Το Κυπριακό ο μεγάλος απών της προεκλογικής περιόδου στη Μεγαλόνησο

Σε μια προεκλογική περίοδο στη διάρκεια της οποίας δεν συζητήθηκαν ζητήματα ύψιστης προτεραιότητας για τους πολίτες, την κοινωνία, τη χώρα, οι αντιπαραθέσεις “έπιασαν” κόκκινο. Και ενώ οι κόντρες είναι αναμενόμενες σε τέτοιες περιόδους, το ζητούμενο ήταν να αγγίξουν και τον πυρήνα των προβλημάτων. Κι αυτό δεν έγινε. 

Σε αυτές τις αντιπαραθέσεις, τις οποίες βιώσαμε  με… μπόλικο θόρυβο και ακραίες ρητορικές, στο επίκεντρο ήταν το θέμα της διαφθοράς και της διαπλοκής. Και ενώ είναι ένα φαινόμενο, το οποίο απασχολεί την κοινωνία, οι κόντρες δεν αφορούσαν τον τρόπο καταπολέμησης του. Δεν αφορούσαν  έναν ανταγωνισμό για το ποιος/ ποιοι πολεμούν περισσότερο και αποτελεσματικά τη διαφθορά, αλλά παρακολουθήσαμε μιας άλλης μορφής “πόλεμο”. Διεξήχθησαν μάχες χαρακωμάτων με πρώτιστο στόχο και επιδίωξη, ο αντίπαλος να χρεωθεί συμπεριφορές και πράξεις διαφθοράς. 

Είναι δε σαφές πως ενώ η καταπολέμηση της διαφθοράς είναι μείζον, δεν μπορεί να θεωρείται προνόμιο κανενός. Πρέπει να τύχει συλλογικής αντιμετώπισης. Αυτή η προεκλογική ξεκίνησε με το θέμα του βίντεο (videogate) και συνέχισε με την υπόθεση “Σάντη”. Η υπόθεση αυτή απασχόλησε τη δημόσια σφαίρα και κόμματα δεν απέφυγαν τον πειρασμό να μπουν στις συζητήσεις και να τοποθετηθούν πριν οι καταγγελίες εξετασθούν. Και κάποια συνέχισαν κι όταν ακόμη τα κομμάτια του παζλ κατέρρεαν και στην πορεία επιβεβαιωνόταν ότι ήταν μυθοπλασία.

Ήταν, όμως, μια ελκυστική υπόθεση, που περιλάμβανε όλα τα στοιχεία για να αποτελέσει μέρος της συζήτησης  και να προσελκύσει το ενδιαφέρον των πολιτών. Περιλάμβανε παιδεραστία, διαφθορά, διακίνηση εκατομμυρίων ευρώ, σεξ, διάβρωση θεσμών. Προκλήθηκαν αναταράξεις ενώ από την αρχή φαινόταν πως δεν ήταν εναρμονισμένη με την αλήθεια και τα γεγονότα. Τέτοιες προσπάθειες- όταν καταρρεύσουν- εξουδετερώνουν, στο τέλος, τις πραγματικές προσπάθειες για καταπολέμηση των φαινομένων διαφθοράς και διαπλοκής. 

Θέσεις έχουν, αλλά…

Τα κόμματα, παλιά και νέα, υποστηρίζουν ότι έχουν θέσεις. Και προφανώς κάποιες απόψεις, θέσεις, προτάσεις, έχουν. Το θέμα είναι πως δεν κατάφεραν να τις προτάξουν και να ενημερώσουν τους πολίτες, όπως θα ήθελαν (αυτό λένε τουλάχιστον). Και διαμαρτύρονται για το γεγονός αυτό. Αλλά ποιος φταίει; Δεν είναι τα ίδια, που σε μικρό ή μεγάλο βαθμό, “σκεπάζουν” με τις ρητορικές τους  και το τοξικό κλίμα, την όποια προσπάθεια παρουσίασης θέσεων; Προφανώς και ναι. 

Τα κόμματα “ανέμιζαν”  τα προεκλογικά τους προγράμματα στα τηλεοπτικά πάνελ, αλλά δεν επιδίωξαν να συζητηθούν στη διάρκεια της εκστρατείας. Τα κόμματα, παρουσίασαν στη διάρκεια συνεντεύξεων Τύπου θέσεις/ προτάσεις για επιμέρους ζητήματα ή κεντρικής σημασίας, πλην όμως, επικράτησαν και αναδείχθηκαν άλλες τοποθετήσεις τους, που παρέπεμπαν σε κοκορομαχίες. 

