Προβλέψεις-φρίκη για τις τιμές του πετρελαίου

Οι αιφνίδιοι μεγάλοι περιορισμοί της προσφοράς και η μείωση της αποθήκευσης, οδηγούν σε προβλέψεις για τιμές της τάξης μεταξύ των $150 έως και $200 ανά βαρέλι, με μερικούς αναλυτές να προειδοποιούν και για αιφνίδιες εκρήξεις τιμών και πέραν των συγκεκριμένων επιπέδων, εάν οι ανατροπές στην αγορά ενέργειας παραταθούν σε διάρκεια. Ακόμα και αν τερματισθούν οι συγκρούσεις στον Περσικό Κόλπο, η ανάκαμψη θα εξελιχθεί με αργό ρυθμό και η προσωρινή ανακούφιση δεν θα αποκαταστήσει άμεσα τις ελλείψεις, διατηρώντας τις τιμές του πετρελαίου σε υψηλά επίπεδα.

Πριν από την έκρηξη των συγκρούσεων, ο οποιοσδήποτε αναλυτής που καταθέτει την πρόβλεψη ότι ενδεχόμενη ένοπλη αντιπαράθεση πρόκειται να εκτινάξει τις τιμές του αργού πετρελαίου στα $200 ανά βαρέλι, αποτελεί απλώς τον γελωτοποιό της αγοράς. Όμως μετά από ένα μήνα επιθέσεων και αντεπιθέσεων και την τιμή να υπερβαίνει τα $110 ανά βαρέλι, αρκετοί αρχίζουν να αναλογίζονται ότι συνιστά πλέον μία σοβαρή πιθανότητα και επικαλούνται σειρά σοβαρών λόγων.

Οι εξαγωγές αργού πετρελαίου και καυσίμων από την Μέση Ανατολή τον Φεβρουάριο ανέρχονται σε 25,13 εκατομμύρια βαρέλια ανά ημέρα, σύμφωνα με το γνωστό ειδησεογραφικό πρακτορείο Reuters, επικαλούμενο τα δεδομένα του ίσως πλέον σημαντικού οίκου συμβούλων ενέργειας KPLER που παρακολουθεί τις εμπορικές συναλλαγές και τις ροές φορτίων στον τομέα της ενέργειας.

Στην τρίτη εβδομάδα του Μαρτίου, μειώνονται σχεδόν κατά δύο τρίτα στα 9,71 εκατομμύρια βαρέλια ανά ημέρα, με τον οίκο VORTEXA να καταθέτει ακόμα πιο ανησυχητικά δεδομένα, με την παραγωγή του Φεβρουαρίου στα 26,1 εκατομμύρια ανά ημέρα και την ανάλογη στα τέλη Μαρτίου μόλις στα 7,5 εκατομμύρια βαρέλια ανά ημέρα. Ο οίκος διαχειρίζεται ταυτόχρονα έναν επαγγελματικό ιστότοπο, που παρακολουθεί για τα στελέχη της αγοράς ενέργειας τις ενεργειακές ροές, που ακολουθούν θαλάσσιους διαδρόμους, παρέχοντας πολύτιμα δεδομένα για τις κινήσεις φορτίων.

Μειώνεται η παραγωγή 

Όμως το χειρότερο πρόβλημα δεν αφορά τα δίκτυα μεταφορών, αλλά την κατάσταση της παραγωγής, από την στιγμή που όλοι στην Μέση Ανατολή προχωρούν σε περικοπές της σε δραστικό βαθμό. Ο λόγος των περικοπών απορρέει από τις περιορισμένες δυνατότητες αποθήκευσης και πολλά από τα βαρέλια “εξαγωγής” καταλήγουν στην πραγματικότητα για αποθήκευση σε δεξαμενόπλοια, χωρίς να αποστέλλονται στους πελάτες. Το ένα πέμπτο του παγκόσμια παραγόμενου αργού πετρελαίου υπόκειται σε δραματικές ανατροπές και ακόμα και χωρίς πυραύλους και βόμβες, θα απαιτηθούν αρκετές εβδομάδες για την επιστροφή σε ομαλές συνθήκες.

