Εμπειρογνώμονες στέλνει η Αθήνα για να πιστοποιηθεί η αυθεντικότητα των φωτογραφιών

Στο Βέλγιο θα μεταβούν ειδικοί εμπειρογνώμονες για να διαπιστώσουν την αυθεντικότητα των φωτογραφιών με τους 200 εκτελεσθέντες της Καισαριανής τον Μάιο του 1944, όπως ανακοίνωσε το υπουργείο Πολιτισμού, το μεσημέρι της Δευτέρας. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, εμπειρογνώμονες του υπουργείο Πολιτισμού θα βρεθούν στη Γάνδη του Βελγίου, προκειμένου να διαπιστώσουν την αυθεντικότητα των φωτογραφιών από την εκτέλεση στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής.

«Εμπειρογνώμονες – στελέχη του ΥΠΠΟ έχουν ήδη έλθει σε επαφή με τον συλλέκτη. Τις επόμενες μέρες θα τον επισκεφθούν στην έδρα του, στη Γάνδη του Βελγίου, προκειμένου να αποτιμήσουν: Την αυθεντικότητα και τη νομιμότητα της προέλευσης, καθώς και τη σημασία και την αξία της συλλογής. Εάν η αυθεντικότητα και η νόμιμη προέλευση της συλλογής τεκμηριώνονται, το υπουργείο Πολιτισμού θα οριστικοποιήσει άμεσα διά της κατάλληλης νομικής οδού τα μέτρα για την απόκτησή της», αναφέρεται χαρακτηριστικά στην ανακοίνωση.

«Το υπουργείο Πολιτισμού έχει δρομολογήσει ήδη τις διαδικασίες απόκτησής τους, υπό την προϋπόθεση ότι ο κάτοχός του μπορεί να αποδείξει την γνησιότητά τους», δήλωσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, αναφορικά με τα φωτογραφικά ντοκουμέντα. O Παύλος Μαρινάκης, ερωτηθείς σχετικά, κατά την καθιερωμένη ενημέρωση των πολιτικών συντακτών που παραχώρησε σήμερα, Δευτέρα και διαβάζοντας σχετική ενημέρωση του υπουργείου Πολιτισμού σημείωσε, μεταξύ άλλων, πως οι φωτογαφίες, εφόσον επιβεβαιωθεί η γνησιότητά τους, θα πρέπει αποκτηθούν.

Ο πρόεδρος της Βουλής συνομιλώντας με κοινοβουλευτικούς συντάκτες υποστήριξε προηγουμένως κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης της Διάσκεψης των Προέδρων θα ζητήσει εξουσιοδότηση προκειμένου «να ελέγξουμε τη γνησιότητα των φωτογραφιών», ενώ πρόσθεσε ότι υπάρχει διεθνής νόμος που απαγορεύει σε αυτή την πλατφόρμα (σ.σ ebay) να εμπορεύεται τεκμήρια πολέμου. Όπως είπε εάν δεν υπάρχει τέτοιο κώλυμα η Βουλή θα προσπαθήσει να τις πάρει.

Παράλληλα πρόσθεσε ότι η Βουλή δεν έχει καμία δουλειά να επέμβει καθώς κάτι τέτοιο αφορά το υπουργείο Πολιτισμού. Ακόμη απαντώντας για την επιστολή του πρώην πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα, είπε ότι ο δεύτερος έχει κάνει λάθος, καθώς το ίδρυμα της Βουλής δεν έχει προϋπολογισμό, παρά μόνο η Βουλή των Ελλήνων. Παράλληλα συμπλήρωσε ότι αντίστοιχη επιστολή έχει στείλει το ΚΚΕ, με τον Περισσό να αναφέρει ότι πρέπει η Βουλή να σταματήσει την ηλεκτρονική δημοπρασία.

Από χτες ο πρώην πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, το ΚΚΕ, ο ΣΥΡΙΖΑ και η Νέα Αριστερά έχουν ζητήσει να κινηθούν οι διαδικασίες για την απόκτηση των φωτογραφιών. Το ίδιο και το ΠΑΣΟΚ, με την προϋπόθεση της αυθεντικότητας τους. Να σημειωθεί ότι όταν έγινε γνωστή η είδηση των φωτογραφιών, άγνωστοι προκάλεσαν σοβαρές ζημιές στο μνημείο των εκτελεσθέντω.

