Ραμμένη και κομμένη στα μέτρα του Ερντογάν η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ

Η σχέση Τραμπ-Ερντογάν είναι “ανάρμοστη”, υπό την έννοια ότι αναδύει έντονο το προσωπικό υποκειμενικό στοιχείο στην αντιμετώπιση των σχέσεων Ουάσινγκτον – Άγκυρας και δε θυμίζει οργανωμένη αντιμετώπιση στο πλαίσιο του σχεδιασμού των αρμοδίων φορέων στην ηγέτιδα χώρα της Ατλαντικής Συμμαχίας. Η ρητορική Τραμπ έχει έντονα τα στοιχεία του θυμικού σε συνδυασμό με αυτοσχεδιασμό, με αποτέλεσμα να τίθεται θέμα εάν και κατά πόσον παραμένει, έστω οριακά, εντός των πλαισίων της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.

Είναι πάντως αυταπόδεικτο, ότι ο πρόεδρος της χώρας που επαίρεται ότι είναι ηγέτιδα του «ελεύθερου κόσμου», μια σαφής αναφορά στο δημοκρατικό πολίτευμα και την τήρηση των κανόνων που προϋποθέτει, θέλγεται εξόφθαλμα από ηγέτες με κύριο χαρακτηριστικό τη σχεδόν ανεξέλεγκτη δυνατότητα επιβολής των επιθυμιών τους. Χωρίς δηλαδή τα απαραίτητα σε μια Δημοκρατία «checks and balances» που κατεξοχήν χαρακτηρίζουν το αμερικανικό σύστημα εξουσίας.

Οι ανεξέλεγκτοι αυτοσχεδιασμοί από ΗΠΑ και ο Ερντογάν

Ο προεδρικός αυτοσχεδιασμός είναι, εξάλλου, ένα γενικότερο χαρακτηριστικό της προεδρίας Τραμπ. Τους επαγγελματίες διπλωμάτες και άλλους αξιωματούχους έχουν αντικαταστήσει άτομα προσωπικής επιλογής του Τραμπ, με αμφίβολες διπλωματικές δεξιότητες για να αντεπεξέλθουν στην εκάστοτε αποστολή. Εγείρονται έτσι εύλογες υποψίες για ενδεχόμενη εξυπηρέτηση επιδιώξεων που ανάγονται στην επιχειρηματική σφαίρα, πέραν όμως της οργανωμένης διακρατικής επενδυτικής δραστηριότητας.

Εφόσον το περιβάλλον εντός του οποίου διεξάγεται η Σύνοδος Κορυφής είναι τόσο προβληματικό, η τήρηση χαμηλού προφίλ από την ελληνική διπλωματία θα μπορούσε να αντιπροσωπεύει και το δέον γενέσθαι. Ωστόσο, θα αποτελούσε εθελοτυφλία να μη διαπιστώσει κανείς, ότι η διπλωματική «συναστρία» είναι ιδιαίτερα θετική για την Άγκυρα και τις επιδιώξεις της, με αποτέλεσμα να εγείρονται ζητήματα για την ελληνική εθνική ασφάλεια.

Σε μια πρώτη αντιμετώπιση όσων έχουμε παρακολουθήσει, όλα δείχνουν ότι ο Ερντογάν έχει κάθε λόγο να είναι ικανοποιημένος. Δεν θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει το ίδιο και για τον Τραμπ, καθώς πλησιάζουν ταχέως οι ενδιάμεσες εκλογές που θα κρίνουν πολλά. Μένει να αποδειχθεί το πώς θα αντιμετωπίσει το αμερικανικό εκλογικό σώμα έναν πρόεδρο που αφενός δε γνωρίζει τα θέματα, ενώ αφετέρου, η ρητορική του συχνά μοιάζει… καφενειακού επιπέδου. Θα σώσει άραγε την παρτίδα π.χ. ένας ΥΠΕΞ Ρούμπιο που τρέχει να βάλει σε μια τάξη την ανερμάτιστη εικόνα που συχνά εκπέμπει η Ουάσινγκτον;

