Καλώδιο: Μέσω Γαλλίας θα δώσει η Αθήνα το “δωράκι” στην Άγκυρα

Σύμφωνα με το “Bosphorus News”, Αθήνα και Παρίσι έχουν συμφωνήσει στη διατύπωση της ειδοποίησης που θα προηγηθεί της επανέναρξης των ερευνών στον βυθό για τον Great Sea Interconnector (GSI), δεν έχουν όμως αποφασίσει ακόμη ποιος θα την αποστείλει. Η ειδοποίηση θα προσδιορίζει το ερευνητικό πλοίο που θα φέρει γαλλική σημαία, θα περιγράφει τις περιοχές στις οποίες θα πραγματοποιηθούν οι εργασίες και θα αναφέρει τη διάρκεια της επιχείρησης. Η Τουρκία θα είναι μεταξύ των παράκτιων χωρών που θα ενημερωθούν, ενώ ενδέχεται να συμπεριληφθεί και η Αίγυπτος, ανάλογα με την περιοχή όπου θα πραγματοποιηθούν οι έρευνες.

Στη συνέχεια, θα εκδοθεί NAVTEX από τον σταθμό Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού. Το ζήτημα που παραμένει ανοιχτό είναι ποιος θα αποστείλει την ειδοποίηση. Σύμφωνα πάντα με το ίδιο δημοσίευμα, αυτή θα μπορούσε να προέλθει από το ίδιο το πλοίο, τη γαλλική εταιρεία επενδύσεων σε υποδομές Meridiam, ή τη γαλλική κυβέρνηση, με την Αθήνα να μην έχει αποκλείσει καμία από τις τρεις επιλογές.

Η επιλογή αυτή συνδέεται άμεσα με τη θέση που είχαν διατυπώσει στην “Καθημερινή” τον Αύγουστο Τούρκοι αξιωματούχοι. Όπως είχαν δηλώσει, η Άγκυρα δεν αντιτίθεται στα υποθαλάσσια καλώδια ή στα έργα διασύνδεσης, αναμένει όμως από τη χώρα της σημαίας των πλοίων που δραστηριοποιούνται σε περιοχές, όπου η Τουρκία υποστηρίζει ότι «διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα και δικαιοδοσία» να επικοινωνεί προηγουμένως μέσω διπλωματικών διαύλων με την Τουρκία.

Στόχος, σύμφωνα με την τουρκική πλευρά, είναι ο συντονισμός και η αποφυγή αντικρουόμενων δραστηριοτήτων. Μια ειδοποίηση από τη γαλλική κυβέρνηση μέσω διπλωματικών διαύλων θα ήταν πιο κοντά στη διαδικασία που περιγράφουν οι τουρκικές πηγές. Ωστόσο, το “Bosphorus News”, επικαλούμενο την “Καθημερινή”, σημειώνει ότι ακόμη και μια ειδοποίηση από το Παρίσι ενδέχεται να μην ικανοποιήσει την Άγκυρα.

Αντίθετα, μια ειδοποίηση από τη Meridiam ή από το ίδιο το πλοίο θα άφηνε μεγαλύτερη απόσταση μεταξύ της προτεινόμενης διαδικασίας και της θέσης που έχει διατυπώσει η Τουρκία. Το “Bosphorus News” είχε αναφερθεί στις προετοιμασίες για τη χρησιμοποίηση γαλλικής σημαίας ερευνητικού πλοίου και στην επιστροφή στη διαδρομή της Κάσου σε δημοσίευμά του στις 14 Σεπτεμβρίου.

Δεν επιβεβαιώνεται η σημαία του πλοίου

Η Γαλλία έχει ήδη παρουσία στο έργο σε εμπορικό επίπεδο. Στις 5 Αυγούστου υπογράφηκε συμφωνία με την οποία η Meridiam έγινε ο πλειοψηφικός μέτοχος του GSI. Την ίδια ημέρα, ο ΑΔΜΗΕ, ο GSI και η γαλλική εταιρεία κατασκευής καλωδίων Nexans υπέγραψαν ξεχωριστή συμφωνία για τις έρευνες στον βυθό. Στις δύο υπογραφές παρέστη ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.

Ο Μητσοτάκης και ο Γάλλος πρόεδρος Μακρόν συζήτησαν τα επόμενα βήματα για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου στο Μέγαρο των Ηλυσίων στις 9 Σεπτεμβρίου. Ο επίσημος λογαριασμός του Έλληνα πρωθυπουργού επιβεβαιώνει τη συζήτηση και τον ρόλο της Meridiam, δεν αναφέρει όμως ότι η Γαλλία δεσμεύτηκε να διαθέσει πλοίο με γαλλική σημαία ή ότι η γαλλική κυβέρνηση συμφώνησε να αποστείλει την ειδοποίηση. Οι λεπτομέρειες αυτές εξακολουθούν να βασίζονται στο ρεπορτάζ της “Καθημερινής”.

