Η ηγετική προσωπικότητα του Μακαρίου του εξασφάλισε θέση στην Ιστορία

Ιδιαίτερα προβληματικό είναι όταν οι παθιασμένοι αντίπαλοι του Μακαρίου μετατρέπουν την παραχάραξη της Ιστορίας σε προσωπική σταυροφορία εναντίον της μνήμης του. Και μάλιστα όταν φτάνουν στο σημείο να υιοθετούν και διαδίδουν ακόμα και χαλκευμένα δυσφημιστικά στοιχεία της διαβόητης Βρετανικής Μυστικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, ΜΙ6, για κτυπήματα κάτω από τη μέση, σύμφωνα με όσα αναγράφει ο Σπύρος Παπαγεωργίου στο βιβλίο του “Μακάριος: Πορεία δια πυρός και σιδήρου”.

Συνεπώς, η ιστορική προσέγγιση απαλλαγμένη από συκοφαντική αποδόμηση και μεθοδευμένη αμαύρωση μιας προσωπικότητας, οφείλει να εξετάζει τα γεγονότα εντός του πλαισίου της εποχής που έλαβαν χώρα καθώς και των διεθνών και περιφερειακών γεωπολιτικών δρώμενων.

Στην μακραίωνη και τραγική ιστορία της η Κύπρος ανέδειξε πολιτικές και θρησκευτικές ιστορικές μορφές οι οποίες άφησαν βαθύ αποτύπωμα στις δέλτους της Ιστορίας της. Στη σύγχρονη ιστορική περίοδο τέτοια προσωπικότητα υπήρξε ο πρώτος πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ’.

Ο οποίος συνέδεσε άρρηκτα το όνομά του , για μεγάλη χρονική περίοδο, με την πορεία του Κυπριακού λαού και της νεότευκτης Κυπριακής Δημοκρατίας προς την ελευθερία, την αυτοδιάθεση και την εθνική ολοκλήρωση, προς το όραμα της “Ένωσης” με την Ελλάδα. Την ένωση ολόκληρης της Νήσου και όχι τη “διπλή ένωση”, ένα τμήμα με την Τουρκία και το άλλο με την Ελλάδα· όπως τούτο προωθείτο από τα ξένα συμφέροντα αλλά και μια σειρά Ελληνικών κυβερνήσεων.

Πάντοτε πιστός

Τον όρκο της Φανερωμένης δεν πρόδωσε ο Μακάριος. Σε μια εποχή μεγάλων γεωπολιτικών διεθνών εξελίξεων, με γνώμονα τον πραγματισμό έναντι του ιδεαλισμού και υπό την απειλή της διχοτόμησης της Κύπρου, ο Μακάριος αναγκάστηκε να αποδεχτεί τη λύση ανεξαρτησίας.

Προς επίρρωση της ορθότητας της αποφάσεως του υπενθυμίζεται το “δόγμα” του Ευάγγελου Αβέρωφ, τότε Υπουργού Εξωτερικών, ότι “Η Κύπρος είναι στρατιωτικά υποθηκευμένη στην Τουρκία”, θέση την οποία δεν απέρριπτε ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής. Ο οποίος μάλιστα είχε δηλώσει το 1957 στη Βουλή των Ελλήνων ότι τα συμμαχικά συμφέροντα της χώρας έχουν προτεραιότητα. Για να συμπληρώσει μερικά χρόνια αργότερα ότι η Κύπρος κείται μακράν. Οι νεκροθάφτες, λοιπόν, της ενώσεως είναι οι κρανιοκενείς της παρανομίας, οι ΕΟΚΑ-βητατζήδες δολιοφθορείς , οι δήθεν “ενωτικοι” όλοι αυτοί καθοδηγούμενοι από ξένους πάτρωνες για κατάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η πολιτική ζωή της Κύπρου σηματοδοτήθηκε από έντονες συγκρούσεις , διχασμό και αντιπαραθέσεις. Καταστάσεις που πρόσφεραν πρόσφορο έδαφος στους εχθρούς της για εφαρμογή των έκνομων σχεδίων τους. Η Τουρκία εξόπλιζε και φανάτιζε την Τουρκική κοινότητα με στόχο να τη χρησιμοποιήσει για να επιτύχει την κατάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας και την ανάκτηση ολόκληρης της Νήσου με την πρώτη ευκαιρία. Η Βρετανία υποδαύλιζε την αντιπαλότητα μεταξύ των δυο κοινοτήτων προς διασφάλιση των δικών της συμφερόντων.

Ο αδίστακτος και κυνικός γεωπολιτικός δαίμονας, Χένρι Κίσινγκερ, δημιούργησε τις συνθήκες ώστε η CIA, η χούντα των Αθηνών και οι “χρήσιμοι ηλίθιοι”, κατά τον Σπύρο Παπαγεωργίου να εκτελέσουν το προδοτικό πραξικόπημα το οποίο ανέμενε η Άγκυρα για να της ανοίξει την πόρτα να πραγματοποιήσει την από καιρό προετοιμαζόμενη εισβολή και κατοχή. Με τις τραγικές επιπτώσεις στη χώρα και το λαό. Το πραξικόπημα πρόσφερε το πρόσχημα που η Άγκυρα ανέμενε. Και η απόφαση για εισβολή δεν λήφθηκε στις 17 Ιουλίου 1974· από τον Ιανουάριο 1974 είχαν αρχίσει οι στρατιωτικές προετοιμασίες.