Το Ιράκ μειώνει την παραγωγή του κατά 2,9 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, όπως καταγράφεται από τους αναλυτές της αγοράς εμπορευμάτων της ING και στην Σαουδική Αραβία οι περικοπές κυμαίνονται από δύο έως 2,5 εκατομμύρια βαρέλια ανά ημέρα. Τα Εμιράτα μειώνουν την παραγωγή τους κατά 1,5 εκατομμύρια βαρέλια ανά ημέρα, το Κουβέϊτ κατά 1,3 εκατομμύρια με συνέπεια το σύνολο να ανέρχεται σε επτά εκατομμύρια βαρέλια, που εξαφανίζονται από την αγορά.

Τα οφέλη του Ιράν από το πετρέλαιο

Παρά τις προσδοκίες των Αμερικανών και των Ισραηλινών, τα έσοδα του Ιράν από τις πωλήσεις αργού δεν καταρρέουν και μάλιστα αυξάνονται λόγω των υψηλών τιμών του Μαρτίου, επιτρέποντας στην Τεχεράνη να αποκομίζει έκτακτα έσοδα, από την στιγμή που μόνον τα φορτία της διέρχονται ανενόχλητα από τα Στενά του Ορμούζ. Σε αντίθεση με τους υπόλοιπους παραγωγούς του Περσικού Κόλπου, εξάγει επιπλέον ποσότητες, με τα επίπεδα των πωλήσεών του να επιδεικνύουν αξιοθαύμαστες αντοχές.

Η σταθεροποίηση των εξαγωγών και οι υψηλότερες τιμές, προσφέρουν εκατομμύρια δολάρια σε μορφή πρόσθετων εσόδων για το καθεστώς μετά την έκρηξη του πολέμου και οι εκπτώσεις του ιρανικού αργού πετρελαίου περιορίζονται σε σχέση με τις ανάλογες του τύπου Brent.

Το κυρίαρχο στις πωλήσεις του Ιράν ελαφρύ αργό πετρέλαιο αποφέρει έσοδα $139 εκατομμυρίων ανά ημέρα, όπως υπολογίζουν οι αναλυτές του γνωστού οικονομικού ειδησεογραφικού πρακτορείου Bloomberg, με βάση τα δεδομένα από τον επαγγελματικό ιστότοπο παρακολούθησης δεξαμενοπλοίων Tankertrackers.com και τις τιμές πώλησης. Τα έσοδα στοιχειοθετούνται πως υπερβαίνουν κατά $25 εκατομμύρια σε σύγκριση με τα ανάλογα μέσα ανά ημέρα του Φεβρουαρίου, που ανέρχονται σε $115 εκατομμύρια.

Οι υπολογισμοί του Bloomberg, αποδεικνύουν πως το Ιράν επωφελείται με διάφορους τρόπους από την κρίση στα Στενά του Ορμούζ, από την στιγμή που εγκλωβίζονται τεράστια φορτία της Μέσης Ανατολής, που προορίζονται για την διεθνή αγορά. Το πλήγμα στην προσφορά οδηγεί τις τιμές του αργού πετρελαίου σε επίπεδα ανώτερα των $110, που προσθέτουν νέα έσοδα στα ιρανικά ταμεία. Επιπλέον, η μεγάλη έκπτωση στο ελαφρύ ιρανικό αργό, που φθάνει σε ποσά μεγαλύτερα των $10, μειώνεται πλέον στα $2,10 στα τέλη Μαρτίου.

Οι ιρανικές εξαγωγές επιδεικνύουν εξαιρετικές αντοχέ , παρά τους συνεχείς βομβαρδισμούς των Αμερικανών και των Ισραηλινών, προδίδοντας πως η απότομη άνοδος των τιμών και η ανεμπόδιστη ροή των ιρανικών φορτίων από τα Στενά του Ορμούζ, αυξάνει συνεχώς τα έσοδα της Τεχεράνης.