Η τουρκική αντίδραση το 2021 πέρασε από τη χώρα της σημαίας και τον πλοιοκτήτη. Η Τουρκία έχει ήδη χρησιμοποιήσει διπλωματικούς διαύλους που συνδέονταν με την εθνικότητα και την ιδιοκτησία ενός ερευνητικού πλοίου. Το φθινόπωρο του 2021, το υπό σημαία Μάλτας Nautical Geo προετοιμαζόταν να πραγματοποιήσει έρευνες ανατολικά της Κρήτης και αργότερα ανοικτά της Κύπρου, σε περιοχές που περιλάμβαναν θαλάσσιες ζώνες τις οποίες η Τουρκία θεωρεί τμήμα της υφαλοκρηπίδας της.

Η Άγκυρα επικοινώνησε με τη Μάλτα, ως χώρα της σημαίας του πλοίου, αλλά και με την Ιταλία, όπου είχε την έδρα του ο πλοιοκτήτης, πριν εκδώσει στις 1 Οκτωβρίου NOTMAR και NAVTEX, υποστηρίζοντας ότι η δραστηριότητα έπρεπε να συντονιστεί με την Τουρκία. Στη συνέχεια, τουρκικό πολεμικό πλοίο αμφισβήτησε την παρουσία του σκάφους, ενώ οι τουρκικές αρχές δήλωσαν ότι το πλοίο απομακρύνθηκε από περιοχή που η Τουρκία θεωρεί τμήμα της υφαλοκρηπίδας της.

Το περιστατικό του 2021, επομένως, δεν αφορούσε μόνο τη χώρα της σημαίας. Η Άγκυρα επικοινώνησε τόσο με τη Μάλτα, όσο και με την Ιταλία, πριν εκδώσει τις σχετικές ναυτικές προειδοποιήσεις και αναπτύξει πολεμικό πλοίο. Εάν το επόμενο ερευνητικό πλοίο του GSI φέρει γαλλική σημαία, η Γαλλία θα είναι η αντίστοιχη χώρα της σημαίας σε μια ανάλογη διπλωματική διαδικασία.

Η Αθήνα απορρίπτει την απαίτηση για άδεια

Η Ελλάδα έχει διαφορετική θέση. Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης δήλωσε στις 31 Αυγούστου ότι οι εργασίες θα μπορούσαν να επαναληφθούν πριν από το τέλος του 2026 και ότι η Ελλάδα δεν θα ζητήσει την άδεια της Τουρκίας, υποστηρίζοντας ότι το διεθνές δίκαιο δεν απαιτεί τουρκική συναίνεση.

Από ελληνικής πλευράς, η ειδοποίηση που περιγράφει η “Καθημερινή” διατηρεί αυτή τη διάκριση: Η Τουρκία θα ενημερωθεί για το πλοίο, τις περιοχές των ερευνών και τη διάρκεια των εργασιών, χωρίς η ενημέρωση να παρουσιάζεται ως αίτημα για άδεια. Η τουρκική θέση, αντίθετα, επικεντρώνεται στην προηγούμενη διπλωματική επικοινωνία και στον συντονισμό, όταν, σύμφωνα με την Άγκυρα, εμπλέκονται περιοχές στις οποίες θεωρεί ότι διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα και δικαιοδοσία. Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί συμφωνία μεταξύ Άγκυρας και Αθήνας για τη συγκεκριμένη διαδικασία.

Οι τουρκικές θαλάσσιες διεκδικήσεις στον ΟΗΕ

Η Άγκυρα έχει καταγράψει την αναθεωρητική θέση της για την Ανατολική Μεσόγειο σε σειρά εγγράφων που έχει υποβάλει στα Ηνωμένα Έθνη. Σε επιστολή της 16ης Φεβρουαρίου 2026, ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Τουρκίας στον ΟΗΕ παραθέτει ρηματικές διακοινώσεις και επιστολές από το 2004 έως το 2020, τις οποίες η Άγκυρα επικαλείται ως καταγραφή της θαλάσσιας θέσης της στην περιοχή.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται τα εξωτερικά όρια της τουρκικής υφαλοκρηπίδας, τα οποία υποβλήθηκαν στον ΟΗΕ τον Μάρτιο του 2020, η (παράνομη) συμφωνία οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας Τουρκίας-“ΤΔΒΚ” του 2011 και το (παράτυπο) τουρκολιβυκό μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης του 2019.

Οι συντεταγμένες που προκύπτουν από τη συμφωνία του 2011, οι οποίες καλύπτουν το τμήμα μεταξύ των γεωγραφικών μηκών 32°16’18.000″E και 34°48’51.634″E, διαβιβάστηκαν στον ΟΗΕ τον Απρίλιο του 2014. Η ίδια επιστολή επαναλαμβάνει την τουρκική θέση ότι τα νησιά δεν λαμβάνουν αυτομάτως πλήρη επήρεια σε κάθε περίπτωση οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών. Η Άγκυρα επικαλείται τη διαιτησία Γαλλίας-Ηνωμένου Βασιλείου του 1977, καθώς και τις αποφάσεις του Διεθνούς Δικαστηρίου στις υποθέσεις Ρουμανίας-Ουκρανίας το 2009 και Νικαράγουας-Κολομβίας το 2012.

