντας σημαντικά στην κυκλική οικονομία. Η παραγωγή 2,5 λίτρων νέου, υψηλής ποιότητας λιπαντικού ελαίου, απαιτεί 42 γαλόνια παρθένου αργού πετρελαίου, αλλά μόνο 1 γαλόνι χρησιμοποιημένου λαδιού κινητήρα. Το « αναγεννημένο» λάδι είναι συνήθως ανταγωνιστικό στην τιμή με τα συμβατικά ορυκτέλαια. 

H Straits Research – παγκόσμια εταιρεία πληροφοριών αγοράς και συμβούλων – σε ανάλυσή της αναφέρει ότι το μέγεθος της παγκόσμιας αγοράς ελαίου επαναδιύλισης εκτιμήθηκε σε  2,2 δισεκατομμύρια δολάρια το 2023 και προβλέπεται να φτάσει στα  3,7 δισεκατομμύρια δολάρια έως το 2032, σημειώνοντας αύξηση με σύνθετο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης (CAGR Compound Annual Growth Rate) 6,05 % κατά την περίοδο πρόβλεψης (2024-2032). Σημ. το CAGR , είναι ένας δείκτης που χρησιμοποιείται για να περιγράψει την ετήσια αύξηση μιας επένδυσης ή ενός μεγέθους, λαμβάνοντας υπόψη τη σύνθεση των κερδών (δηλαδή, την επανεπένδυση των αποδόσεων) κατά τη διάρκεια μιας συγκεκριμένης περιόδου.

Ο Ευρωπαϊκός Σύνδεσμος Βιομηχανιών Αναγέννησης Ορυκτελαίων (GEIR), επισημαίνει: Τα επαναδιυλισμένα- χρησιμοποιημένα λάδια εξοικονομούν έως και  71% των εκπομπών CO2 και μειώνουν τα λεπτά σωματίδια έως και 90% . Η διαδικασία επαναδιύλισης εκπέμπει λιγότερες εκπομπές, με αποτέλεσμα την μείωση κατά 47% των εκπομπών CO2 και 59% των λεπτών σωματιδίων. Ο Σύνδεσμος GEIR αντιπροσωπεύει τις εταιρείες που συλλέγουν και αναγεννούν χρησιμοποιημένα λιπαντικά, προωθώντας την κυκλική οικονομία και τη βιωσιμότητα στον τομέα των λιπαντικών- Περιλαμβάνονται Ελλάδα  Βουλγαρία, η Δανία, η Γαλλία, η Φινλανδία, η Γερμανία, η Ελλάδα, η Ιταλία, η Πορτογαλία, η Ισπανία, η Τουρκία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Ελληνική πρωτιά

Η Ελλάδα, πρωταγωνιστεί στην Ευρώπη στην επαναδιϋλιση αποβλήτων λιπαντικών ελαίων (ΑΛΕ). Σύμφωνα με την ΕΝΔΙΑΛΕ Α.Ε. – το πρώτο πιστοποιημένο κέντρο ανακύκλωσης λιπαντικών στην Ευρώπη και φορέας που σχεδιάζει -συντονίζει όλα τα στάδια διαχείρισης Αποβλήτων Λιπαντικών Ελαίων (ΑΛΕ) στη χώρα μας – από τους 38.610 τόνους αποβλήτων λιπαντικών, συλλέχθηκαν 31.448 τόνοι, δηλαδή το 81% των παραγόμενων ΑΛΕ, ξεπερνώντας τον εθνικό στόχο συλλογής κατά 16%, ενώ  το 100% αυτών οδηγήθηκε σε αναγέννηση (με εθνικό στόχο 70%).  

Η ΕΝΔΙΑΛΕ ΑΕ λειτουργεί 8 Κέντρα Συλλογής σε όλη την Ελλάδα και συνεργάζεται με 220 υπόχρεους διαχειριστές, 43 εταιρείες συλλογής και 7 εταιρείες αναγέννησης λιπαντικών, στις οποίες καταλήγει το σύνολο των συλλεγόμενων ποσοτήτων ΑΛΕ από τα χιλιάδες σημεία συλλογής της χώρας. Στην  Ελλάδα είναι επισήμως καταγεγραμμένα περί τα 45 χιλιάδες σημεία συλλογής (πρατήρια υγρών καυσίμων, συνεργεία, μηχανουργία κ.α.), όμως πραγματικά ενεργά και δραστήρια είναι τα 15-20 χιλιάδες, μεταξύ των οποίων και 43 ΚΤΕΟ. Τα χρησιμοποιημένα λιπαντικά έλαια συλλέγονται από συνεργεία αυτοκινήτων, βιομηχανικές εγκαταστάσεις, και μερικώς από πλοία και στην συνέχεια συγκεντρώνονται στις δεξαμενές της ΕΝΔΙΑΛΕ, και από εκεί διοχετεύονται σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας όπου γίνεται η «αναγέννηση» των λιπαντικών.

Η ΕΝΔΙΑΛΕ ΑΕ ιδρύθηκε το 1998 και από το 2004  λειτουργεί ως το Εθνικό Συλλογικό Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΣΕΔ) Αποβλήτων Λιπαντικών Ελαίων (ΑΛΕ), υπό την εποπτεία του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ) Αποτελεί τον φορέα που σχεδιάζει, συντονίζει και καταγράφει τη συλλογή, μεταφορά, προσωρινή αποθήκευση και αναγέννησή των ΑΛΕ σε εθνικό επίπεδο. 

