Ο πόλεμος αλλάζει τα δεδομένα στην ασφάλεια – Πως επηρεάζεται το Κυπριακό

Σε αυτό πεδίο των εξελίξεων, θέση λόγω γεωγραφικής γειτνίασης, αλλά και της ιδιότητας του κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει και η Κυπριακή Δημοκρατία. Παράλληλα, ρόλο και μάλιστα πρωταγωνιστικό επιδιώκει η κατοχική Τουρκία. Ο εν εξελίξει πόλεμος διαμορφώνει -και σε κάποιο βαθμό επιβάλλει- νέα δεδομένα, που φαίνεται ότι θα ισχύουν και μετά το τέλος των στρατιωτικών συγκρούσεων. Ειδικά για την Κύπρο, τα δεδομένα, μεταξύ άλλων, διαμορφώνονται ως εξής:

Στο θέμα της ασφάλειας δημιουργούνται ευρύτερα νέα δεδομένα και τούτο αφορά και την Κύπρο. Ειδικά μετά την έναρξη των επιθέσεων των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν και την πτώση του drone στη βρετανική Βάση Ακρωτηρίου, η Κυπριακή Δημοκρατία με τις πρωτοβουλίες που ανέπτυξε, έχει ενισχυθεί στο πεδίο της ασφάλειας. Η κάθοδος υποστηρικτικών δυνάμεων στη θαλάσσια περιοχή της Κύπρου, θεωρείται από τη Λευκωσία ως επιπρόσθετη εγγύηση για τη χώρα μας.

Οι χώρες που έσπευσαν να ανταποκριθούν στην έκκληση του Προέδρου, δηλαδή, η Ελλάδα, Γαλλία, Ισπανία, Ιταλία, Ολλανδία, εκτιμάται πως θα το επαναλάβουν. Κι αυτό ενισχύει την ασφάλεια της χώρας σε συνδυασμό και με κινήσεις της Λευκωσίας στον αμυντικό τομέα. Την ίδια ώρα, μπορεί να προσεγγιστεί κι από μια άλλη οπτική γωνία η παρουσία τους. Είναι σαφές πως η σχέση τους με την Κυπριακή Δημοκρατία τους προσφέρει τη δυνατότητα να βρίσκονται στην περιοχή και να έχουν ρόλο.

Την ίδια ώρα, οι εξελίξεις, οι κινήσεις της Λευκωσίας για ενίσχυση της άμυνας της, που έγινε σε διμερές επίπεδο, έχει ανοίξει τη συζήτηση για συλλογική αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μέσα από το Άρθρο 42(7), το οποίο μέχρι και τώρα παραμένει θεωρητικό και χωρίς να υπάρξουν ρήτρες υλοποίησης. Η συζήτηση που δρομολογείται, με πρωτοβουλία της Λευκωσίας, θα συγκεκριμενοποιήσει την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη στην πράξη. Πότε, δηλαδή, θα στηρίζεται ένα κράτος-μέλος που θα κινδυνεύει και πως. Το θέμα αυτό έχει μπει ήδη σε διαδικασία συζητήσεων και θα τεθεί τον Απρίλιο στην άτυπη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, που θα φιλοξενηθεί στην Κύπρο.

Έχει ρόλο η Κύπρος σε ό,τι συμβαίνει στην περιοχή μας;

Ρόλο έχει και τον ασκεί. Στην παρούσα φάση ασκεί και την εναλλασσόμενη Προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τούτο είναι ενισχυτικό εργαλείο στα χέρια της Κυπριακής Δημοκρατίας. Είναι σημαντικό ότι η Λευκωσία έχει σχέσεις με όλα τα κράτη της περιοχής κι αυτό της επιτρέπει να διατηρεί κανάλια επικοινωνίας, αλλά και να μεσολαβεί. Σημειώνεται ότι ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών κατά τη συνάντηση που είχε με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, την περασμένη Τετάρτη, στις Βρυξέλλες, αναφέρθηκε και στο ρόλο της Κύπρου στην περιοχή.

Αναγνώρισε τον ρόλο της Κυπριακής Δημοκρατίας ως προς τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνει και φάνηκε να ήταν ενημερωμένος. Ο Αντόνιο Γκουτέρες αναφέρθηκε ειδικά στην πρωτοβουλία με το Λίβανο, καθώς τον είχε ενημερώσει ο Πρόεδρος της χώρας, Ζοζέφ Αούν. Αυτό το ανέφερε και μετά τη συνάντηση με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σε σχέση με την παροχή 100 εκατ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Ένωση στο Λίβανο. Βοήθεια που δόθηκε κατόπιν πρωτοβουλίας της Λευκωσίας.