Οι ιρανικές εξαγωγές παραμένουν σταθερές, όπως τεκμηριώνει η εταιρεία ναυτιλιακών πληροφοριών WINDWARD, με την αμερικανική αναστολή των περιορισμών πωλήσεων από τις ΗΠΑ, να μην προσελκύει μεν νέους πελάτες (αν και ήδη Γαλλία και Ισπανία υπογράφουν συμφωνίες αγορών), αλλά καθιερωμένους, όπως τα ιδιωτικά κινεζικά διυλιστήρια. Όμως αυξάνει τις τιμές του ιρανικού αργού από την στιγμή που μειώνεται δραστικά η έκπτωση σε σχέση με το τύπου Brent.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας

Οι προβλέψεις του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (International Energy Agency-IEA) προβλέπουν ότι κατά το 2026 πρόκειται να προκύψει ένα πλεόνασμα προσφοράς της τάξης των 3,7 εκατομμυρίων βαρελιών ανά ημέρα. Όμως ήδη τον Μάρτιο, όχι μόνον το πλεόνασμα εξαφανίζεται (εάν πραγματικά υπάρχει), αλλά η κρίση δεσμεύει και άλλα μεγάλα αποθέματα αργού πετρελαίου, με τον IEA να εκτιμά ότι αναστέλλεται παραγωγή της τάξης των 10 εκατομμυρίων βαρελιών ανά ημέρα.

Η τρέχουσα κατάσταση αποκαλύπτει ότι δεν υπάρχει αρκετό αργό πετρέλαιο για να ανταποκριθεί στην ζήτηση και όταν τα περιθώρια της προσφοράς συσφίγγονται, οι τιμές αυξάνονται μετεωρικά και απαιτούν ένα σημαντικό χρονικό διάστημα να εξομαλυνθούν, εάν και εφόσον η κρίση απομακρυνθεί, έστω και με τις εκτενείς ζημίες στην ζήτηση που προκαλούν αναπόφευκτα οι υψηλές τιμές. Κατά τον Διευθύνοντα Σύμβουλο της εταιρείας επενδυτικών κεφαλαίων ONYX CAPITAL GROUP, Greg Newman, η αγορά κινείται προς τα $150 ανά βαρέλι και πλέον δεν κρίνεται γελοίο να αντιμετωπισθούν και τιμές της τάξης των $200.

Σε τελευταία συνέντευξή του στο οικονομικό τηλεοπτικό δίκτυο CNBC, εξηγεί πως κατά βάση αντιμετωπίζεται το φαινόμενο της τιμολόγησης ανά ημέρα ανάλογα με τις ελλείψεις της προσφοράς και προσθέτει πως το όριο των $150 ανά βαρέλι ήδη καταγράφεται σε ενδοσυνεδριακή έξαρση σε περιβάλλον απότομης συμπίεσης της προσφοράς. Σε συνέντευξή του στο CNBC στα τέλη Μαρτίου, ο επικεφαλής της διεύθυνσης στρατηγικής επενδυτικής της LONGVIEW ECONOMICS, Chris Watling, τονίζει πως δεν θεωρεί απίθανες τιμές της τάξης των $200 ή ακόμα και $250 ανά βαρέλι, κυρίως λόγω του οι τιμές ακολουθούν παραβολική ανοδική τροχιά, όταν διαπιστώνονται μεγάλα ελλείμματα προσφοράς.

Οπωσδήποτε η πλειοψηφία των αναλυτών δεν υιοθετεί τόσον ακραίες προβλέψεις και αρκετοί προκρίνουν μία επιστροφή των τιμών προς τα $100 ανά βαρέλι για το αργό πετρέλαιο τύπου Brent και προς τα $90 ανά βαρέλι για το ελαφρύ τύπου WTI. Όμως η αποκλιμάκωση των τιμών βασίζεται σε σχεδόν άμεση κατάπαυση των εχθροπραξιών στον Περσικό Κόλπο και προς το παρόν τα εκπεμπόμενα σήματα δεν συναινούν προς την συγκεκριμένη κατεύθυνση, οπότε προβάλλει στον ορίζοντα ο γελωτοποιός του Φεβρουαρίου με τις απίθανες εκτιμήσεις του.