Παράλληλα, αμφισβητεί τμήματα του ελληνικού Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού του 2025 και «επαναβεβαιώνει τη δέσμευσή της στη Διακήρυξη των Αθηνών του 2023». Η υποβολή της Τουρκίας στον ΟΗΕ καταγράφει τη θέση της Άγκυρας, δεν επιλύει όμως τη θαλάσσια οριοθέτηση μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας. Μόλις δημοσιοποιηθούν οι συντεταγμένες των ερευνών, αυτές θα μπορούν να συγκριθούν με τα όρια που έχει υποβάλει η Τουρκία στον ΟΗΕ.

GSI: Απομένει το 40% των ερευνών 

Η Cyprus Mail, επικαλούμενη τον ΑΔΜΗΕ, ανέφερε ότι περίπου το 60% των ερευνών του βυθού έχει ολοκληρωθεί, με το υπόλοιπο 40% να αφορά θαλάσσιες περιοχές που διεκδικούνται τόσο από την Ελλάδα όσο και από την Τουρκία. Πρόκειται για τις περιοχές όπου στο παρελθόν ερευνητικά πλοία και πολεμικά πλοία των δύο χωρών έχουν βρεθεί σε κοντινή απόσταση.

Τον Ιούλιο του 2024, το υπό ιταλική σημαία Ievoli Relume πραγματοποίησε έρευνες κοντά στην Κάσο και την Κάρπαθο, ενώ στην περιοχή αναπτύχθηκαν ελληνικές και τουρκικές ναυτικές μονάδες, παρεμποδίζοντάς τες.  Ο υπουργός Ενέργειας της Κυπριακής Δημοκρατίας Μιχάλης Δαμιανός δήλωσε τον Αύγουστο ότι οι επόμενες έρευνες θα πραγματοποιηθούν από γαλλικό πλοίο και ότι τις επόμενες εβδομάδες θα εκδοθεί νέα NAVTEX. Η Λευκωσία ανέμενε παράλληλα την αξιολόγηση δέουσας επιμέλειας της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, πριν αποφασίσει εάν θα αποκτήσει μετοχική συμμετοχή στο έργο.

Αρκεί η ευρωπαϊκή στήριξη;

Ο GSI υποστηρίζεται από ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε τον Ιανουάριο του 2022 χρηματοδότηση ύψους 657 εκατ. ευρώ για το έργο μέσω του Connecting Europe Facility, το μεγαλύτερο μεμονωμένο ποσό της συγκεκριμένης χρηματοδοτικής δέσμης. Το Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Κύπρου προβλέπει επιπλέον 100 εκατ. ευρώ για τη διασύνδεση. Ο ευρωπαϊκός σχεδιασμός των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας ευνοεί επίσης τον GSI.

Ο Ευρωπαϊκός Σύνδεσμος Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ENTSO-E) ανέφερε τον Απρίλιο ότι ο GSI αποτελεί το μοναδικό έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης της Κυπριακής Δημοκρατίας που περιλαμβάνεται στο Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης Δικτύου.

Ο ENTSO-E αναφέρει επίσης ότι δεν θα εξετάσει άλλο έργο σύνδεσης με την Κυπριακή Δημοκρατία για ένταξη στο ευρωπαϊκό δίκτυο χωρίς τη συναίνεση του Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς της Κύπρου, τον οποίο αναγνωρίζει ως τον μοναδικό πιστοποιημένο διαχειριστή για την επικράτεια της Κυπριακής Δημοκρατίας βάσει του ευρωπαϊκού δικαίου. Αυτό αφήνει προς το παρόν μια προτεινόμενη ηλεκτρική διασύνδεση Τουρκίας-βόρειας Κύπρου εκτός της ευρωπαϊκής διαδικασίας σχεδιασμού βάσει των συγκεκριμένων κανόνων. Δεν καθορίζει όμως τα θαλάσσια σύνορα μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας.

Ο GSI εξακολουθεί επίσης να βρίσκεται υπό έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO). Η EPPO επιβεβαίωσε τον Σεπτέμβριο του 2025 ότι είχε ξεκινήσει έρευνα, χωρίς να αποκαλύψει το αντικείμενο ή τους στόχους της. Δημοσιεύματα σύμφωνα με τα οποία η έρευνα αφορά την περίοδο πριν από την ανάληψη του έργου από τον ΑΔΜΗΕ δεν έχουν επιβεβαιωθεί από την EPPO.

Τι θα δείξει η ειδοποίηση: Το ρεπορτάζ της “Καθημερινής” αφήνει τρία βασικά ζητήματα ανοιχτά: Tην ταυτότητα και το νηολόγιο του πλοίου, τις ακριβείς συντεταγμένες των ερευνών και τον αποστολέα της ειδοποίησης. Τα δύο πρώτα στοιχεία θα δείξουν πού σχεδιάζεται να πραγματοποιηθούν οι εργασίες και υπό ποια σημαία θα πλέει το πλοίο. Το τρίτο θα δείξει εάν η διαδικασία θα ακολουθήσει τον διπλωματικό δίαυλο της χώρας της σημαίας, όπως υποστηρίζει ότι αναμένει η Τουρκία πριν από την έναρξη των ερευνών.