Στα σπάργανα η αποθήκευση πράσινης ενέργειας στην Ελλάδα

Αυτά επισημαίνει ο μέχρι πρότινος πρόεδρος του Ελληνικού Συνδέσμου Συστημάτων Αποθήκευσης Ηλεκτρικής Ενέργειας (Ε.Σ.Σ.Α.Η.Ε.) και νυν διευθυντής Συνδέσμου δρ. Εμμανουήλ Καραπιδάκης, καθηγητής στο Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο: «Ο πόλεμος, ενδεχομένως  να προκαλέσει καθυστερήσεις στην παράδοση του εξοπλισμού, ταυτόχρονα δικαιώνει στρατηγικά την επιλογή της αποθήκευσης».

-Πείτε μας πόσα έργα αποθήκευσης  έχουν αδειοδοτηθεί και ποιά είναι τα πρώτα, τα οποία αναμένεται να συνδεθούν στο ηλεκτρικό σύστημα το 2026 και τι σημαίνει πρακτικά αυτό, για την ευστάθεια του συστήματος, την καλύτερη αξιοποίηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, την ενέργεια που χάνεται;

-Σήμερα, υπάρχει έναν εντυπωσιακό pipeline αδειοδοτημένων έργων αποθήκευσης ΣΑΗΕ (Σταθμοί Αποθήκευσης Ηλεκτρικής Ενέργειας) που ξεπερνά τα 30 GW. Ωστόσο, η ουσία βρίσκεται, όπως σωστά ρωτάτε, στα έργα που είναι ήδη σε φάση υλοποίησης. Το 2026 είναι το έτος-ορόσημο, καθώς αναμένεται να συνδεθούν στο σύστημα τα πρώτα σχεδόν 1.000 MW συστημάτων μπαταριών μεγάλης κλίμακας, τα οποία προέκυψαν από τους τρεις διαγωνισμούς του Ταμείου Ανάκαμψης, και έχουν καταληκτική ημερομηνία ενεργοποίησης την 30η Ιουνίου 2026.

Πρακτικά αυτό σημαίνει (α) ενίσχυση της ευστάθειας του συστήματος, καθώς οι μπαταρίες μπορούν να προσφέρουν άμεση εφεδρεία μέσω της αγοράς εξισορρόπησης, και (β) αξιοποίηση της απορριπτόμενης ενέργειας από ΑΠΕ, η οποία αυξάνεται με εκθετικό βαθμό. Συνεπώς, η ενέργεια που παράγεται κυρίως το μεσημέρι από την πληθώρα των φωτοβολταϊκών και υπερκαλύπτει την ζήτηση, θα απορροφάτε από τις μπαταρίες, οι οποίες θα τη δίνουν εν συνεχεία στο σύστημα σε περιόδους έλλειψης ΑΠΕ. Με το τρόπο αυτό είναι σαφές ότι θα κερδίζουμε χαμηλότερες τιμές ρεύματος στις ώρες αιχμής και προφανώς μεγαλύτερη ενεργειακή και γεωπολιτική ασφάλεια, μειώνοντας μεσομακροπρόθεσμα την εξάρτηση από το εισαγόμενο φυσικό αέριο.

-Ποιοί είναι οι στόχοι, σύμφωνα με το νέο αναθεωρημένο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), για την προβλεπόμενη εγκατεστημένη ισχύς αποθήκευσης ενέργειας στο ηλεκτρικό σύστημα της χώρας;

-Η Ελλάδα έχει στόχο σύμφωνα με το αναθεωρημένο ΕΣΕΚ για συνολική εγκατεστημένη ισχύ ίση με 6 GW μέχρι το 2030, εκ των οποίων 4,3 GW σε συστήματα μπαταριών και 1,9 GW σε αντλησιοταμίευση. Πρόκειται σαφώς για στόχους που, αν επιτευχθούν, μετασχηματίζουν σίγουρα τον τρόπο με τον οποίο θα λειτουργεί η ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

-Ποιο είναι, (ή ποιο θα πρέπει να είναι) το  πλαίσιο  το οποίο διασφαλίζει την υλοποίηση των έργων και  ποιες οι ρυθμιστικές παρεμβάσεις, για την ενίσχυση της επενδυτικού ορίζοντα στην Ελλάδα;

