Ράπισμα στις μονομερείς διεκδικήσεις της Λιβύης από Ιταλία-Τυνησία

Η λιβυκή ρηματική διακοίνωση του Μαΐου του 2025, η οποία βασίζεται στο παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο (που υπεγράφη μεταξύ της Άγκυρας και της κυβέρνησης της Τρίπολης) και συνοδεύτηκε από χάρτη με νέες θαλάσσιες διεκδικήσεις, είχε προκαλέσει εξαρχής έντονες αντιδράσεις στην Αθήνα. Η Ελλάδα υποστηρίζει ότι οι λιβυκές αξιώσεις παραβιάζουν τα κυριαρχικά της δικαιώματα, καθώς επιχειρούν να σφετεριστούν σημαντικό τμήμα της ελληνικής υφαλοκρηπίδας νοτίως της Κρήτης. Ιταλία και Τυνησία προσέφυγαν στα Ηνωμένε Έθνη.

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική διπλωματία, καθώς η αμφισβήτηση των λιβυκών θέσεων πλέον δεν περιορίζεται μόνο στην Αθήνα και το Κάιρο, αλλά επεκτείνεται και σε δύο ακόμη γειτονικές χώρες της Μεσογείου.

Ιταλία και Τυνησία

Με επιστολή προς τον ΟΗΕ στις 26 Μαΐου 2026, η Ιταλία απέρριψε τις λιβυκές διεκδικήσεις, επισημαίνοντας ότι το εξωτερικό όριο της υφαλοκρηπίδας που προβάλλει η Τρίπολη παραβιάζει τα δικαιώματα και τα συμφέροντα της Ρώμης, όπως αυτά απορρέουν από το Δίκαιο της Θάλασσας.

Η ιταλική πλευρά επικαλείται μάλιστα την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης του 1985 στην υπόθεση Λιβύης-Μάλτας, υποστηρίζοντας ότι η νέα λιβυκή οριοθέτηση επιχειρεί να μετακινήσει προς βορρά τα όρια, επηρεάζοντας περιοχές ιταλικών συμφερόντων. Παράλληλα, η Ρώμη καλεί τη Λιβύη να προσέλθει σε διάλογο και διαπραγματεύσεις με τις γειτονικές χώρες, προκειμένου να επιλυθούν οι εκκρεμότητες σχετικά με τις θαλάσσιες ζώνες.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και η Τυνησία, η οποία με δική της ρηματική διακοίνωση στον ΟΗΕ, τον Απρίλιο του 2026, χαρακτήρισε παράνομη και υπερβολική τη μονομερή οριοθέτηση της Λιβύης. Η Τύνιδα υποστηρίζει ότι οι λιβυκές κινήσεις έρχονται σε αντίθεση τόσο με την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης του 1982 για την υφαλοκρηπίδα Τυνησίας-Λιβύης, όσο και με τη συμφωνία εφαρμογής που υπέγραψαν οι δύο χώρες το 1988.

Παράλληλα, η Τυνησία απορρίπτει πλήρως τα εξωτερικά όρια της λιβυκής ΑΟΖ και καλεί την Τρίπολη σε έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών. Να σημειωθεί πως από Τούρκους αξιωματούχος η Τυνησία έχει χαρακτηριστεί κομβική για το αναθεωρητικό δόγμα της “Γαλάζιας Πατρίδας”.

Ενισχύεται η θέσης της Αθήνας

Οι εξελίξεις αυτές θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικές για την Αθήνα, η οποία επιδιώκει την παραπομπή της διαφοράς με τη Λιβύη στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Την ίδια ώρα, η Ελλάδα έχει ήδη προχωρήσει σε κινήσεις επί του πεδίου, με τη χάραξη και αδειοδότηση οικοπέδων για έρευνες νοτίως της Κρήτης, επιβεβαιώνοντας έμπρακτα τις θέσεις της για τη μέση γραμμή και τα κυριαρχικά της δικαιώματα.

Το γεγονός ότι πλέον τέσσερις χώρες της Μεσογείου αμφισβητούν ανοιχτά τις μονομερείς λιβυκές διεκδικήσεις δημιουργεί νέα δεδομένα στην περιοχή και ενισχύει σημαντικά το διπλωματικό οπλοστάσιο της Ελλάδας απέναντι στο παράτυπο βάση διεθνούς δικαίου τουρκολιβυκό μνημόνιο.