Η ατζέντα αυτής της προεκλογικής  ήταν περιορισμένη. Επικεντρώθηκε σε μικρό αριθμό θεμάτων, κυριάρχησε ωστόσο η αντιπαράθεση, οι κόντρες και ο τοξικός λόγος. Μέσα σε τέτοιο κλίμα, ό,τι και να αναφερθεί, διατυπωθεί, είναι περίπου έπεα πτερόεντα. Κανείς δεν ακούει κανένα. 

Απουσιάζει το Κυπριακό από τη προεκλογική περίοδο 

Σε αυτήν την προεκλογική περίοδο απουσίασε το Κυπριακό. Κι αυτό δεν οφείλεται στο γεγονός ότι δεν υπάρχουν σημαντικές εξελίξεις σε αυτήν τη φάση. Άλλωστε το ενδιαφέρον για το εθνικό θέμα δεν συνδέεται με τις εξελίξεις, αλλά με το γεγονός ότι είναι ζήτημα επιβίωσης. Το Κυπριακό δεν συζητήθηκε, σχεδόν καθόλου, επειδή κάποια κομματικά/ προεκλογικά επιτελεία θεωρούν πως το εθνικό ζήτημα δεν ενδιαφέρει. Άλλοι νεοφανείς πολιτικοί επιλέγουν την παράκαμψη του Κυπριακού επειδή δεν θέλουν να εκφράσουν θέσεις. Για την ακρίβεια δεν έχουν θέσεις στο Κυπριακό.

Για να είμαστε σωστοί, θέσεις στο Κυπριακό έχουν και είναι γνωστές, τα λεγόμενα παραδοσιακά κόμματα. Ήταν απαραίτητο- και είναι- στοιχείο της πολιτικής τους ύπαρξης και διαδρομής. Είτε συμφωνεί κανείς μαζί τους είτε όχι, είτε οι θέσεις είναι εφικτές και ωφέλιμες, είναι εκεί. Τα νέα κόμματα τι λένε; Αν αφαιρέσει κανείς από την εξίσωση το Βολτ, που ως γνωστό διατυπώνει θέσεις, οι υπόλοιποι δεν φαίνεται να έχουν ασχοληθεί. Πότε θα ενημερωθούμε για τις θέσεις τους, τις προτάσεις τους για το Κυπριακό, όταν δεν το έπραξαν τούτο προεκλογικά; Είναι φαίνεται επιλογή τους, να μην εκφράζουν απόψεις στο Κυπριακό. Είτε γιατί δεν ξέρουν και ενημερώνονται (Άμεση Δημοκρατία), είτε λόγω εσωτερικών ισορροπιών (Άλμα).

Τι συνιστά άραγε η απουσία θέσεων και πολιτικού λόγου στο πιο σημαντικό ζήτημα, που πρέπει να απασχολεί την κοινωνία καθώς συνδέεται με την επιβίωση της χώρας; Μπορεί να είναι προεκλογική τακτική. Κάποιοι επιλέγουν να καταφεύγουν σε συνθήματα, γενικές αναφορές και αποφεύγοντας την ουσία. 

Οι νέοι και οι παλιοί

Τα παλιά κόμματα, μετέχοντας και στο κοινοβούλιο, στο οποίο συζητούνται όλα τα θέματα, έχουν υποστηρίξει πολλές φορές διάφορες απόψεις/ θέσεις για τα θέματα που έχουν εγερθεί. Σε ό,τι αφορά την προεκλογική, ωστόσο, η κατάθεση θέσεων έγινε περισσότερο για να γίνει, να καταγραφεί ως κίνηση και για να το επικαλούνται. Νέα κόμματα έχουν διαμορφώσει πρόγραμμα (ΑΛΜΑ), ενώ άλλα, όπως η Άμεση Δημοκρατία, επενδύει περισσότερο στα σύντομα βιντεάκια. Πρόκειται για μια νέα προσέγγιση, την οποία προσπάθησαν να αξιοποιήσουν και τα παραδοσιακά κόμματα, ωστόσο επενδύουν και σε παλιές πρακτικές.

Τα  νεότερα, κυρίως, κόμματα,  αξιοποίησαν και το θυμό των πολιτών για να αποσπάσουν ψήφους και ποσοστά. Πρωτίστως το ΑΛΜΑ. Άλλα, όπως η Άμεση Δημοκρατία, που επίσης  είναι προσωποπαγές κόμμα, δεν απέφυγε και το Lifestyle, με αναφορές στο γάμο του ιδρυτή του, τον Φειδία Παναγιώτου.

Ήταν μια προεκλογική υψηλών τόνων, τοξικού λόγου και ρητορικής, που απέτυχε να αναδείξει θέσεις και οι συζητήσεις να αγγίξουν την ουσία, τα προβλήματα. Είτε ήταν επιλογή είτε όχι, αυτή η προεκλογική θα μείνει στα αζήτητα. Όπως και οι προτάσεις για την επίλυση προβλημάτων.