-Σήμερα, η βάση μας είναι ο Νόμος 4951/2022, ο οποίος εκσυγχρόνισε την αδειοδότηση. Ωστόσο, για να διασφαλιστεί η υλοποίηση των έργων, θα πρέπει να υπάρχει μια σχετική σταθερότητα στους χρόνους της συνολικής αδειοδότησης, όπως για παράδειγμα η έκδοση Οριστικών Προσφορών Σύνδεσης (ΟΠΣ) και η υπογραφή Συμβάσεων Σύνδεσης με τον ΑΔΜΗΕ. Επίσης, μετά τους διαγωνισμούς του Ταμείου Ανάκαμψης, η αγορά εκκινεί τα έργα που λειτουργούν χωρίς επιδότηση (merchant).

Για αυτά, θα πρέπει να επιβεβαιωθεί στην πράξη η αποκτηθείσα προτεραιότητα σύνδεσης στο δίκτυο. Επιπρόσθετα, θα πρέπει να εξετασθούν μακροπρόθεσμα σχήματα στήριξης για την δημιουργία μηχανισμών παροχής ισχύος (Capacity Mechanisms), τα οποία θα προσφέρουν ένα ελάχιστο αρχικό έσοδο στα συγκεκριμένα έργα, επικουρώντας την βιωσιμότητα τους (Σ.σ Οι μηχανισμοί δυναμικότητας επιτρέπουν στους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας να είναι διαθέσιμοι για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας όταν χρειάζεται. Σε αντάλλαγμα, οι μηχανισμοί παρέχουν πληρωμές σε αυτούς τους σταθμούς. Αυτές οι πληρωμές προστίθενται στα κέρδη που αποκομίζουν οι σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από την πώληση ηλεκτρικής ενέργειας στην αγορά ενέργειας).

Πρόσφατα (Φεβρουάριος 2026) ενεργοποιήθηκε ο μηχανισμός 50/50 για το κόστος επέκτασης του δικτύου, ο οποίος επιτρέπει στους επενδυτές να ανακτούν μέρος του κόστους σύνδεσης. Αυτό είναι ένα πολύ καλό βήμα για τη βιωσιμότητα των επενδύσεων. Επίσης, η πρόσφατη απόφαση της ΡΑΑΕΥ (Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων) να μειώσει το όριο συμμετοχής στα 10 MW είναι θετική. Πρέπει όμως να ολοκληρωθούν οι τεχνικοί κώδικες, ώστε οι μπαταρίες να αμείβονται δίκαια για τις υπηρεσίες εξισορρόπησης που προσφέρουν στο σύστημα. Ψηφίστηκε πρόσφατα η τροπολογία που επιτραπεί σε ΦΟΣΕ (Φορείς Σωρευτικής Εκπροσώπησης)  ΑΠΕ να εκπροσωπούν ομάδες μπαταριών στις αγορές ενέργειας, γεγονός αναγκαίο για να προχωρήσουν όλα τα έργα αποθήκευσης. Η απλοποίηση του πλαισίου για την προσθήκη μπαταριών, σε υφιστάμενα φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα θα είναι ο ταχύτερος τρόπος να μειώσουμε τις περικοπές πράσινης ενέργειας χωρίς να περιμένουμε νέα δίκτυα.

-Στην κούρσα των τεχνολογιών, η αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας είναι ακόμα πίσω σε σχέση με εκείνες των ΑΠΕ;

-Είναι αλήθεια ότι, σε επίπεδο εγκατεστημένης ισχύος και ενσωμάτωσης στην αγορά, η αποθήκευση έχει μια μεγάλη χρονική υστέρηση σε σχέση με τις ΑΠΕ. Ωστόσο, αυτό δεν αποτελεί ουσιαστικά μια τεχνολογική αδυναμία, αλλά μια φυσική εξέλιξη του ενεργειακού μετασχηματισμού. Οι ΑΠΕ (φωτοβολταϊκά και αιολικά) είχαν ένα προβάδισμα 15-20 ετών σε επίπεδο επιδοτήσεων και βιομηχανικής κλίμακας. Η αποθήκευση, όμως, διανύει τώρα τη δική της δεκαετία. Οι τιμές των μπαταριών ιόντων λιθίου έχουν μειωθεί κατά περισσότερο από 80% την τελευταία δεκαετία, ακολουθώντας την τροχιά που είδαμε παλαιότερα στα φωτοβολταϊκά.

Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι οι ΑΠΕ και η αποθήκευση είναι δύο μέλη της ίδιας εξίσωσης. Καθώς, οι ΑΠΕ και κυρίως τα φωτοβολταϊκά έφτασαν σε ένα σημείο όπου η περαιτέρω ανάπτυξή τους περιορίζεται από το δίκτυο, η αποθήκευση είναι το κλειδί που ξεκλειδώνει το επόμενο στάδιο της περαιτέρω ανάπτυξη τους χωρίς περικοπές. Συνεπώς, δεν μπορούμε να μιλάμε για κούρσα όπου κάποιος χάνει, καθώς οι ΑΠΕ παραμένει η παραγωγή, ενώ η αποθήκευση είναι η διαχείριση. Για να προχωρήσει η ενεργειακή μετάβαση, χρειαζόμαστε και τα δύο σε πλήρη ισορροπία.

-Στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες ποιο είναι  το επίπεδο αποθήκευσης;

-Η Ευρώπη βρίσκεται εν μέσω ενός αυξημένου επενδυτικού ενδιαφέροντος για την αποθήκευση. Ενώ η Ελλάδα κάνει τώρα τα πρώτα μεγάλα βήματα, ορισμένοι εταίροι μας έχουν ήδη διανύσει σημαντική απόσταση, δημιουργώντας βέβαια πολύτιμη τεχνογνωσία που μπορούμε να αξιοποιήσουμε. Σήμερα, η συνολική εγκατεστημένη ισχύς των μπαταριών στην Ευρώπη ξεπερνά τα 25 GW, με την τάση να είναι εκθετική.

Στην Αγγλία, βρίσκεται ίσως η πιο ώριμη αγορά παγκοσμίως, όπου οι μονάδες αποθήκευσης λειτουργούν σχεδόν αποκλειστικά με όρους ελεύθερης αγοράς (merchant). Η Γερμανία πάλι είναι πολύ ενεργή στην αποθήκευση μικρής κλίμακας (πίσω από τον μετρητή), η Ιταλία εφάρμοσε και προχώρησε όμοια μοντέλα ανάπτυξης με το δικό μας, ενώ στην Ισπανία κυριαρχούν τα υβριδικά έργα (ΑΠΕ με Μπαταρίες).

Είναι χρήσιμο βέβαια να εξηγήσουμε ότι, η διαφορά της ελληνικής αγοράς γενικά δεν είναι τεχνολογική, αλλά κυρίαρχα ρυθμιστική. Χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο απελευθέρωσαν τις αγορές εξισορρόπησης πολύ νωρίτερα, επιτρέποντας στις μπαταρίες να βγάζουν κέρδη χωρίς επιδοτήσεις και στην  Γερμανία, οι υψηλές τιμές λιανικής και τα αντίστοιχα κίνητρα έστρεψαν τους πολίτες στις μπαταρίες αρκετά νωρίς.

Παρά την καθυστέρηση όμως στην εκκίνηση, η Ελλάδα μπορεί να αποτελέσει ευρωπαϊκό παράδειγμα ανάπτυξης, επειδή έχουμε το υψηλότερο ποσοστό ηλιακής ενέργειας στο μείγμα μας, κάτι που καθιστά την αποθήκευση πιο αναγκαία εδώ από ό,τι π.χ. στις βόρειες χώρες.

-Πως βλέπετε την συνεργασία ΕΣΣΑΗΕ με ΑΔΜΗΕ, ΡΑΑΕΥ, ENEX (αποτελείται όπως γνωρίζετε από το Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας Α.Ε. (ΕΧΕ Α.Ε.) και την EnΕx Clearing House Single Member SA (EnExClear SA) και άλλους ευρωπαϊκούς φορείς- προκύπτουν ζητήματα, υπάρχει γραφειοκρατία;

-Η συνεργασία μας με τους θεσμικούς φορείς που αναφέρεται είναι σταθερή, πολυεπίπεδη και, θα έλεγα, πραγματικά γόνιμη. Καθώς θεωρώ ότι δεν είμαστε απλώς συνομιλητές, αλλά κάτι ως τεχνικοί σύμβουλοι που μεταφέρουν τα τεχνικά δεδομένα και την εικόνα της αγοράς στο τραπέζι των διαβουλεύσεων. Ο ΕΣΣΑΗΕ επίσης δεν λειτουργεί σε εθνική απομόνωση, αλλά αντίθετα είμαστε σε διαρκή επαφή με τον EASE (European Association for Storage of Energy). Αυτό μας επιτρέπει να μεταφέρουμε στην Ελλάδα βέλτιστες πρακτικές από χώρες που προηγούνται, όπως ανέφερα προηγούμενα το Ηνωμένο Βασίλειο, και να αποφεύγουμε λάθη που έγιναν αλλού.

