Τι είπε ο Χριστοδουλίδης που δεν είπε ο Μητσοτάκης

Ο Νίκος Χριστοδουλίδης έκανε στην πράξη αυτό ακριβώς που θα έπρεπε να κάνει και η ελληνική πλευρά. Δεν μίλησε γενικά και αόριστα. Αναφέρθηκε ονομαστικά στον Ερντογάν και στην ομιλία που εκφώνησε την προηγούμενη ημέρα («Άκουσα πολύ προσεκτικά την ομιλία του Πρόεδρου Ερντογάν χθες…»). Πήρε τις ίδιες τις λέξεις του Τούρκου Προέδρου περί Διεθνούς Δικαίου, «σεβασμού της κυριαρχίας» και «παράνομης κατοχής» και τις επέστρεψε ως καθρέφτη, καταγγέλλοντας ανοιχτά τη «μέγιστη υποκρισία» της Άγκυρας.

Επισήμανε ότι «οι πολιτικοί κρίνονται από τις πράξεις και όχι από τα λόγια» και κάλεσε τον Ερντογάν, αν πραγματικά σέβεται τον Χάρτη του ΟΗΕ, να τον εφαρμόσει στην πράξη τερματίζοντας την εισβολή και επιτρέποντας διαπραγματεύσεις στο συμφωνημένο πλαίσιο. Αυτή είναι η ίδια ακριβώς διπλωματική λογική που απέφυγε ο Κυριάκος Μητσοτάκης για το Αιγαίο.

Τι επέλεξε ο Μητσοτάκης

Ο Έλληνας πρωθυπουργός επέλεξε τη σχολή του «προβλέψιμου και νηφάλιου εταίρου». Ναι μεν έθεσε τις πάγιες κόκκινες γραμμές της χώρας, υπογραμμίζοντας ότι δεν υφίσταται διάλογος υπό την απειλή πολέμου (Casus Belli) και ότι η εθνική κυριαρχία δεν είναι υπό διαπραγμάτευση, όμως το έπραξε με τρόπο γραφειοκρατικό, σχεδόν τυποποιημένο. Και κυρίως, απέφυγε να εγκαλέσει τον Ερντογάν να αποδείξει έμπρακτα πρώτος τις «αρχές της καλής γειτονίας» και την «προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο» που ο ίδιος επικαλείται.

Ο Χριστοδουλίδης τόνισε ότι τα Ψηφίσματα του ΟΗΕ και το Διεθνές Δίκαιο δεν μπορούν να εφαρμόζονται επιλεκτικά ή να αγνοούνται ανάλογα με τη δύναμη του εισβολέα, θέτοντας τον ΟΗΕ προ των ευθυνών του για την ίδια του την αξιοπιστία. Η στάση του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας επιβεβαιώνει ότι υπήρχε και ήταν απολύτως εφικτή η οδός της ενεργητικής διπλωματίας.

Ο Κύπριος πρόεδρος απέδειξε ότι ένας ηγέτης μπορεί να σταθεί στο βήμα του ΟΗΕ με διπλωματική σοβαρότητα, χωρίς να φοβηθεί τη “ρήξη” ή τον “εκνευρισμό” της Άγκυρας, αποδομώντας σημείο προς σημείο το επικοινωνιακό αφήγημα του Ερντογάν ενώπιον της διεθνούς κοινότητας. Η αντίθεση ανάμεσα στις δύο προσεγγίσεις δικαιώνει πλήρως την κριτική και τον προβληματισμό για τη στάση του Μητσοτάκη, που ίσως να μην είναι άμεσα αντιληπτή σε πολλούς.

Διαχείριση χρόνου

Εδώ προκύπτει το κρίσιμο ερώτημα: Γιατί επιλέγεται από την πλευρά της Αθήνας αυτή η στάση “χαμηλού ρίσκου”; Η εμμονή της ελληνικής κυβέρνησης στη διατήρηση χαμηλών τόνων και ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας πάση θυσία τείνει να μετατραπεί από τακτική σε “στρατηγική αφασία”. Η επιλογή να μην αναδεικνύεται η τουρκική επιθετικότητα με την ένταση που της αναλογεί στα διεθνή fora μπορεί να εξυπηρετεί τη βραχυπρόθεσμη διαχείριση της κοινής γνώμης στην Αθήνα και την αποφυγή μιας άμεσης κρίσης, όμως δεν παράγει ουσιαστική αποτροπή.

Η Τουρκία διατηρεί πάγιες, αμετάβλητες και καταγεγραμμένες αναθεωρητικές βλέψεις. Ο Έλληνας πρωθυπουργός, επιλέγοντας μια τροχιά χαμηλών τόνων στο βήμα του ΟΗΕ, δείχνει να υιοθετεί το «απελθέτω απ’ εμού το ποτήριον τούτο» προσωρινά, και ίσως αγοράζει χρόνο για το παρόν. Δεν απαντά όμως στο θεμελιώδες ζήτημα του μέλλοντος: πώς αυτή η παθητική στάση θα ανακόψει μακροπρόθεσμα την κλιμακούμενη τουρκική πίεση στο Αιγαίο, που είναι γεγονός και όχι αφήγημα.