Το Μεσολόγγι διδάσκει και σήμερα…

Ας το έχουν υπ‘ όψιν τους όλοι οι γείτονες που ανιστορήτως μας επιβουλεύονται. Όπως πολύ σωστά ανέφερε στην ομιλία του ο σημερινός Δήμαρχος Μεσολογγίου, κ. Σπυρίδων Διαμαντόπουλος , «η θυσία των Ελεύθερων Πολιορκημένων, η υπεράσπιση της ελευθερίας μέχρις εσχάτων των αγωνιστών κι η απήχηση που προκάλεσαν (τότε) στην διεθνή κοινή γνώμη, σφράγισαν τον Φιλελληνισμό κι ενέπνευσαν την Ευρωπαϊκή διανόηση. Διαμόρφωσαν τον τρόπο με τον οποίον η Ελληνική Επανάσταση του 1821 έγινε αντιληπτή διεθνώς».

Πράγματι, έκτοτε και μέχρι σήμερα, που ακόμη μια μεγάλη πετρελαϊκή εταιρία της Αμερικής ανέλαβε, σε συμφωνία με την Ελληνική κυβέρνηση να ερευνήσει τον υπεράκτιο βυθό της Μεσογείου Θάλασσας για υδρογονάνθρακες μέχρις των ορίων της Λιβύης, ο Ελληνικός λαός με την ελευθερία που ανέκτησε το 1821, δεν διακινδυνεύει πια τη ζωή του για τα δικαιώματα του. Άκρως διδακτική είναι η ιστορία της πολιορκίας του Μεσολογγίου, μιας μικράς πολίχνης ψαράδων, που έγινε κέντρο αντιστάσεως της Στερεάς Ελλάδας κατά τον απελευθερωτικό αγώνα της Εθνικής παλιγγενεσίας. 

Από τις πρώτες πόλεις που ανέπνευσαν τον αέρα της ελευθερίας, το Μεσολόγγι, στην άκρη του Αιτωλικού, συνεργάστηκε με τους προκρίτους και οπλαρχηγούς της περιοχής, με την έλευση του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου, που το οχύρωσε. Την ίδια εποχή, ο Υδραίικος στόλος έπαιξε καθοριστικό ρόλο στον εφοδιασμό της πόλης με τρόφιμα και πολεμοφόδια και υποχρέωσε τον Οθωμανικό στόλο να αποχωρήσει από το Ιόνιο πέλαγος, μετά τις νίκες του ναυάρχου Ανδρέα Μιαούλη και παρά την μονομέρεια του Άγγλου διοικητή των Ιονίων νήσων, Μαίτλαντ, που δεν άφηνε τα Ελληνικά καράβια να παραπλέουν τα παράλια των. 

Μετά την δολοφονία του Αλή Πασά (Τεπελενλή), η πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου επιχειρείται υπό του Ομέρ Βρυώνη, τον Οκτώβριο του 1822, αλλά αποτυγχάνει την ημέρα των Χριστουγέννων, που οι αγωνιστές εόρτασαν στα αναχώματα, καθώς η πόλη τους δεν ήταν τειχισμένη. Δεύτερη απόπειρα καταλήψεως του Μεσολογγίου υπό του Μουσταφά πασά καταλήγει σε αποτυχία και λύση του αποκλεισμού της πόλεως στα τέλη του Νοεμβρίου 1823.

Την παραμονή των Χριστουγέννων καταφθάνει στο Μεσολόγγι ο λόρδος Μπάιρον (Βύρων) με εφόδια και χρήματα προσωπικά και γίνεται ενθουσιωδώς υποδεκτός από τους Μεσολογγίτες και Σουλιώτες της φρουράς. Τον Ιανουάριο του επομένου έτους εκτυπώνεται στο Μεσολόγγι η εφημερίδα “Ελληνικά Χρονικά”, από τον Ελβετό φιλέλληνα Ιάκωβο Μάγιερ, ενώ στο Λονδίνο το Ελληνικό κομιτάτο μαζεύει χρήματα από τους  αναγνώστες του ποιητή λόρδου Μπάιρον, για την υποστήριξη των κατοίκων και στρατευμάτων του Μεσολογγίου. 

