Για ποιους λόγους ο Ερντογάν κράτησε χαμηλούς τόνους στη συνάντηση με τον Μητσοτάκη

Η υποδοχή του Έλληνα Πρωθυπουργού από τον Τούρκο πρόεδρο Ερντογάν ήταν θερμή, ακόμη και διαφημιστικές πινακίδες είδαμε για τον ερχομό του, γεγονός που μου προξενεί μεγάλη εντύπωση. Γιατί άραγε δεχθήκαμε τόσο “μεγάλη ξαφνική αγάπη” από τον Ταγίπ Ερντογάν προς τον πρωθυπουργό και στην αντιπροσωπεία μας; Εκτιμώ ότι αυτό το γιατί χρήζει βαθύτερης ανάλυσης και αποτελεί το κύριο χαρακτηριστικό της συνάντησης με τον Μητσοτάκη. 

Τι έχει ο Ερντογάν στο πίσω μέρος του μυαλού του; Στις φωτογραφίες τον είδα προβληματισμένο, σε αντίθεση με τον Μητσοτάκη. Τι σχεδιάζει; Γιατί μην μου πείτε ότι ο Ερντογάν έγινε ξαφνικά από λύκος αρνάκι, και άλλαξε ξαφνικά την αναθεωρητική λογική του σε βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας; Επίσης, ποια είναι η λογική του Κυριάκου Μητσοτάκη με την τουρκική προσέγγιση, όταν υπάρχει ένα παράνομο τουρκολυβικό μνημόνιο, ένα Casus Belli, το “αμαρτωλό παγωμένο καλώδιο” Κρήτης-Κύπρου (GSI), τα θολά νερά της ηλεκτρικής σύνδεσης των ακριτικών νησιών μας, και το μεγάλο αγκάθι της Κύπρου; 

Ακούσαμε τον Τούρκο Πρόεδρο να αναφέρεται για το δικό του διεθνές δίκαιο, για την τουρκική μειονότητα της Θράκης, για την Συρία, την Παλαιστίνη, και ιδιαίτερα για την πολιτική βούληση, που χρειάζεται για την λύση των μεταξύ μας προβλημάτων, και αυτή κυρίως η αναφορά του δημιουργεί ερωτήματα. Βεβαίως, και ήταν θετικό, ότι ο Έλληνας Πρωθυπουργός απάντησε για την μουσουλμανική μειονότητα, για την θέση μας στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο όσον αφορά την υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ, έμμεσα για το Casus Belli, και για την Κυπριακή Δημοκρατία, ότι η λύση πρέπει να στηρίζεται στις αποφάσεις των Ηνωμένων Εθνών. Ενώ συμφώνησε με τον Ερντογάν για την Παλαιστίνη στην δημιουργία κρατικής υπόστασης.

Ωστόσο, δεν γνωρίζουμε τι ακριβώς ειπώθηκε στην κατ’ ιδίαν μεταξύ τους συνομιλία και σε τι ακριβώς συμφώνησαν ή διαφώνησαν. Η απαγόρευση των δημοσιογράφων να προβούν σε ερωτήσεις μετά τις δηλώσεις των δύο ηγετών είναι προφανώς ένα καυτό ερώτημα. Είτε για να μην δημιουργηθούν ενδεχομένως αντιδικίες μεταξύ των δύο πλευρών. ή για να μην αποκαλυφθούν οι κατ’ ιδίαν συνομιλίες, που ήταν αρχική συμφωνία της συνάντησης για αυτό ακριβώς το λόγο.

Οι πιθανοί λόγοι προσέγγισης από Ερντογάν

Δεν είμαι αντίθετος στην προσέγγιση των δύο λαών και στην επαφή μας ακόμη και αν διαφωνούμε, ωστόσο το όλο σκηνικό της συνάντησης μου φάνηκε ως μία πολύ καλή σκηνοθετημένη παράσταση να κρύψει τα υπάρχοντα θολά νερά. Οι πιθανοί λόγοι προσέγγισης Τουρκίας-Ελλάδας από πλευράς Ερντογάν: Αρχικά, είδε την αμυντική προσέγγιση μεταξύ Ελλάδας-Ισραήλ σε συνάρτηση με την εξοπλιστική προσπάθεια της Ελλάδας και την διαχρονική υποστήριξη των ΗΠΑ στο Ισραήλ και ιδιαίτερα λόγω Νετανιάχου, και άρα θέλησε να χαλαρώσει την ένταση μεταξύ μας.

