Ουκρανικό: Γιατί ο Τραμπ ζητά να σταματήσουν τα πλήγματα σε ενεργειακούς στόχους

Ο Τραμπ κάλεσε αρχικά τον Ουκρανό Πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι να σταματήσει τα πλήγματα κατά των ρωσικών υποδομών παραγωγής ντίζελ, λέγοντας ότι αυτά ευθύνονται για την παγκόσμια έλλειψη καυσίμων που οδηγεί σε άνοδο των τιμών, και όχι ο πόλεμος με το Ιράν. «Ο κ. Ζελένσκι πρέπει να κάνει ένα πράγμα: Πρέπει να σταματήσει να πλήττει τις εγκαταστάσεις ντίζελ στη Ρωσία», είπε μιλώντας σε δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια ταξιδιού του στην Ιρλανδία. «Μιλήσαμε με τον κ. Ζελένσκι γι’ αυτό το θέμα. Υπάρχουν πολλοί άλλοι στόχοι. Μην χτυπάτε τις εγκαταστάσεις ντίζελ. Αυτό βλάπτει τον κόσμο, του είπα».

Ουκρανικά μέσα αναφέρουν την είδηση κάπως διαφορετικά, ότι ο Τραμπ ζήτησε και από τις δύο χώρες να σταματήσουν να πλήττουν ενεργειακές υποδομές, ο δε Ζελένσκι δηλώνει ότι «δεν έχει υπ’ όψιν του καμία τέτοια συμφωνία μεταξύ Ρωσίας, ΗΠΑ και Ουκρανίας». Η αλήθεια είναι κάπου στη μέση.

Τεκμαίρεται ότι αφού έκανε τις σχετικές δηλώσεις ο Τραμπ, ο Ζελένσκι ζήτησε να κάνει το ίδιο και η Ρωσία, οπότε κάποιες ώρες αργότερα ο πρόεδρος των ΗΠΑ έγραψε στην πλατφόρμα Truth τα εξής: «H Ουκρανία συμφώνησε να μην πλήττει ρωσικούς χτυπάει ενεργειακούς στόχους. Η Ρωσία συμφώνησε να κάνει το ίδιο! Η άνοδος της τιμής του ντίζελ σε όλο ον κόσμο οφείλεται κυρίως στον ρωσο-ουκρανικό πόλεμο, όχι στο Ιράν».

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκοφ αρνήθηκε να επιβεβαιώσει την ανάρτηση του Τραμπ και τα περισσότερα ρωσικά μέσα παρουσιάζουν το θέμα ως ευχολόγιο του Τραμπ, ή ως δηλώσεις προς εσωτερική κατανάλωση. Ο Πεσκόφ συγκεκριμένα είπε «κάθε προσπάθεια να σταματήσει τις επιθέσεις του το Κίεβο εναντίον ειρηνικών οικονομικών υποδομών, είναι ευπρόσδεκτη», αλλά όταν ρωτήθηκε αν υπάρχει συμφωνία και αν η Ρωσία θα κάνει το ίδιο, δεν απάντησε.

Οι επιθέσεις και το τρένο με τον Τζόνσον

Τους τελευταίους μήνες κύμα ουκρανικών επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) μεγάλης εμβέλειας εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων πετρελαίου έχει μειώσει την παραγωγή καυσίμων της χώρας, προκαλώντας ελλείψεις βενζίνης σε όλη τη ρωσική επικράτεια.

Η Ουκρανία, η οποία δέχεται συχνές ρωσικές επιθέσεις στις δικές της ενεργειακές υποδομές, υποστηρίζει ότι τα διυλιστήρια αποτελούν νόμιμους στρατιωτικούς στόχους, «επειδή η ρωσική πετρελαϊκή βιομηχανία χρηματοδοτεί την εισβολή στην Ουκρανία». Στο πλαίσιο αυτό και οι Ρώσοι άρχισαν πλέον να απαντούν με σειρά εκτεταμένων επιθέσεων πλέον, με τον Πούτιν να λέει ότι «το καθεστώς του Κιέβου άνοιξε το κουτί της Πανδώρας».

