Οι φωτογραφίες από το θυσιαστήριο της Καισαριανής…
16/02/2026
Στις φωτογραφίες αυτές, βλέπουμε τα πρόσωπα πολλών εκ των 200 ανθρώπων, λίγο πριν την εκτέλεσή τους στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Είναι ένα ιστορικό ντοκουμέντο χωρίς καμία αμφιβολία. Οι φωτογραφίες αυτές ήταν διαθέσιμες προς πώληση στο ebay, και ο κάτοχός του είναι στο Βέλγιο. Είναι γεγονός να βλέπουμε τα πρόσωπά τους για πρώτη φορά.
Σε μία Ελλάδα που δεν δίκασε πότε και δεν κυνήγησε τους συνεργάτες των Γερμανών και τον κάθε λογής δοσίλογο, οι 200 είναι ήρωες, αν έχεις το μυαλό σου και την καρδιά σου στη σωστή θέση. Νιώθεις δέος, πόνο και συγκίνηση. Τότε, Έλληνες πέθαναν όρθιοι για τις ιδέες τους.
Είναι η 1η Μάη του 1944 που εκτελέστηκαν από τους Ναζί κατακτητές. Έλληνες, φαίνεται καθαρά, πως προχώρησαν αγέρωχοι, άφοβοι και ευθυτενείς μπροστά στο θάνατο. Μα δεν απαιτεί τόλμη να προχωράς με τέτοιο βλέμμα και τέτοια ηρωική στάση, τέτοια κορμοστασιά, μπροστά στο θάνατο; Αξιοπρέπεια και θάρρος. Μπροστά σε αυτό που θα σε σβύσει, θα σε μηδενίσει…
Αυτή η μαύρη Πρωτομαγιά είναι ένα από τα πολλά εγκλήματα των Ναζί στην Ελλάδα. Πέρα από την ιδεολογία τους – να μην εξετάσουμε την ιδεολογία τους με στοιχεία του σήμερα – είναι Έλληνες που είχαν μάνα, πατέρα, αδέλφια, και ήσαν και οι περισσότεροι νεότατοι. Μερικοί από αυτούς, φυλακίστηκαν από τον Μεταξά και είχαν περάσει και χρόνια στις φυλακές της Ακροναυπλίας. Έλληνες που είχαν ιδεώδη. Είναι τέκνα της Ελλάδας, τέκνα του Ελληνισμού, τέκνα της χώρας που ελευθέρωσε ο Κολοκοτρώνης από τους Τούρκους και τον ζυγό 400 ετών!
Είναι τέκνα που χάθηκαν σαν σκόνη μέσα στην Ιστορία, αλλά ταυτόχρονα, δεν χάθηκαν ακριβώς, θα είναι πάντα εδώ για να μάς θυμίζουν, ότι κάποιοι, έχουν δώσει το αίμα τους, για όσα εμείς σήμερα θεωρούμε δεδομένα, από την ελεύθερη πατρίδα, μέχρι το 8ώρο, και την κοινωνική ασφάλιση.
Γροθιά οι φωτογραφίες…
Τι λένε-δείχνουν οι φωτογραφίες; 1η Μάη του 1944. Το φως από τα 400 μάτια σε λίγο θα το πάρει το πηχτό σκοτάδι, μα τα πρόσωπα είναι φωτεινά, λάμπουν, και τελικά, όλοι αυτοί δεν θα τυφλωθούν ποτέ. Δεν θα χάσουν το φως τους ποτέ… Και τα 400 μάτια τους έχουν δυνατότερο φως και από αυτό του ήλιου ακόμη, γιατί είναι μάτια αετών και όχι ανθρώπινα, που δεν τα κάμπτει-λυγίζει το φως του ήλιου. Ίσως τα μάτια τους να συνεχίζουν να βλέπουν την γονατισμένη Ελλάδα τού σήμερα.
Ο Γερμανός λοχίας που τράβηξε τις φωτογραφίες αυτές, είναι μάρτυρας και συνένοχος αυτού του φρικτού εγκλήματος του 1944, αλλά ταυτόχρονα, οι φωτογραφίες του είναι η μαρτυρία για αυτές τις γενναίες ψυχές. Πολλοί ήσαν κομμουνιστές και μέλη του ΚΚΕ της εποχής, μα και ανάμεσά τους, μερικοί “διεθνιστές επαναστάτες,” όπως οι έξι Τροτσκιστές από την Ομάδα Στίνα και οι πέντε Αρχειομαρξιστές.
Είναι φωτογραφίες που μιλάμε για αντίσταση και αγώνα ες αεί. Αυτές οι φωτογραφίες είναι μια γροθιά στο στομάχι για όποιον θέλει να λέγεται άνθρωπος, εργάτης, μετανάστης, σε μία εποχή, που ο φασισμός ξανασηκώνει κεφάλι. Μακάρι να χάσουν τον ύπνο τους στην Γερμανική Πρεσβεία της Αθήνας, έστω και για λίγες ημέρες, ίσως θα έπρεπε και στη Βελγική Πρεσβεία μετά από αυτές τις φωτογραφίες. Η Γερμανία που στην Ευρώπη δεν λέει να ξεχάσει το παρελθόν της, ίσως πάρει εδώ ένα μάθημα από την Κατοχή.
Είναι φωτογραφίες-γροθιά για μια περασμένη εποχή, που όμως γίνεται και επικίνδυνα επίκαιρη με όσα συμβαίνουν σε Ευρώπη και Αμερική. Τα πρόσωπα των 200 θα μας ακολουθούν για πάντα. Γιατί; Μα φαίνονται σαν να πηγαίνουν να δώσουν την τελευταία τους κοινωνική μάχη, φορώντας τα καλά τους ρούχα, και όχι για να πεθάνουν. Οι φωτογραφίες δείχνουν και το υψηλό φρόνημα που είχε η Εθνική Αντίσταση και τον βαθμό της αυτοθυσίας.
Ήδη στη φωτογραφία με τον ψηλό άνδρα που φοράει άσπρο πουκάμισο λέγεται πως είναι ο Βασίλης Παπαδήμας, ο αδελφός του εκδότη Δημήτρη Παπαδήμα (εκδόσεις Παπαδήμα) που ήταν και αυτός αντιστασιακός. Και μακάρι οι φωτογραφίες-γροθιά να αγορασθούν από Έλληνες ή κάποιο μουσείο και να έρθουν μόνιμα στην Ελλάδα ως έναν μικρό φόρο τιμής απέναντι στα νιάτα που χάθηκαν τόσο άδικα. Που χάθηκαν, δυστυχώς, και για ιδέες που αποδείχθηκαν προβληματικές…
