Μπορεί να υπάρξει σήμερα ριζοσπαστική λύση στο πρόβλημα της εξουσίας;

«…την ανθρωπότητα ιστορικά δεν την προδίδουν οι παράκαιρες απόπειρες των επαναστατών, αλλά οι έγκαιρες παρεμβάσεις των ρεαλιστών». H έννοια “κατάσταση-σύστημα” κατά την Σχολή της Φρανκφούρτης, είναι βασική για να κατανοήσουμε τις αρνητικές νεότερες εξελίξεις στη Γερμανία και όχι μόνον.

Max Horkheimer

Η μεταπολεμική κατάσταση όπως δημιουργήθηκε πάνω στις στάχτες της Αντίστασης, με τη γιγάντωση των μονοπωλίων, του μονοπωλιακού καπιταλισμού, που πλέον είναι το νέο σύστημα: μονοπωλιακό σύστημα, τίποτα δεν ξεφεύγει, τα πάντα ελέγχονται και κατευθύνονται.

Η δημοκρατία όλο και περισσότερο περιορίζεται και γίνεται ουσιαστικά ένα αξεσουάρ του συστήματος. Μέσα σε αυτή την τραγική κατάσταση όπως διαμορφώνεται για τον άνθρωπο όπου οι τάξεις, ακόμη και η παλιά αστική τάξη, χάνουν κάθε αξία, κάθε ισχύ, κάθε οντότητα, ξεσπά η εξέγερση της νεολαίας στην δυτική Ευρώπη με αποκορύφωμα το Μάη του ’68, ενώ οι διαδοχικές εξεγέρσεις στις ανατολικές χώρες, δηλαδή στο άλλο αυταρχικό σύστημα με το οποίο συνυπάρχει “ειρηνικά” ο δυτικός μονοπωλιακός καπιταλισμός, καταλήγει στην ιστορική εξέγερση της Άνοιξης της Πράγας, επίσης το 1968.

Έκτοτε και τα δύο συστήματα παρουσιάζονται άτρωτα παρά τις συνεχείς κινητοποιήσεις, ενώ το πρώτο “σοσιαλιστικό” σύστημα διαδέχθηκε ειρηνικά ένα νέο άπειρα πιο αυταρχικό και ολιγαρχικό ιδίως στη Ρωσία, παρά τις εκλογές –φαινάκη που οργανώνει σε τακτά διαστήματα.

Απέναντι στο νέο αυταρχικό κράτος που δημιουργήθηκε από την ήττα της αντίστασης στο Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο και τη διαδικασία μονοπωλιοποίησης της οικονομίας και το αντίστοιχο σύστημα που δημιούργησε το μονοπωλιακό σύστημα, μόνον η ολική αντίθεση σε αυτό (σύστημα) μπορεί να δημιουργήσει μια ριζοσπαστική λύση, όπως έλεγε ο Μαρκούζε.

Σήμερα θα λέγαμε ότι εμφανίζεται στον ορίζοντα της ιστορίας μια εναλλακτική προοπτική, με βάση και την εμπειρία των αυτόνομων κοινωνικών κινημάτων που εμφανίστηκαν όλα αυτά τα χρόνια, και πρώτιστα το κίνημα της Altermondialisation, και βέβαια το παγκόσμιο κίνημα της αμφισβήτησης των δεκαετιών 1960-70, αλλά και με βάση το απελευθερωτικό πρόταγμα που διαμόρφωσε η μοντέρνα τέχνη, ιστορική, νεότερη και ύστερη.

Μαζικό κίνημα ενάντια στο μονοπωλιακό σύστημα

Ενάντια στην χούντα του ταξηφιλελευθερισμού πρέπει να ορθωθεί ένα νέο αυτόνομο, μαζικό πανευρωπαϊκό κίνημα, το οποίο θα αντιπαραταθεί συγχρόνως στον διάχυτο παρακμιασμό (déclinisme), που έχει καλλιεργήσει έντεχνα το σύστημα.

Ενάντια συγχρόνως στη γενικευμένη κλεπτοκρατία, και ακόμη περισσότερο σήμερα, ενάντια στον σύγχρονο πολεμοκρατικό καπιταλισμό, ανώτατο στάδιο της κλεπτοκρατίας, μόνο μια ριζική, μαζική αντιπαράθεση από τη βάση μπορεί να έχει κάποιο αποτέλεσμα. Και προφανώς δεν υπολογίζεται η νεοταξική comme il faut ΕΛΑΣ. Δηλαδή η πέραν και από τη Gauche Caviar νεότεκτη νεοκαπιταλιστική- διαχειριστική εκδοχή του συστήματος, η οποία μάλλον παίζει αντιδραστικό γενικότερα και οπωσδήποτε ευρύτερα αναθεωρητικό ρόλο.