Στο πλαίσιο του ισχυρότατου πλέον βομβαρδισμού ουκρανικών ενεργειακών υποδομών, αλλά και σιδηροδρόμων για να διακοπούν οι μεταφορές δυτικών και ουκρανικών εφοδίων στο μέτωπο, επλήγη και σιδηροδρομική γραμμή, ενώ ήταν κοντά τρένο στο οποίο επέβαινε ο Μπόρις Τζόνσον – ταξίδευε από το Κίεβο στην Πολωνία.

Η Ρωσία παραδέχεται ότι έπληξε τρένο και σιδηροδρομικές γραμμές, αλλά διευκρινίζει ότι στόχος ήταν συρμός και γραμμές που χρησιμοποιούνταν για μεταφορά πολεμοφοδίων. Και η Ουκρανία δηλώνει οτι καταστράφηκε άλλο τρένο και γραμμές, όμως το αναφέρει ως επιβατηγό. Δεν τραυματίσθηκε κανείς, σύμφωνα με τα ουκρανικά μέσα.

Ντίζελ και εκλογές

Οι τιμές των καυσίμων επιβαρύνουν τους Αμερικανούς πολίτες ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο. Η τιμή του ντίζελ στις ΗΠΑ σημείωσε ιστορικό ρεκόρ την Παρασκευή, φτάνοντας τον εθνικό μέσο όρο των 6,06 δολαρίων ανά γαλόνι (1,60 δολάρια ανά λίτρο), σύμφωνα με την Αμερικανική Ένωση Αυτοκινήτου (AAA), η οποία παρακολουθεί τις καθημερινές τιμές. Πριν από έναν χρόνο, η τιμή του ντίζελ ήταν 3,71 δολάρια ανά γαλόνι (0,98 δολάρια ανά λίτρο), σύμφωνα με την AAA.

Το συγκεκριμένο καύσιμο επηρεάζει σημαντικά το κόστος μεταφορών και χρησιμοποιείται από πλοία, τρένα και φορτηγά για τη διακίνηση διεθνών εμπορευμάτων, τα οποία άρχισαν κι αυτά να ακριβαίνουν, καθώς το κόστος αυτό μετακυλίεται στους καταναλωτές. Η τιμή της απλής αμόλυβδης βενζίνης διαμορφώνεται στις ΗΠΑ στα 4,31 δολάρια ανά γαλόνι, παρουσιάζοντας αύξηση περίπου 45% κατά την ίδια περίοδο.

Καθώς η αμερικανική οικονομία αναδεικνύεται σε κεντρικό ζήτημα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών, το ποσοστό αποδοχής του Τραμπ όσον αφορά τη διαχείριση της οικονομίας έχει υποχωρήσει μόλις στο 17%, σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση των Financial Times. Το κίνητρό του κατά συνέπεια είναι να κατεβούν οι τιμές χωρίς να αποσυρθεί από τη Μέση Ανατολή, ή πάντως να πείσει τους ψηφοφόρους ότι για το πρόβλημα ευθύνεται η ρωσο-ουκρανική σύγκρουση.

Οι τιμές του πετρελαίου παγκοσμίως έχουν αυξηθεί αφότου οι ΗΠΑ και το Ισραήλ κήρυξαν τον πόλεμο στο Ιράν τον Φεβρουάριο, διαταράσσοντας τη ροή πετρελαίου από τα Στενά του Ορμούζ και προκαλώντας παγκόσμια ενεργειακή κρίση. Σε περιόδους ειρήνης, περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου διέρχεται από τα εν λόγω Στενά.

