Για ένα νέο απελευθερωτικό ανθρωπιστικό πρόταγμα

Συγχρόνως όμως επιβάλλεται και η δομική πλέον αμφιβολία – η αμφισβήτηση των πάντων. Αμφισβήτηση γενικά, ολικά: Αμφισβήτηση ως κατάσταση, στη συνέχεια πάντοτε του παγκόσμιου κινήματος της αμφισβήτησης των δεκαετιών 1960-70. Από την αμφισβήτηση στο κίνημα της Νέας Αριστεράς και από αυτό στη Νέα κριτική θεωρία και πράξη, κρατώντας όμως πάντα το βασικό αμφισβητησιακό πνεύμα του αρχικού κινήματος, τον ανοιχτό και αδογμάτιστο χαρακτήρα του.

Η κοινωνία των πολιτών, τα κινήματα βάσης, τα εναλλακτικά κινήματα, τα νέα κινήματα κριτικής, το κίνημα των καταλήψεων κ.α.,  και απέναντι το σύστημα, και συγχρόνως δημιουργία μιας εν δυνάμει νέας εναλλακτικής απελευθερωτικής κατάστασης, μιας κατάστασης  αυτοπροσδιορισμού, αυτοδιαχείρισης, αυτόνομης και αυτοτελούς ύπαρξης: Ο άνθρωπος. Τα κινήματα της αυτονόμησης ως προϊόν, αποτέλεσμα της κρίσης του  συστήματος, και εν δυνάμει της  ολικής καθορισμένης άρνησής του.

Ο αναγκαίος διαρκής έλεγχος της βάσης-Νέες κοινότητες – Νέες κοινωνικότητες – Διαρκής αμφισβήτηση, κριτική, άρνηση. Κινήματα πάντοτε ως αντίπαλο δέος του συστήματος, ως μορφές διαδικής –  εναλλακτικής – εξουσίας… Η κρίση του 1973 μέσω της επιβολής της ριζικής αλλαγής του μοντέλου που επιφέρει, ωθεί στην πλήρη ανασυγκρότηση του ανθρωπιστικού – απελευθερωτικού προτάγματος. Η κρίση γίνεται  διαρκής, δομική πλέον, με νέα μάλιστα στοιχεία – νέα χαρακτηριστικά σε σχέση με τις προηγούμενες κρίσεις. Η δομική αμφισβήτηση του συστήματος, που έφερε ο Μάης, υποχωρεί πλέον διεθνώς.

Ένα σύγχρονο ρεύμα στη θεωρία

Praxis πρακτική, θεωρητική, κοινωνική, καλλιτεχνική, καθημερινή… Praxis όμως μετατρεπτική, διαρκώς μετατρεπτική. Η μετατροπή των κοινωνικών σχέσεων και διαδικασιών προετοιμάζεται θεωρητικά, και αυτή είναι μια πράξη, αλλά έρχεται μόνο δια της πράξης, όπως τη συλλαμβάνει και την ορίζει διαλεκτικά – μετασχηματιστικά πλέον ο νεαρός Μαρξ στην 11η θέση για τον Φόϋερμπαχ: όχι ερμηνεία του κόσμου μόνο, αλλά αλλαγή του δια της πράξης. Ο μετασχηματισμός δε, σύμφωνα με μια άλλη θέση για τον Φόϋερμπαχ, της κοινωνίας, αλλάζει και τον ίδιο τον άνθρωπο…

Οπότε η Νέα κριτική θεωρία, αυτονομώντας την πράξη, ουσιαστικά την αναδεικνύει σε μια αυτοτελή οντότητα και σε όλες τις μορφές της, σε όλες τις ιστορικοκοινωνικές συνθήκες, σε όλες τις καταστάσεις. Έτσι δημιουργείται ένα δίπολο μιας αυτόνομης και συνάμα δυναμικής σχέσης στο συνεχές γίγνεσθαί του προς το διαρκώς άλλο, το νέο, το μετατρεπτικό, το δυναμικό, το εναλλακτικό. Η ιδέα του εναλλακτικού κινήματος δεν υπάρχει στον Μαρξ, ούτε στον νέο, ούτε στον ώριμο, ούτε στον γέρο. Είναι σύλληψη, δημιούργημα, κατάκτηση του  κινήματος του Σιατλ και στη συνέχεια του γενικότερου παγκόσμιου κινήματος της εναλλακτικής παγκοσμιοποίησης, με το γενικό τίτλο Altermondialisation. Βασικό πρόταγμά του ήταν: ένας άλλος κόσμος, καλύτερος και ανθρωπινότερος είναι  δυνατός. Όμως δεν κατόρθωσε να επιβληθεί διεθνώς και να ν’ αναδειχθεί σε πραγματική εναλλακτική λύση, καθόσον δεν απέκτησε ερείσματα μέσα στο υπάρχον σύστημα.

