Κυπριακό: Η Λευκωσία θέτει θέμα Αμμοχώστου – Δεμένα τα χέρια του Ερχιουμάν

Στο πλαίσιο αυτό, μεταξύ άλλων, τέθηκε και θέμα Αμμοχώστου από την Λευκωσία για το Κυπριακό. Η πρόταση στηρίχθηκε σε παλαιότερες ιδέες, που έτυχαν επεξεργασίας και επί φινλανδικής προεδρίας της ΕΕ, το δεύτερο εξάμηνο του 2006. Η Λευκωσία κινήθηκε προς την ίδια κατεύθυνση. Η πρόταση περιλάμβανε τότε και εν πολλοίς παρουσιάζεται στη γενική του εικόνα και σήμερα:

• Επιστροφή Βαρωσίων (περίκλειστη κατεχόμενη περιοχή), αρχικά στη διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών και στη συνέχεια επιστροφή νόμιμων κατοίκων.
• Λειτουργία του λιμανιού Αμμοχώστου υπό την εποπτεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Σημειώνεται συναφώς ότι στη φινλανδική πρόταση, περιλαμβανόταν και η άρση του εμπάργκο που επιβάλλει η Τουρκία σε κυπριακά πλοία να προσεγγίζουν τα λιμάνια της και αεροσκάφη να χρησιμοποιούν τον εναέριό της χώρο. Υπενθυμίζεται ότι η Τουρκία είχε τότε απορρίψει την πρόταση και ως εκ τούτου είχαν ματαιωθεί τότε προγραμματισμένες συναντήσεις, αρχικά σε τεχνοκρατικό επίπεδο και στη συνέχεια σε πολιτικό. Οι Φινλανδοί προσπαθούσαν τότε να βοηθήσουν και στο ξεμπλοκάρισμα των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας με την ΕΕ.

Κι άλλες προτάσεις από την Λευκωσία

Παράλληλα με την κίνηση αυτή, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης έχει παρουσιάσει πολλές ιδέες τόσο στον ΟΗΕ, όσο και στον κατοχικό ηγέτη, που αφορούν και την καθημερινότητα των πολιτών, αλλά και ζητήματα, που είχε θέσει παλαιότερα και η τουρκική πλευρά. Έθεσε, όμως, και ζητήματα που αφορούν τη διευκόλυνση των συζητήσεων, ώστε, να προχωρήσουν οι προσπάθειες ταχύτερα και απερίσπαστα. Πολλές από αυτές, έτυχαν θετικής υποδοχής από τον Αντόνιο Γκουτέρες, αλλά και την κ. Ολγκίν.

Προκύπτει, πάντως, ότι ο κ. Τουφάν Έρχιουρμαν δεν μπορεί να ανταποκριθεί και να συζητήσει τις όποιες ιδέες. Δεν το επιτρέπει τούτο η Τουρκία, η οποία προδήλως δεν επιθυμεί εξελίξεις στο Κυπριακό. Είτε γιατί θεωρεί πως τυχόν εξελίξεις θα επηρεάσουν ευρύτερους σχεδιασμούς της.

Είτε επειδή θέλει να τελειώσει ο χρόνος και να αποχωρήσει ο νυν Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών και να επιδιωχθεί ανατροπής της βάσης λύσης. Αυτό, όμως, η ανατροπή της βάσης, η αλλαγή πλεύσης δηλαδή από τον ΟΗΕ, δεν εξαρτάται από τον εκάστοτε Γενικό Γραμματέα, αλλά από το Συμβούλιο Ασφαλείας. Τούτο κατέστη ξεκάθαρο και κατά τη διάρκεια του γεύματος εργασίας, που είχε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας με τους αντιπρόσωπους των πέντε μονίμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας, στη Νέα Υόρκη.

Είναι, πάντως, ξεκάθαρο ότι η Τουρκία με την εν γένει συμπεριφορά της, εμποδίζει κάθε βήμα προς τα εμπρός. Τούτο “δένει” και τα χέρια του εγκάθετου της στα κατεχόμενα. Υπήρξαν περιπτώσεις κατά τις οποίες ο κ. Έρχιουρμαν παρουσιαζόταν έτοιμος να συζητήσει κάποια θέματα, αλλά την επόμενη ημέρα άλλαζε γνώμη. Το ίδιο και ο Τουρκοκύπριος διαπραγματευτής, Μεχμέτ Ντανά.

Κυπριακό: Αποστολές Φίτο 

Στο κάδρο των εξελίξεων μπαίνει η Ευρωπαϊκή Ένωση με αποστολές του Απεσταλμένου της ΕΕ στο Κυπριακό και Εκτελεστικού Αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αρμοδίου για θέματα Συνοχής και Μεταρρυθμίσεων, Ραφαέλε Φίτο. Οι αποστολές θα επικεντρωθούν, πρωτίστως, στην Άγκυρα και στα ευρωτουρκικά.

Ο απεσταλμένος της Ένωση έχει καταρτίσει ένα πλάνο, το οποίο περιλαμβάνει ζητήματα που θα θέσει ενώπιον της κατοχικής πλευράς για να συζητηθούν. Οι Βρυξέλλες επιχειρούν να ανοίξουν και να διατηρήσουν κανάλια επικοινωνία με την Άγκυρα, ξεπαγώνοντας τον ευρωτουρκικό διάλογο. Η Άγκυρα έχει ατζέντα και αιτήματα. Η ΕΕ έχει προφανώς περιορισμούς, υπάρχουν ωστόσο περιθώρια συζητήσεων.

Η επικαιροποίηση/αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης-Τουρκίας είναι θέμα μονίμως στην ατζέντα και υπάρχουν όντως περιθώρια συζήτησης. Στο πεδίο αυτό υπάρχουν εκατέρωθεν οικονομικά συμφέροντα, αλλά δεν μπορεί να προχωρήσει αυτόματα. Στις συζητήσεις που έχουν διεξαχθεί στο παρελθόν, υπήρξε πρόοδος.

Ωστόσο, είναι σαφές πως υπάρχουν υποχρεώσεις που πρέπει να υλοποιήσει η Τουρκία, περιλαμβανομένων και των κυπρογενών. Σε περίπτωση κατά την οποία θα προχωρήσει η αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης, αυτό για να προχωρήσει χρειάζεται χρόνος. Η Τουρκία θέλει, πάντως, να έχει αμέσως αποτελέσματα στα ζητήματα του εμπορίου αλλά και της τηλεφωνίας (Roaming).

Η Άγκυρα θέτει το θέμα της άρσης των θεωρήσεων, που επίσης αντιμετωπίζει δυσκολίες. Παρά το γεγονός ότι Τουρκία επιμένει ότι δεν πρέπει να τίθενται εμπόδια στο θέμα της βίζας καθώς ισχυρίζεται ότι υπήρξε ευρωπαϊκή δέσμευση έναντι της, κράτη-μέλη όπως η Γαλλία προβάλλουν επιφυλάξεις. Είναι προφανές πως, παρά τις δυσκολίες, τα ευρωτουρκικά παραμένουν ένα εργαλείο για το Κυπριακό, το οποίο μπορεί να αξιοποιηθεί και προς την κατεύθυνση αυτή κινείται η Ευρωπαϊκή Ένωση σε συνεννόηση με τη Λευκωσία.