«Σκοράρει» ο Ερντογάν

Η όλη φιέστα της Συνόδου εξελίσσεται σε μια κορυφαία επιχείρηση δημοσίων σχέσεων για τον Ερντογάν, με στόχο τόσο το εσωτερικό της χώρας όσο και το διεθνές περιβάλλον. Κι όλα αυτά, παρόλο που η κατάσταση στο εσωτερικό της Τουρκίας θυμίζει ολοένα και περισσότερο κλασικό δεσποτικό -έως δικτατορικό με τα δυτικά στάνταρ- καθεστώς, που δεν ανέχεται οποιαδήποτε εναντίωση και όσοι το αποτολμούν καταλήγουν με συνοπτικές διαδικασίες στη φυλακή.

Στο εσωτερικό της Τουρκίας και με δεδομένη την επιθυμία παράκαμψης του τουρκικού Συντάγματος για την εξασφάλιση τρίτης προεδρικής θητείας, ο Ερντογάν προβάλλει τη βολική εικόνα ενός ηγέτη που σέβεται ολόκληρη η υφήλιος. Ενός ηγέτη που συνδιαλέγεται με τους ηγέτες των ισχυρότερων χωρών ως ίσος προς ίσον και γενικότερα έχει καταξιώσει την Τουρκία ως κεντρικό παίκτη της διεθνούς σκηνής. Όσο κι αν η οικονομική δυσπραγία πλήττει μεγάλα στρώματα της τουρκικής κοινωνίας, θα ήταν σφάλμα να εκτιμηθεί η επίπτωσή της με τα μέτρα που θα ίσχυαν σε μια χώρα της Δύσης.

Στο εξωτερικό, η Τουρκία βγαίνει επίσης ενισχυμένη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζεται να πιστεύει ότι η ασφάλειά της εξαρτάται από αυτήν, παρόλο που δεν της ανοίγει τον δρόμο της ένταξης. Η αλλεργία των δυτικών κοινωνιών στα… φέρετρα από τη μία, σε συνδυασμό με την επικράτηση συγκρουσιακής λογικής για την ασφάλεια της Γηραιάς Ηπείρου -εν αναμονή ίσως απομάκρυνσης Πούτιν από το κάδρο για βιολογικούς λόγους- οδηγεί σε εξάρτηση από “πρόθυμους”, με το κατάλληλο φυσικά οικονομικό και (γεω)πολιτικό αντάλλαγμα.

Θέλει χρηματοδότηση κι από Ελλάδα!

Σε αυτό το πλαίσιο, διεκδικεί χρηματοδότηση για την τουρκική αμυντική βιομηχανία από ευρωπαϊκά προγράμματα όπως το ευρωπαϊκό SAFE, δηλαδή ζητεί να συμβάλει με τον οβολό του και ο Έλληνας φορολογύμενος! Αυτά είναι όμως λίγο πολύ δεδομένα. Η υπόθεση πρέπει να προσεγγιστεί από αμιγώς ελληνοκεντρική σκοπιά, καθώς η αναβάθμιση της Τουρκίας του Ερντογάν, μιας χώρας που αντιπροσωπεύει την κύρια -αν όχι αποκλειστική- απειλή ασφαλείας για την Ελλάδα, προκαλεί περιπλοκές στην εξίσωση της εθνικής ασφάλειας.

Καταρχάς, ένα σοβαρό θέμα που εγείρεται και… βγάζει μάτι, είναι ότι πάντα στο πλαίσιο της προσωπικής διπλωματίας Τραμπ, ο πρεσβευτής της Ουάσινγκτον στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, εξελίσσεται σε κορυφαίο πρόβλημα για την ελληνική διπλωματία. Η δράση και οι επιδιώξεις του εν λόγω προσώπου που άγνωστο με ποια κίνητρα, ολοένα και περισσότερο θυμίζει ατζέντη της Άγκυρας, δύσκολα μπορεί να γίνει πιστευτό ότι ευθυγραμμίζονται με τις αντιλήψεις του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Κατά συνέπεια, απαιτείται συντονισμένη δράση για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα.