-Πόσο μπορεί να επιβραδύνει τους ρυθμούς εφοδιασμού υλικών αποθήκευσης μπαταριών ο πόλεμος στο Ιράν;

-Το 2026, η αποθήκευση είναι μια πραγματικότητα που έρχεται αναγκαστικά αντιμέτωπη με τις προκλήσεις της διεθνούς σκηνής. Σε εθνικό επίπεδο βρισκόμαστε στην πιο κρίσιμη καμπή, καθώς το 2026 είναι το έτος της ηλέκτρισης των πρώτων μεγάλων έργων αποθήκευσης. Η γνώμη μου είναι ότι η γεωπολιτική κρίση στην περιοχή του Κόλπου επηρεάζει την αποθήκευση ενέργειας, όχι τόσο λόγω έλλειψης πρώτων υλών, αλλά λόγω των έμμεσων επιπτώσεων στις παγκόσμιες εμπορικές ροές. Ενώ όμως ο πόλεμος, ενδεχομένως  να προκαλέσει καθυστερήσεις στην παράδοση του εξοπλισμού, ταυτόχρονα δικαιώνει στρατηγικά την επιλογή της αποθήκευσης. Η αστάθεια στις τιμές των ορυκτών καυσίμων, λόγω των αυξανόμενων γεωπολιτικών κρίσεων, καθιστά την αποθήκευση πράσινης ενέργειας βασικό πυλώνα για την ενεργειακή ανεξαρτησία της Ελλάδας.

-Τι καταφέρατε ως πρόεδρος στον ΕΣΣΑΗΕ και τι προβλήματα πρέπει να επιλύσει ο νέος πρόεδρος Απόστολος Πάνος (Principia);

-Ο σύνδεσμος είναι μία συλλογική προσπάθεια, συνεπώς δεν θεωρώ ότι υπάρχει κάτι που κατάφερα μόνος μου. Πρέπει να αναφέρω βέβαια ότι όταν ξεκινήσαμε την πρωτοβουλία του ΕΣΣΑΗΕ, η αποθήκευση στην Ελλάδα ήταν μια “θεωρητική άσκηση” στα χαρτιά. Σήμερα, είναι κάτι ζωντανό και άμεσα εξελισσόμενο. Συνεπώς, ο σημερινός πρόεδρος, καλείται να διαχειριστεί μαζί με τα όλο και αυξανόμενα μέλη του Συνδέσμου την μετάβαση από την εναρκτήρια φάση στην πλήρη ωριμότητα της αγοράς, το οποίο είμαι απόλυτα σίγουρος ότι θα υπηρετήσει με συνέπεια και θα τα καταφέρει με μεγάλη επιτυχία, μαζί βέβαια και με τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου.

O Ελληνικός Σύνδεσμος Συστημάτων Αποθήκευσης Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΣΣΑΗΕ), υπηρετώντας των ιδρυτικό του στόχο, επιδιώκει συστηματικά να συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός τεχνικά και επενδυτικά ώριμου πλαισίου για τα έργα αποθήκευσης, μέσα από τεκμηριωμένες παρεμβάσεις, προτάσεις κανονιστικού και ρυθμιστικού χαρακτήρα, καθώς και με συνεχή διάλογο με τους αρμόδιους φορείς για το σύνολο των θεμάτων που άπτονται των ΣΑΗΕ. Τα μέλη του Συνδέσμου μας καλύπτουν όλη την αλυσίδα αξίας της αποθήκευσης ενέργειας, με κυρίαρχο όμως ρόλο να έχουν οι δικαιούχοι των έργων, αυτοί δηλαδή που αναπτύσσουν και θα λειτουργούν τα έργα αποθήκευσης μεγάλης κλίμακας.

email Συντάκτη: filsk24@gmail.com