Ευρωπαϊκή αγορά και ορυκτέλαια 

Παγκοσμίως χρειάζονται περίπου 35 εκατομμύρια μετρικοί τόνοι λιπαντικών κάθε χρόνο. Η ζήτηση λιπαντικών συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την χρήση τους στις μεταποιητικές βιομηχανίες , τις  εμπορικές και προσωπικές μεταφορές , με βιοϊατρικούς σκοπούς και κυρίως με μηχανήματα, όπως  είναι οι κινητήρες αυτοκινήτων , φορτηγών κλπ.

Σύμφωνα με την Future Market Insights- κορυφαίου παρόχου υπηρεσιών πληροφόρησης για την αγορά και συμβουλευτικής, εξυπηρετώντας πελάτες σε περισσότερες από 150 χώρες – η ευρωπαϊκή αγορά βιομηχανικών λιπαντικών -συμπεριλαμβανομένων των τομέων της αυτοκινητοβιομηχανίας, της αεροδιαστημικής και των μηχανημάτων – αναμένεται να σημειώσει σημαντική ανάπτυξη και να φτάσει τα 7.710,3 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ έως το 2032.

Στην ΕΕ συνολικά, η μεγαλύτερη αύξηση στην ζήτηση λιπαντικών   σημειώθηκε το 2024 στην Γερμανία. Η Γερμανική εγχώρια  Ένωση Αυτοκινητοβιομηχανίας (VDA), αναφέρει ότι το 2023 κατασκευάστηκαν 3,96 εκατομμύρια επιβατικά οχήματα, ποσοστό που αντιπροσωπεύει  αύξηση  του 18% σε σύγκριση με το 2022.

Στοιχεία της Eurostat, για ένα άλλο τομέα, τον κατασκευαστικό, μας δείχνουν ότι η παραγωγή στον κλάδο αυτό αυξήθηκε κατά 3,5% σε ολόκληρη την ΕΕ το 2023. 

Περιβαλλοντικές πολιτικές

Στην έρευνα της Future Market Insights καταδεικνύεται και η  τάση για  βιώσιμα και πράσινα λιπαντικά στην Ευρώπη: Οι αυστηρές περιβαλλοντικές πολιτικές και η υψηλή προτεραιότητα στην ελαχιστοποίηση του αποτυπώματος άνθρακα έχουν οδηγήσει την αγορά για βιολογικά και βιοδιασπώμενα λιπαντικά. Η ευρωπαϊκή αγορά βιομηχανικών λιπαντικών , γίνεται ολοένα και πιο ανταγωνιστική, καθώς οι εταιρείες επικεντρώνονται στην ανάπτυξη προϊόντων υψηλής απόδοσης και φιλικών προς το περιβάλλον . Επίσης , αποτελεί βασικό τμήμα της βιομηχανικής χημικής και μεταποιητικής βιομηχανίας, λειτουργώντας ως πυλώνας για πολλές βιομηχανίες, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, οι κατασκευές, η παραγωγή ενέργειας, η επεξεργασία τροφίμων και η ναυτιλία. 

Η ανεξέλεγκτη εναπόθεση  αποβλήτων λιπαντικών  αφήνει ισχυρό τοξικό αποτύπωμα : Στο χώμα για παράδειγμα χώμα ή στον υδροφόρο ορίζονται, προκαλεί καταστροφικές συνέπειες επί δεκαετίες-  ένα λίτρο τοξικού ελαίου μπορεί να μολύνει έκταση όσο ένα γήπεδο ποδοσφαίρου!

Ο Διευθύνων Σύμβουλος της ΕΝΔΙΑΛΕ Α.Ε. Γιώργος Δεληγιώργης, σε πρόσφατη δημοσιογραφική εκδήλωση δήλωσε: Για ακόμη μία χρονιά αποδεικνύουμε ότι με καθημερινό έργο και μετρήσιμα αποτελέσματα, η χώρα μας πρωτοπορεί διαχείριση των αποβλήτων λιπαντικών ελαίων. Συνεχίζουμε με συνέπεια, επενδύοντας στην αναβάθμιση των υποδομών, στην εισαγωγή της καινοτομίας, στην ανάπτυξη διεθνών συνεργασιών και στην ενημέρωση των πολιτών, με στόχο ακόμη υψηλότερες κορυφές και πολλαπλά οφέλη για την κοινωνία, τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον.

Στο πλαίσιο της συνεχούς αναβάθμισης του συστήματος εναλλακτικής διαχείρισης λιπαντικών αποβλήτων, ο κ Δεληγιώργης μίλησε και για την  ανάπτυξη συνεργασιών με ομοειδείς φορείς, όπως με το ιταλικό Συλλογικό Σύστημα Διαχείρισης ΑΛΕ CONOU με στόχο την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και βέλτιστων πρακτικών καθώς και την δημιουργία ευρωπαϊκού δικτύου εναλλακτικής διαχείρισης αποβλήτων λιπαντικών ελαίων.

Στις χώρες με ανεπτυγμένες ικανότητες επαναδιύλισης που μετατρέπουν τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια σε νέο βασικό έλαιο περιλαμβάνονται οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο Καναδάς, η Κίνα, η Βραζιλία και πολλές ευρωπαϊκές χώρες. 

Με βάση τις σύγχρονες τεχνολογικές μεθόδους ,  γίνεται εφικτή η ανάκτηση έως και του 100% των χρήσιμων υλικών, με  «αναγεννημένα» λιπαντικά υψηλής ποιότητας, πλήρως πιστοποιημένα και συμβατά με τις απαιτήσεις της αγοράς. Η διαδικασία επαναδιύλισης διαχωρίζει το νερό, τα ασφαλτικά προϊόντα και το πετρέλαιο, ενώ μέσω απόσταξης ανακτάται το λιπαντικό λάδι σε μορφή ισοδύναμη με αυτήν της πρωτογενούς παραγωγής.