Η αμυντική συμφωνία της Τουρκίας με την Αίγυπτο προφανώς δεν ήταν τυχαία και ενδεχομένως είχε στόχο και να αδυνατίσει τις καλές σχέσεις της με την Ελλάδα. Ενδεχομένως δόθηκε γραμμή από τις ΗΠΑ μέσω του Πρεσβευτή των στην Άγκυρα, να δημιουργήσουν μία νέα κατάσταση που θα διευκολύνει την εξόρυξη υδρογονανθράκων στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο μέσω της Chevron, που ήδη έχει συμφωνήσει και με τις δύο χώρες.

Θέλει να κλείσει ευνοϊκά για την Τουρκία το θέμα της Συρίας και της Παλαιστίνης, ώστε στη συνέχεια να έχει ελεύθερο πεδίο για να συνεχίσει την αναθεωρητική λογική του της “Γαλάζιας Πατρίδας” στο Αιγαίο. Η συνεχιζόμενη τακτική των ΗΠΑ προς το παρόν, της μη έγκρισης για την παράδοση των αεροσκαφών F-35 στην Τουρκία και της αναβολής του προγράμματος συμπαραγωγής, λόγω της προμήθειας του Ρωσικού αντιπυραυλικού συστήματος S-400.

Επίσης η μη παράδοση κινητήρων για το τουρκικό αεροσκάφος ΚΑΑΝ, που καθυστερεί την εξέλιξή του stealth, δημιουργεί πονοκέφαλο στην τουρκική αεροπορική βιομηχανία. Η λύση των προβλημάτων, όπως αντιλαμβάνεστε, περνάει από τις ΗΠΑ, και για να ξεπεραστούν θα πρέπει το ελληνικό και Ισραηλινό λόμπι να σταματήσει να φρενάρει την τουρκική απαίτηση. Φαίνεται από αμερικανικής πλευράς ότι υπάρχει θέμα εμπιστοσύνης για την χρησιμοποίηση των εν λόγω συστημάτων. Δεν ήταν τυχαία η δήλωση του Τούρκου Προέδρου ότι η Ελλάδα και η Τουρκία είναι σύμμαχες χώρες στα πλαίσια του ΝΑΤΟ.

Η Τουρκία επιθυμεί δια βαΐων και κλάδων την συμμετοχή της στο πρόγραμμα SAFE. Η θέση της Ελλάδας ήταν αρνητική λόγω του Casus Belli. Επίσης επιθυμεί την προσέγγισή της με την ΕΕ για οικονομικούς λόγους, για την παράδοση των σαράντα Eurofighter το ταχύτερο, καθώς και για την έκδοση βίζας στους Τούρκους πολίτες. Όλα αυτά απαιτούν να έχει καλές σχέσεις με την Ελλάδα.

Η ελληνική στάση στην συνάντηση

Η πατρίδα μας βρίσκεται σε μία φάση αναδιοργάνωσης των Ενόπλων Δυνάμεων. Αναμένει τις τρεις φρεγάτες FDI από την Γαλλία, που εκτιμάται η παράδοσή τους στα τέλη του 2028, αναμένει τα είκοσι F-35 από τις ΗΠΑ, ενώ παράλληλα προσπαθεί να καλύψει αμυντικά τα κυριαρχικά της δικαιώματα με την αναφερόμενη “Ασπίδα του Αχιλλέα” με ισραηλινή τεχνολογία, σύμφωνα με τις δηλώσεις του Νίκου Δένδια. Όλα αυτά απαιτούν χρόνο, και είναι ένας πολύ σοβαρός λόγος να κερδίσουμε χρόνο, που απαιτεί ήρεμα νερά με την Τουρκία, τουλάχιστον για κάποιο χρονικό διάστημα. Εξ ου και η ελληνική στάση στην συνάντηση Μητσοτάκη.

Πιθανότητα να υφίσταται επιβαλλόμενη προσέγγιση με την Τουρκία από τις ΗΠΑ – όπως και για την γείτονα – για λειτουργικά “προφανή θέματα” στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, προς όφελος κυρίως των ΗΠΑ. Τέλος, να αποτελεί πολιτική της κυβέρνησης η προσέγγιση με την Τουρκία. Ωστόσο, όταν μας χωρίζουν αντιδιαμετρικές λογικές και με τόσα θέματα ανοιχτά που μνημόνευσα παραπάνω, δεν νομίζω ότι μπορεί να σταθεί η οποιαδήποτε προσέγγιση, γιατί θα καταλήξει αργά ή γρήγορα σε άτοπο.

Ο χρόνος, σε συνάρτηση με όλες τις αναφερόμενες παραμέτρους συν αυτές που θα δούμε, θα δείξει την κατεύθυνση που θα ακολουθήσουν στο εξής και οι δύο χώρες, και ποιο θα είναι το αποτέλεσμα για τα δικά μας συμφέροντα. Ελπίζω να είναι ευνοϊκό!