Κατέβηκαν από το ebay οι φωτογραφίες

Αφαιρέθηκαν από το eBay οι ανέκδοτες φωτογραφίες που είδαν το «φως» της δημοσιότητας με την εκτέλεση 200 Ελλήνων αντιστασιακών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, την 1η Μαΐου 1944. Οι φωτογραφίες, των οποίων η γνησιότητα δεν έχει ακόμη πιστοποιηθεί φαίνεται ότι προέρχονται από προσωπικό άλμπουμ του Γερμανού αξιωματικού, Χέρμαν Χένερ, ο οποίος υπηρετούσε στο 1012 Festungs – Bataillon με έδρα τη Μαλακάσα. Το υλικό εντοπίστηκε σε διαδικτυακή δημοπρασία στο eBay από Βέλγο πωλητή, ο οποίος εξειδικεύεται σε τέτοιες πωλήσεις, καθώς έχει βγάλει στο «σφυρί» χιλιάδες φωτογραφικά αρχεία.

Τα συγκεκριμένα ντοκουμέντα έχουν φτάσει να κοστολογούνται σε αρκετές χιλιάδες ευρώ. Η φωτογραφία με τους αγωνιστές που βαδίζουν προς το εκτελεστικό απόσπασμα, έφτασε να κοστίζει μέχρι και 2.120 ευρώ, με την αντιπολίτευση να ζητά από την κυβέρνηση να παρέμβει ώστε να σταματήσει ο πλειστηριασμός της ελληνικής ιστορίας.

Η ύπαρξη της αγγελίας έγινε γνωστή μέσω ανάρτησης της σελίδας “Greece at WWII Archives” στο Facebook, η οποία δημοσίευσε τις επίμαχες εικόνες, προκαλώντας έντονη συζήτηση. Η συζήτηση αφορά τόσο τη γνησιότητα των φωτογραφιών όσο και το ζήτημα της εμπορικής διακίνησης ιστορικού υλικού που συνδέεται με εγκλήματα πολέμου.

«Σήμερα το πρωί, αποφάσισα προσωπικά να διακόψω τις δημοπρασίες στο eBay σχετικά με τις φωτογραφίες της Καισαριανής. Κατανοώ πλήρως ότι αυτές οι φωτογραφίες είναι ιδιαίτερα ευαίσθητης ιστορικής φύσεως και σοκαρίστηκα βαθιά από τον βανδαλισμό του μνημείου χθες στην Καισαριανή. Γνωρίζω ότι τα συναισθήματα που προκαλεί η υπόθεση μπορεί να είναι έντονα και λυπούμαι επίσης που το ζήτημα πολιτικοποείται.

Από τη στιγμή που η υπόθεση έλαβε διαστάσεις στα ελληνικά ΜΜΕ χθες, έχουν επικοινωνήσει μαζί μου πάρα πολλοί ιδιώτες συλλέκτες, εκφράζοντας έντονο ενδιαφέρον για την αγορά των φωτογραφιών. Παρότι εκτιμώ το ενδιαφέρον, θέλω να καταστήσω σαφές ότι δεν έχει υπάρξει καμία απόφαση έως τώρα για πώλησή τους. Παραμένω ανοικτός σε έναν εποικοδομητικό διάλογο με τις αρμόδιες ελληνικές Αρχές σχετικά με το μέλλον αυτού του υλικού.

Παράλληλα, ζητώ με σεβασμό η νομική κυριότητα των φωτογραφιών από εμένα να αναγνωριστεί και να μεταχειριστεί με τον ανάλογο σεβασμό. Ήδη έχουν διαμοιραστεί ευρέως επεξεργασμένες φωτογραφίες, στις οποίες έχουν αφαιρεθεί τα διακριτικά της προστασίας των δικαιωμάτων μου, ακόμη και παραμορφώνοντας κάποια πρόσωπα των θυμάτων, προκαλώντας έτσι συζητήσεις σχετικά με τη γνησιότητα των φωτογραφιών», ανέφερε ο Βέλγος κάτοχος.