Οι τιμές του αργού πετρελαίου ξεπέρασαν το όριο των 100 δολαρίων ανά βαρέλι την περασμένη εβδομάδα, για πρώτη φορά από τον Ιούλιο. Το αργό πετρέλαιο τύπου Brent, το παγκόσμιο σημείο αναφοράς, σημείωσε άνοδο φτάνοντας κάποια στιγμή τα 109 δολάρια. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, ο πόλεμος στην Ουκρανία —παράλληλα με τη σύγκρουση με το Ιράν— επηρεάζει επίσης τις τιμές του ντίζελ.

«Οι διαταραχές στο ρωσικό σύστημα διύλισης και η σχεδόν πλήρης διακοπή των εξαγωγών προϊόντων, κατόπιν των εντεινόμενων ουκρανικών επιθέσεων, έχουν επιτείνει αυτές τις απώλειες», επισήμανε ο οργανισμός. Οι ρωσικές εξαγωγές μαζούτ (fuel oil) μειώθηκαν στις 591.000 βαρέλια ημερησίως τον Αύγουστο, από τον μέσο όρο των 860.000 βαρελιών το 2025.

Πλήγμα λίγες ώρες πριν

Λίγες ώρες πριν από τις δηλώσεις του Τραμπ, ο ουκρανικός στρατός ανακοίνωσε ότι έπληξε το διυλιστήριο TANECO στη ρωσική δημοκρατία του Ταταρστάν. Η αστυνομία ανέφερε ότι σκοτώθηκαν δύο πολίτες. Η Ρωσία απάντησε στοχεύοντας πρατήρια καυσίμων, κυρίως κοντά στην πρώτη γραμμή του μετώπου – με τις επιθέσεις να εντείνονται από τον Απρίλιο και τουλάχιστον 246 πρατήρια να έχουν πληγεί μέχρι στιγμής. Όμως και στα ρωσικά πρατήρια καταγράφονται ουρές.

«Προς το παρόν, ο αντίκτυπος αφορά κυρίως τους πολίτες όσον αφορά στη Ρωσία, μια κίνηση της Ουκρανίας που αποσκοπεί στην αύξηση της εσωτερικής πίεσης προς τον Ρώσο πρόεδρο», εκτιμούν δυτικοί οικονομικοί αναλυτές. Η Ρωσία όμως προμηθεύει την παγκόσμια αγορά με περίπου 150.000 βαρέλια ντίζελ ημερησίως – ποσότητα μειωμένη κατά 81%, σε σχέση με τον μέσο όρο της πενταετίας – λόγω των περιορισμών που επέβαλε στις εξαγωγές και των ζημιών που υπέστησαν τα διυλιστήρια από τις ουκρανικές επιθέσεις.

Οι συνδυασμένες εξαγωγές ντίζελ από τη Ρωσία και την περιοχή του Κόλπου τον Αύγουστο ήταν κατά 1,6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως χαμηλότερες σε σχέση με του Φεβρουαρίου – οπότε και αντιπροσώπευαν σχεδόν το 45% του παγκόσμιου εμπορίου – σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας.

Οι τιμές του πετρελαίου πάντως ήταν κατά 40% χαμηλότερες πριν ξεκινήσει ο πόλεμος με το Ιράν, γεγονός που υποδεικνύει τη στρατιωτική δράση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή ως την κύρια αιτία της ανόδου των τιμών του ντίζελ – μια εξέλιξη που απειλεί να οδηγήσει την παγκόσμια οικονομία σε ύφεση. Από την άλλη, όμως, κατά την ίδια περίοδο αυξήθηκαν και οι επιθέσεις των Ουκρανών σε ενεργειακές υποδομές (διυλιστήρια και αγωγούς) και σε πλοία με ρωσικά καύσιμα.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) εκτιμά ότι οι ζημίες στα ρωσικά διυλιστήρια και οι μειωμένες εξαγωγές επιτείνουν τις απώλειες που έχουν ήδη προκληθεί από τον πόλεμο στον Κόλπο. Επίσης εκτιμάται ότι η παύση των ουκρανικών επιθέσεων θα οδηγούσε σε μείωση της τιμής, αλλά δεν θα απέτρεπε την ακρίβεια που προκαλεί η κρίση στον Περσικό.