Η Γκιλφόιλ

Στον αντίποδα, η τοποθέτηση μιας γνωστής δημοσιογράφου του FOX News και πάλαι ποτέ μέλους της οικογενείας Τραμπ, Κίμπερλι Γκιλφόιλ, στην πρεσβεία των ΗΠΑ στην Αθήνα, δεν δικαιώνει τις προσδοκίες, αφού η επιρροή της στην Ουάσινγκτον μοιάζει αμελητέα. Παρότι η παρουσία της, μέχρι στιγμής, είναι χαμηλών τόνων και ιδιαίτερα προσεκτική, επί της διπλωματικής ουσίας ο βαθμός που παίρνει δεν είναι ιδιαίτερα κολακευτικός. Αυτή είναι η εντύπωση που επικρατεί.

Οι δε ψευδείς αναφορές του Αμερικανού προέδρου περί δήθεν τουρκικής συνδρομής στον πόλεμο στο Ιράν, σε συνδυασμό με την απουσία μιας έστω συμβολικής επίσκεψης στη Σούδα, το επίκεντρο της υποστήριξης των αμερικανικών στρατευμάτων καθ’ οδόν για τα μέτωπα ανατολικής Μεσογείου και Μέσης Ανατολής, θα μπορούσε να εκληφθεί στην Αθήνα ακόμα και ως προσβολή.

Αντιθέτως, η κ. Γκίλφοϊλ, διαφημίζοντας -σε πρόθυμο είναι η αλήθεια ακροατήριο- την προμήθεια μαχητικών αεροσκαφών F-35 Lightning II από την Πολεμική Αεροπορία, απέφυγε με κάθε τρόπο να αναφέρει οτιδήποτε σχετιζόμενο με την ελληνική άμυνα, επιλέγοντας να μας… διαβεβαιώσει πως δεν θα υστερούμε όταν επιχειρούμε δίπλα στα αμερικανικά και άλλα συμμαχικά αεροσκάφη!

Ίσως μπερδεύεται από την περίπτωση του Ισραήλ, όπου οι κοινές επιχειρήσεις αφορούν απειλή αντίστοιχη αυτής που συνιστά η Τουρκία στην περίπτωση της Ελλάδας. Μιας χώρας, δηλαδή, τύποις συμμάχου, που κατέχει παράνομα το 38% της Κυπριακής Δημοκρατίας και έχει διατυπωμένο ακόμα και casus belli εναντίον της Ελλάδας, με στόχο να της απαγορεύσει να ασκήσει νόμιμο για όλες τις υπόλοιπες χώρες του κόσμου δικαίωμα! Με αυτή τη χώρα και τον ηγέτη της, κυριολεκτικά χαριεντίζεται και κολακεύει με κάθε δυνατό τρόπο ο πρόεδρος Τραμπ.

Κατά συνέπεια, κάποιος να υπενθυμίσει στην πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Αθήνα, ότι ο λόγος ύπαρξης Ενόπλων Δυνάμεων είναι η προάσπιση της κυριαρχίας μιας χώρας και των δικαιωμάτων που εκπορεύονται από αυτήν. Η εποχή του «στρατηγέ μου ιδού ο Στρατός σας» έχει περάσει και σίγουρα δε περιποιεί τιμή για ένα σύγχρονο δημοκρατικό κράτος του δυτικού κόσμου. Όλα αυτά βέβαια αποδεικνύονται στην πράξη, όχι στα λόγια. Ας περιμένουμε όμως την ολοκλήρωση της Συνόδου…

Σε συνεργασία με το defencepoint