Η ευθύνη για τις ταραχές του ’63

Ο Μακάριος ως πολιτικός και εκκλησιαστικός ηγέτης κατέβαλλε προσπάθεια αφενός για την επικράτηση ειρήνης και ευημερίας στο εσωτερικό και αφετέρου για τη διαφύλαξη της ανεξαρτησίας και κρατικής υπόστασης της Κυπριακής Δημοκρατίας αποτρέποντας την μετατροπή της σε τουρκο-βρετανικό προτεκτοράτο. Ήταν ένας ηγέτης που κλήθηκε να λάβει δύσκολες αποφάσεις σε κρίσιμες εποχές.

Η αρνητική στάση της Βρετανίας το 1960, κατόπιν σύστασης του Υπουργείου Άμυνας, για την προσχώρηση στο ΝΑΤΟ της υπό ίδρυση Κυπριακής Δημοκρατίας, άφησε τον Μακάριο δίχως άλλη επιλογή παρά την ένταξη στο Κίνημα των Αδεσμεύτων. Στα πλαίσια του οποίου εξασφάλισε τη στήριξη πολλών κρατών της Ασίας, Αφρικής και Λατινικής Αμερικής στον αγώνα του Κυπριακού λαού για διατήρηση της εδαφικής ακεραιότητας και της ανεξαρτησίας της Κύπρου.

Το δυσλειτουργικό Σύνταγμα που επιβλήθηκε στον λαό με προβληματικά διχοτομικά στοιχεία ώθησε τον Μακάριο να προτείνει τη διαπραγμάτευση συνταγματικών αναθεωρήσεων, τα γνωστά 13 Σημεία, στον Τούρκο Αντιπρόεδρο, Φ. Κιουτσιούκ, και στις τρεις Εγγυήτριες Δυνάμεις. Η Άγκυρα απέρριψε πάραυτα την πρόταση προτού καν απαντήσει ο Κιουτσιούκ. Από πλευράς Ελλάδος, ο Αντιπρόεδρος και Υπουργός Εξωτερικών, Σοφοκλής Βενιζέλος δήλωσε στο ΒΗΜΑ στις 17 Δεκεμβρίου 1963 ότι είχε ταχθεί υπέρ της πρότασης του Μακαρίου.

Οι διακοινοτικές ταραχές που ξέσπασαν στη Λευκωσία την 21 Δεκεμβρίου 1963, δεν οφείλονταν στην πρόταση Μακαρίου αλλά είχαν ως αφορμή ένα τυχαίο επεισόδιο συμπλοκής μικτής αστυνομικής περιπόλου με ομάδα Τούρκων και τον θάνατο μιας γυναίκας. Η δύναμη πυρός που χρησιμοποιήθηκε από τους Τούρκους εξτρεμιστές κατά των Ελλήνων απέδειξε πόσο άρτια οργανωμένη και εξοπλισμένη από την Άγκυρα ήταν η Τουρκική κοινότητα.

Ο Μακάριος ως ηγέτης διεθνούς εμβέλειας

Με την πολιτική διορατικότητα , την ισχυρή προσωπικότητα του και τη διπλωματική του δεινότητα, ο Μακάριος ανέδειξε και διεθνοποίησε το Κυπριακό Ζήτημα. Η συμμετοχή του σε διεθνή βήματα συνέβαλε στην ενίσχυση της διεθνούς υπόστασης της Κυπριακής Δημοκρατίας και ταυτόχρονα τον καθιέρωσε ως μια ηγετική προσωπικότητα πέραν των γεωγραφικών ορίων της Κύπρου.

Ο Αμερικανός πρόεδρος Τζον Φ Κένεντι χαρακτήρισε τον Μακάριο ως ένα θαρραλέο αγωνιστή της ελευθερίας και εξήρε την επιμονή , το θάρρος και τη διορατικότητα με την οποία, εντός εξαιρετικά δύσκολων συνθηκών, καθοδήγησε τον Κυπριακό λαό προς την ανεξαρτησία.

Ο πρωθυπουργός της Ινδίας, Γιαβαχαρλάλ Νεχρού δήλωσε “βαθιά εντυπωσιασμένος από την προσωπικότητα του Προέδρου Μακαρίου” τον οποίο αποκάλεσε μεγάλο ηγέτη , γενναίο και σπουδαίο άνθρωπο. Ο Αμερικανός πρόεδρος Τζίμι Κάρτερ απέδωσε τον χαρακτηρισμό του great statesman, ο οποίος άφησε βαθύ αποτύπωμα στην Ιστορία. Ο Πρόεδρος Κωνσταντίνος Τσάτσος μίλησε για ένα Ηγέτη με παγκόσμια ακτινοβολία και θεμελιώδη ρόλο στον αγώνα του Κυπριακού Ελληνισμού. Ο πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου τον χαρακτήρισε Μεγαλόπνευστο Ηγέτη.

Σε σχετικά με την Κύπρο αμερικανικά διπλωματικά έγγραφα η κυβέρνηση Μακαρίου χαρακτηριζόταν ως φιλική προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Χαρακτηριστική είναι η αναφορά σε έκθεση προς το Στέιτ Ντιπάρτμεντ Αμερικανού πρέσβη, ημερ 10.8.1977 -FRUS: “Ο θάνατος του Μακαρίου αφαίρεσε έναν από τους λίγους σταθερούς παράγοντες στην περίπλοκη πολιτική εξίσωση της Ανατολικής Μεσογείου”.

 

---

 

Η Λόρια Μαρκίδη είναι πρέσβης ε.τ.