Το τέλος του λόρδου Μπάιρον

Τέσσερις μήνες μετά, πεθαίνει  από πνευμονία ο λόρδος Μπάιρον, στις ντάπιες της πόλης και κηδεύεται από όλον τον λαό και προκρίτους της. Με την απόβαση του Ιμπραήμ και των Αιγυπτιακών στρατευμάτων, ενισχύεται ο Κιουταχής πασάς με τον Οθωμανικό στρατό και αρχίζει νέος αποκλεισμός, από θαλάσσης και ξηράς τον Μάιο, της πόλης του Μεσολογγίου, που αρχίζει να υποφέρει από πείνα. 

Ο Μιαούλης σπάει τον ναυτικό αποκλεισμό και εφοδιάζει τους 4.000 μαχητές τον Ιούλιο και Αύγουστο. Την αρχηγία του αγώνα αναλαμβάνει ο Σουλιώτης οπλαρχηγός Κίτσος Τζαβέλας και η πρώτη έξοδος των πολιορκημένων διαλύει το στρατόπεδο του Κιουταχή. Με την ενίσχυση των Αιγυπτιακών στρατευμάτων αρχίζει η τρίτη πολιορκία του Μεσολογγίου, τον Δεκέμβριο του 1825, και τον Φεβρουάριο του επομένου έτους αποκρούεται γενική επίθεση των Αιγυπτιακών στρατευμάτων του Ιμπραήμ και Κιουταχή, υπό των Ελλήνων, που παρά την εξαθλίωσή τους από την πείνα, ανθίστανται σθεναρώς στο νησάκι Κλείσοβα, με τον Κίτσο Τζαβέλα.

Όμως, η κατάληψη της νησίδας Βασιλάδι καθιστά τον ανεφοδιασμό των Ελλήνων αδύνατο και αναγκάζει τον πληθυσμό σε ηρωική έξοδο τη νύχτα της 22ας Απριλίου 1826 (*) σε τρεις ομάδες: Η πρώτη διασπά τις γραμμές των Αιγυπτίων, που αιφνιδιάζονται, αλλά ανασυντάσσονται και έτσι η δευτέρα ομάς συναντά αντίσταση και υφίσταται μεγάλες απώλειες, όπως κι η τρίτη, που χάνεται ολοσχερώς. Όσοι γέροντες και άρρωστοι έμειναν στην καταληφθείσα πόλη του Μεσολογγίου σφαγιάσθηκαν υπό των  Οθωμανών κατά συνήθεια των.

«Ήταν κατά την διάρκεια της Μεσολογγίτικης πολιορκίας , γράφει ο Ιακωβάκης Νερουλός (**) που εξεδηλώθη το ενδιαφέρον κι ο θαυμασμός  των Ευρωπαίων για τον αγώνα των Ελλήνων αποτινάξεως της Τουρκικής νομιμότητος»!…  «Η αφήγηση των ηρωικών γεγονότων περιττεύει. Ποιό χέρι ζωγράφου να αναπαραστήσει, μιάς τέτοιας αφοσίωσης Μάχη του Μεσολογγίου».(***). Και σήμερα, που βέβηλα χέρια αποτείνονται να καταλάβουν την Θράκη, το Αιγαίο και το πολύνησο του Καστελορίζου, ας έχουν υπ’ όψιν ότι η Ελλάδα δεν έπαυσε να γεννά Μεσολογγίτες -έστω και λιγότερους, λόγω της απρονοησίας των κυβερνώντων.               

(*) Με το Ιουλιανό ημερολόγιο.

(**) ΙΣΤΟΡΙΑ της ΝΕΟΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ υπό Ι.Ρ. Νερουλού. Εκδ.ΑΡΜΟΣ.

(***) Βλ.σελ.458 ως άνω.