Συγχρόνως. η συστηματική απολαμογιοποίηση, η κατάργηση της γενικευμένης τοξικότητας του συστήματος και της διαδεδομένης παντού διαφθοράς, και ιδίως της μεγάλης, μόνο με ένα μαζικό και ακηδεμόνευτο κίνημα είναι δυνατό να αντιμετωπιστούν, στο βαθμό που θ’ αναδειχθούν νέες αρχές, νέοι κανόνες και νέες κοινωνικο-δικαϊκές αρχές και διαδικασίες.

Από την άποψη αυτή η πολιτική εξουσία, με την έννοια του Πουλαντζά, πρέπει να αναδιαρθρωθεί πλήρως σε στενή διασύνδεση – ανταπόδοση (reactivité) με τη βάση. Ο περίφημος δυνατός και ευκταίος υπερκαθορισμός της κοινωνίας των πολιτών-κράτους, στη συνέχεια των Αλτουσέρ-Πουλαντζά, χωρίς την πλήρη κοινωνική αναδιάρθρωση, δεν έχει κανένα νόημα. Σήμερα σε κάθε περίπτωση ζούμε τον υπερπροσδιορισμό του επιτελικού κλεπτοκρατικού – και όχι μόνον – κράτους….

Η όλη μεταπολεμική ευρωπαϊκή ανοικοδόμηση και το λεγόμενο γερμανικό οικονομικό θαύμα στηρίχθηκαν σε μια τεράστια αυταπάτη. Έτσι δημιουργήθηκε ένας απύθμενος κρετεινισμός, μια τεράστια ψευδαίσθηση, ένας γενικευμένος λεγκαλισμός, που ούτε ο Μάης του ’86 μπόρεσε να αλλάξει αισθητά, αλλά και ένας ασύλληπτος λεγκαλισμός των προοδευτικών ηγετών. Η συμφωνία του Μάαστριχτ όμως με την αρχή της νομισματικής ενοποίησης εισήγαγε μια δομική ανατροπή, η οποία αφετηριακά δεν έγινε αντιληπτή. Έτσι άρχισε η προοδευτική ανατροπή της ευρωπαϊκής πολιτείας, ή τουλάχιστον η διαρκής εσωτερική υπονόμευσή της από τον σκληρό δογματικό νεοφιλελευθερισμό και τον ακόμη πιο δογματικό γερμανικό ταξηφιλελευθερισμό.

Kοινωνικός κρανίου τόπος

Εν τω μεταξύ, ο ταξηφιλελευθερισμός έγινε ο κυρίαρχος, η ευθεία προέκταση του γερμανικού βασικά αυταρχικού κράτους, γνήσιου συνεχιστή – μετεξέλιξη του φασιστικού, και που όλες πλέον αυτές οι νέες κυρίαρχες καταστάσεις δούλευαν συνειδητά μόνο και μόνο για την μεγέθυνση και τη διαιώνιση του μεγάλου κεφαλαίου, κόβοντας ακόμη και τα ελάχιστα ψυχία που παραχωρούσαν από την πίεση από τα κάτω οι σοσιαλδημοκράτες, αν και αυτοί με πρωτομάστορα τον Σρέντερ είχαν μπει σε αυτή τη λογική, και μάλιστα είχαν πλειοδοτήσει στην κοινωνική ισοπέδωση με την Ατζέντα 2000.

Αποτέλεσμα: ο γενικευμένος ευρωπαϊκός κοινωνικός κρανίου τόπος. Και τώρα πλέον με τη γενικευμένη διάδοση και άνοδο της τουλάχιστον φασίζουσας ακροδεξιάς σε όλη σχεδόν την Ευρώπη, και με την υποστήριξη του Πούτιν, η κατάσταση πλέον μυρίζει πάλι ευρωπαϊκή Μακρόνησο… Έτσι το σύστημα προσπαθεί να λύσει, να υπερβεί την κρίση του, για να παραφράσω τον Πουλαντζά, τη δομική ενδογενή και τη συγκυριακή που είχε δημιουργηθεί από το κίνημα.

Και ως προσωρινό συμπέρασμα: Ας ελπίσουμε ότι η συμβιβασμένη ευρωπαϊκή και ελληνική Gauche Caviar θα αφυπνιστεί και θα κινητοποιηθεί άμεσα εμπρός στην προδιαγραφομένη ήδη μέγιστη απειλή που συνιστά κατά κύριο λόγο η AFD και όχι μόνον…

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

– P.-L.Assun, L’ Ecole de Francfort, PUF.
– M. Horkheimer, Το αυταρχικό κράτος, έρμα.
– Χ. Μαρκούζε, Αρνήσεις, Υ/βιβλία, κεφ. “Η πάλη ενάντια στον φιλελευθερισμό στην ολοκληρωτική αντίληψη για το κράτος”, σσ. 19-58.
– Ν. Poulantzas, La Crise de l’état, PUF.