Τα παλιά κόμματα κατέφυγαν πολλές φορές στον… κουμπαρά τους. Στην ιστορία τους. Ο Δημοκρατικός Συναγερμός επικαλέστηκε πολλές φορές τον ιδρυτή της παράταξης, τον Γλαύκο Κληρίδη, το ΔΗΚΟ τον ιδρυτή του Σπύρο Κυπριανού αλλά και τον Τάσσο Παπαδόπουλο. Η ΕΔΕΚ σε μια προσπάθεια συσπείρωσης, απευθύνθηκε πολλές φορές σε παλιούς ψηφοφόρους, αναφερόμενη στο Βάσο Λυσσαρίδη, στην αντίσταση ακόμη και στο δημοψήφισμα για το σχέδιο Ανάν του 2004. Το ΑΚΕΛ ανέδειξε περισσότερο την ιστορία του κόμματος, το οποίο φέτος συμπλήρωσε 100 χρόνια ζωής. 

Αυτή η τακτική, που έχει υιοθετηθεί και στο παρελθόν, αποδίδει στις μεγαλύτερες ηλικίες των ψηφοφόρων και λιγότερο, ως και καθόλου, στους νεαρότερες. Κι αυτό επειδή οι νεαρότεροι, που δεν έχουν ζήσει τους ιστορικούς ηγέτες, δεν επηρεάζονται. 

Πάντα στην ατζέντα διαφθορά και οικονομία

Συγκρίνοντας την ατζέντα αυτής της προεκλογικής με εκείνη των προηγούμενων εκλογών, του 2021, διαπιστώνεται πως υπήρχαν ζητήματα που συζητήθηκαν και τότε και τώρα. Σημειώνεται ότι οι βουλευτικές εκλογές της 30ής Μαΐου 2021, διεξήχθησαν σε πρωτόγνωρες συνθήκες,  λόγω της πανδημίας COVID-19. 

Σε ό,τι αφορά την ατζέντα “κοινός τόπος” είναι το διαχρονικό θέμα της διαφθοράς. Το 2021 στη δημόσια σφαίρα συζητήθηκε πρωτίστως το Κυπριακό Επενδυτικό Πρόγραμμα, τα “χρυσά διαβατήρια”, το 2026 πέραν από τη γνωστή υπόθεση Σάντη, τέθηκαν στην εξίσωση των αντιπαραθέσεων και μια σειρά άλλα θέματα, όπως τα σκάνδαλα του Βασιλικού, του Πεντακώμου και το videogate.

Το 2021 το μεταναστευτικό, λόγω των μαζικών ροών αλλά της διαχείρισης που έγινε ήταν ψηλά στην ατζέντα. Το θέμα αυτό υποχώρησε σε αυτή την προεκλογική καθώς το πρόβλημα έτυχε διαχείρισης και οι αριθμοί μειώθηκαν δραστικά. 

Η οικονομία απασχόλησε και στις δυο προεκλογικές καθώς αποτελεί διαχρονικά θέμα υψηλού ενδιαφέροντος. Το 2021 αφορούσε την μετά τα lockdowns, λόγω της πανδημίας, εποχή. Σημειώνεται ότι η οικονομία ήταν πρώτο θέμα στις εκλογές του 2011 και του 2016. Το 2011 η χώρα βίωνε την αρχή μιας μεγάλης οικονομικής κρίσης και το 2016, ζούσε τις συνέπειες της. Υπενθυμίζεται το κομβικό σημείο του 2013, με την ισοπέδωση του τραπεζικού συστήματος και τις επιπτώσεις . 

Το γεγονός ότι στις τελευταίες εκλογικές αναμετρήσεις η οικονομία είναι ψηλά στην ατζέντα, αυτό συνιστά εν πολλοίς στροφή στις ανάγκες της κοινωνίας και των πολιτών. Το θέμα είναι, ωστόσο, κατά πόσο διεξάγονται συζητήσεις επί της ουσίας.

Το Κυπριακό συζητήθηκε, χωρίς να είναι προτεραιότητα,  το 2021 καθώς οι εκλογές έγιναν ένα μήνα μετά την άτυπη Πενταμερή Διάσκεψη της Γενεύης (27-29 Απριλίου 2021) υπό τον ΟΗΕ. Η Πενταμερής οδηγήθηκε σε αδιέξοδο καθώς η κατοχική πλευρά προκάλεσε αδιέξοδο προωθώντας τη λύση δύο κρατών στη βάση της “κυριαρχικής ισότητας”. Στην παρούσα προεκλογική το Κυπριακό δεν συζητήθηκε σχεδόν καθόλου.