Την ίδια ώρα, όπως ανέφερε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, η Λευκωσία μεσολαβεί μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ για εκτόνωση της έντασης και για να σταματήσουν οι στρατιωτικές συγκρούσεις. Στο πλαίσιο αυτό ενδέχεται να φιλοξενηθεί συνάντηση των δυο πλευρών στο νησί. Η κυπριακή πλευρά, λόγω των σχέσεων που έχει και με τις δυο χώρες, έχει αναλάβει να φέρει κοντά Λίβανο και Ισραήλ για να συζητήσουν τις διαφορές τους και να εκτονωθεί η ένταση. Οι συζητήσεις για το θέμα αυτό συνεχίζονται. Η Λευκωσία, όπως ανέφερε αρμόδια πηγή, προβαίνει σε πολλές κινήσεις παρασκηνίου και λειτουργεί εκεί και όπου χρειάζεται αθόρυβα.

Οι εξελίξεις θα μπορούσαν να επηρεάσουν και το Κυπριακό. Ως προς το ρόλο και τη θέση που θα έχει στις διεργασίες στην περιοχή η Κύπρος, την επόμενη ημέρα μιας συμφωνίας. Μετά, δηλαδή, από την επίτευξη μιας λύσης. Είναι σαφές πως καμία από τις χώρες, που έχουν ανταποκριθεί στην έκκληση της Λευκωσίας, όπως κι άλλες που έχουν συμφέροντα στην περιοχή, δεν θα ήθελε ένα κράτος, η Κύπρος, να καθορίζει τη στάση της για θέματα που αφορούν την περιοχή, μέσω Άγκυρας. Κι αυτό θα γίνεται μόνο εάν μια συμφωνία προσφέρει στην Τουρκία τη δυνατότητα ελέγχου του νησιού.

“Τρέχει” η Τουρκία

Στην αντίπερα όχθη, η Άγκυρα αναζητά ρόλο και μάλιστα πρωταγωνιστικό. Είναι, ωστόσο, σαφές πως Άγκυρα δεν μπορεί να μεσολαβήσει μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ- Ισραήλ, καθώς αυτό το ρόλο δεν αποδέχεται το Τελ Αβίβ. Δεν μπορεί να λειτουργήσει, δηλαδή, μεσολαβητικά, όπως έπραξε στο Ουκρανικό. Ως εκ τούτου επιχειρεί να μπει σφήνα μεταξύ Ιράν και αραβικών κρατών για να τα βρουν. Προσεγγίζει εκείνες τις χώρες, που έχουν πληγεί από ιρανικούς πυραύλους, ενώ έχει ανοικτό κανάλι επικοινωνίας και με την Τεχεράνη.

Σημειώνεται ότι την περασμένη Τετάρτη (18 Μαρτίου 2026) πραγματοποιήθηκε στο Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας, η Σύνοδος Κορυφής των Υπουργών Εξωτερικών της Τουρκίας, Αζερμπαϊτζάν, Μπαχρέιν, Αιγύπτου, Ιορδανίας, Κουβέιτ, Λιβάνου, Πακιστάν, Κατάρ, Σαουδικής Αραβίας, Συρίας και ΗΑΕ. Στην ατζέντα ο πόλεμος στο Ιράν. Ενόψει του γεγονότος ότι και η Τουρκία δέχθηκε ιρανικούς πυραύλους, όπως και χώρες του Κόλπου, όπως και η Ιορδανία, το Αζερμπαϊτζάν, υπήρξε καταδικαστική δήλωση.

Την ίδια ώρα, ο Χακάν Φιντάν, πέρα της κοινής δήλωσης, σε δικές του τοποθετήσεις στράφηκε και κατά του Ισραήλ. Είναι σαφές πως εν μέσω πολεμικών συγκρούσεων στην περιοχή, έντονη είναι η προσπάθεια ανακατανομής ισχύος, που αφορά περισσότερο τους μεγάλους παίκτες και την ανάληψη ευρύτερα πρωτοβουλιών. Πρόκειται για ένα παιχνίδι επικράτησης, ένα παιχνίδι ισχύος αλλά και συμμαχιών.