Η επιστροφή στην ομαλότητα

Όσο οι εξαγωγές από το Περσικό Κόλπο παραμένουν σε καθεστώς περιορισμού, τόσον θα αναστέλλεται η λειτουργία των πετρελαιοπηγών, με συνέπεια να απαιτούνται οκτώ και πλέον εβδομάδες για να επανέλθουν σε φάση κανονικής παραγωγής. Ο βασικός αναλυτής σε θέματα ενέργειας του γνωστού ειδησεογραφικού πρακτορείου Reuters, Ron Bousso, σχολιάζει σε τελευταίο του κείμενο για την υπόθεση των $200 ανά βαρέλι, πως ακόμα και αν τερματισθούν οι εχθροπραξίες, οι τιμές θα αποκλιμακωθούν μεν, αλλά δεν θα επιστρέψουν στα επίπεδα του Φεβρουαρίου, λόγω της ύπαρξης μεγάλων ελλειμμάτων στην προσφορά.

Κατά συνέπεια, όπως παρατηρεί, οι συναλλασσόμενοι στην αγορά οφείλουν να σκέπτονται δύο φορές πριν στοιχηματίσουν για την επιστροφή στις ομαλές συνθήκες, που υπόσχεται ο Αμερικανός πρόεδρος, πως θα επανέλθουν άμεσα, από την στιγμή που η αποκατάσταση της διακοπείσας παραγωγής θα απαιτήσει μήνες.

Ίσως ο κύριος λόγος που το αργό πετρέλαιο τύπου Brent δεν κινείται ακόμα προς τα $200 ανά βαρέλι, να πηγάζει από μία ειρωνεία των καιρών, από την στιγμή που ο Λευκός Οίκος αναστέλλει τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, για να καλυφθεί το διευρυνόμενο κενό μεταξύ προσφορά και ζήτησης. Σύμφωνα με τα δεδομένα της εταιρείας ναυτιλιακών πληροφοριών WINDWARD, από τις 16 Μαρτίου υπάρχουν σε διαδικασία παγκοσμίων μεταφορών 197,8 εκατομμύρια βαρέλια ρωσικού αργού πετρελαίου “ενισχύοντας την συνεχιζόμενη πίεση στα δίκτυα των θαλάσσιων εφοδιαστικών αλυσίδων”.

Όμως οι συγκεκριμένες ποσότητες έχουν απλώς την δυνατότητα να προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση στις αγορές, γεγονός που αποκαλύπτεται από την απόφαση της Κίνας να απαγορεύσει τις εξαγωγές καυσίμων και να απαιτήσει από τον γιγαντιαίο όμιλο της SINOPEC να περιορίσει κατά 10% τους ρυθμούς διύλισης, σε πείσμα του γεγονότος ότι διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα στον κόσμο. Από την άλλη πλευρά και η ανακοίνωση της συμφωνίας μεταξύ του Ιράκ και του Κουρδιστάν για την επανάληψη της λειτουργίας του αγωγού του Kirkuk, που καταλήγει στις λιμενικές εγκαταστάσεις του Ceyhan στην ανατολική Τουρκία δεν κρίνεται επαρκής για την κάλυψη των κενών, με μεταφορική δυναμικότητα μόλις 250.000 βαρελιών ανά ημέρα.

Τελικά μία υπόθεση που διατυπώνεται προ μηνός και αντιμετωπίζεται με την μορφή ενός παραλογισμού, αποτελεί πλέον μία πιθανή πραγματικότητα, αν και προς το παρόν αρκετά απόμακρη. Με δεδομένες τις οδύνες, που πρόκειται να προκαλέσει μία τιμή της τάξης των $200 ανά βαρέλι αργού πετρελαίου τύπου Brent σε κάθε οικονομία του κόσμου, επιβάλλεται να τηρηθεί απόλυτη ψυχραιμία.