Δεν κατόρθωσε δηλαδή να μετατραπεί σε ένα συγκροτημένο κοινωνικό κίνημα στο εσωτερικό κάθε χώρας. Με φεστιβάλ, πορείες  κ.τ.λ. δεν γίνεται ουσιαστική αλλαγή. Στη συνέχεια το κίνημα των Αγανακτισμένων και των πλατειών, ενώ διαδόθηκε σε όλο τον κόσμο σε συνθήκες πρωτόγνωρης κρίσης το 2008, ούτε αυτό κατόρθωσε να δημιουργήσει έναν ζωντανό εναλλακτικό κοινωνικό πόλο. Έτσι χάθηκαν δύο διαδοχικές δυνατότητες δημιουργίας μιας ιστορικής εναλλακτικής πράξης, και βέβαια τουλάχιστον κριτικής, μιας νέας δομικής κριτικής κατάστασης του πνεύματος. Η κοινωνία παρέμεινε στην αλλοτριωτική Aufheben, χωρίς να μπορέσει να κάνει το ιστορικό βήμα στο επαναστατικό Aufheboung,  δια της πράξης, σύμφωνα με την  11η θέση του Μαρξ για τον Φόϋερμπαχ.

Έτσι η παγκοσμιοποίηση ανασυγκροτείται, αυταρχικοποιείται όλο και περισσότερο, και οι μεγάλες ολιγαρχικές δυνάμεις οργανώνουν συστηματικά και ουσιαστικά ανενόχλητα πλέον το ληστρικό μοίρασμα του κόσμου. Μέσα στη μεγάλη αναταραχή που επέφερε η κρίση και τα μνημόνια ήταν αναγκαία η ανασυγκρότηση του μοντέλου της όλης θεωρητικής έρευνας, καθώς και η κοινωνικοποίησή του σε σύγχρονους όρους, μέσω της επαναφοράς του επικαιροποιημένου νεοανθρωπιστικού – απελευθερωτικού προτάγματος. Όλες οι άλλες διαστάσεις της μέχρι τότε έρευνας πέρασαν εκ των πραγμάτων σε δεύτερη θέση.

Προείχε η πρόταξη του αναγκαίου, όσο και επίκαιρου νεο-απελευθερωτικού ανθρωπιστικού προτάγματος. Έτσι η όλη εντατική, πολυεπίπεδη και εναγώνεια ερευνητική προσπάθεια μέχρι τότε απέκτησε νόημα, κατεύθυνση. Με τον τρόπο αυτό ξέφυγε από ένα περισσότερο ακαδημαϊκό πλαίσιο, στο οποίο είχε περιοριστεί αν όχι αυτοεγκλειστεί. Έτσι η συνάντηση με φορείς, με συνεργάτες εκτός πανεπιστημίου έδωσε τη δυνατότητα διεύρυνσης του όλου μοντέλου, και απόκτησε ουσιαστική υπόσταση πλέον η όλη σύλληψη της Νέας κριτικής θεωρίας και πράξης.

Το ένα στρογγυλό τραπέζι στη Ρόδο και στην Αθήνα  διαδέχονταν το άλλο, οι διαλέξεις, και κυρίως η δημιουργία του blog με τον τίτλο “Νέα κριτική θεωρία και πράξη” έδωσε άλλη διάσταση στην όλη έρευνα: Συλλογικά βιβλία [1] με την επιμέλειά μας, δύο ογκώδης τόμοι κειμένων [2] μας και πολλά άλλα κείμενά μας αναρτημένα στο blog μας κατέστησαν αισθητή την όλη παρουσία και θεωρητικοποίησή μας. Έτσι η νέα αυτή θεωρητική σύλληψή μας φαίνεται ότι απόκτησε κάποια υπόσταση πλέον: Η νέα κριτική θεωρία και πράξη είναι ένα σύγχρονο θεωρητικό ρεύμα, με  ιδεολογική, αισθητική και πολιτισμική διάσταση, με επίκεντρο την πράξη (εν αρχή ην η πράξη)…

ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ

Αυτά που αναφέρουμε για τα κόμματα – ομοιώματα, ισχύουν και για τις εφημερίδες, τα sites, τα κανάλια των ολιγαρχών – μιντιαρχών και όχι μόνον, εννοείται εκτός πάντα από ελάχιστες εξαιρέσεις.

 

---

 

^{ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
1.Κριτική της τέχνης – Κριτική της παγκοσμιοποίησης, Νησίδες, 160 σελ., Νέα ανθρωπολογία και Μοντέρνα τέχνη, Ζήτη, 460 σ., Προς τη Νέα ανθρωπολογία, 360 σελ., Αρμός.}