Οι πρώτες ταυτοποιήσεις

Εν τω μεταξύ υπάρχουν αναφορές για ταυτοποίηση, ανεπίσημη, οπτικά μόνο, ενός τουλάχιστον άνδρα που απεικονίζεται στις εν λόγω φωτογραφίες. Συγκεκριμένα, υπάρχουν αναφορές ότι στις φωτογραφίες διακρίνεται ο Βασίλης Παπαδήμας, ο ψηλός άνδρας με το άσπρο πουκάμισο.

Γεννημένος στην Πύλο το 1909, εργαζόταν στο εργοστάσιο της Ανώνυμης Εταιρείας Οινοπνευματοποιίας στη Γιάλοβα Μεσσηνίας και είχε πολεμήσει στο αλβανικό μέτωπο. Συνελήφθη στις 6 Αυγούστου 1941 από Ιταλούς καραμπινιέρους και Έλληνες χωροφύλακες, βάσει καταλόγων που είχαν παραδοθεί στις δυνάμεις Κατοχής, και ακολούθησε μια διαδρομή κρατήσεων από το στρατόπεδο του Ναυπλίου στη Λάρισα και, τελικά, στο Χαϊδάρι, πριν συμπεριληφθεί στους 200 της Πρωτομαγιάς 1944. Η οικογενειακή τραγωδία, κατά το ίδιο δημοσίευμα, δεν σταμάτησε με την εκτέλεσή του: η μητέρα του υπέστη εγκεφαλικό και πέθανε σαράντα ημέρες αργότερα, ενώ ο αδελφός του, Δημήτρης Παπαδήμας, γνωστός εκδότης και αντιστασιακός, είχε επίσης βρεθεί αντιμέτωπος με το ενδεχόμενο εκτέλεσης στην Καισαριανή και, μεταπολεμικά, εξορίστηκε στη Μακρόνησο.

Σε άλλη φωτογραφία, πιθανολογείται ότι απεικονίζεται ο Ηλίας Ρίζος του Δημητρίου, ένας νεαρός άνδρας που φαίνεται να χαμογελά ελαφρά. Εργαζόταν σε μικρή βιοτεχνία παραγωγής ζυμαρικών και αρτοσκευασμάτων στη Λαμία, στην περιοχή του Αγίου Λουκά (Κλαραίικα). Μετά την είσοδο των ιταλικών δυνάμεων στην πόλη, συνελήφθη από Έλληνες συνεργάτες και παραδόθηκε στους κατακτητές, κρατήθηκε στις φυλακές Λαμίας και στη συνέχεια μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου, πριν καταλήξει ανάμεσα στους 200. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, αντιστασιακή δράση είχαν και τα αδέλφια του, Αποστόλης και Βασιλική, με αναφορά και σε δεσμούς με το ΚΚΕ.

Παράλληλα, κατά το 902.gr, οι φωτογραφίες ενδέχεται να αποτυπώνουν και δύο ακόμη πρόσωπα: τον Θρασύβουλο Καλαφατάκη και τον Δημήτρη Παπαδόπουλο. Ο Θρασύβουλος Καλαφατάκης, 30 ετών, καταγόταν από τον Πλατανιά Χανίων (γενν. 1914), ήταν γεωργός και γαλακτοκόμος, παντρεμένος και πατέρας δύο παιδιών. Σύμφωνα με τα βιογραφικά στοιχεία που έχουν καταγραφεί, οργανώθηκε από νωρίς στο ΚΚΕ, διώχθηκε κατά τη δικτατορία Μεταξά, συνελήφθη το 1939 και πέρασε από φυλακές και τόπους κράτησης (Χανιά, Αβέρωφ, Ακροναυπλία, ιταλικό στρατόπεδο Λάρισας) πριν μεταφερθεί στο Χαϊδάρι. Αναφέρεται ακόμη ότι στο στρατόπεδο φρόντιζε ως μάγειρας νεότερους κρατούμενους, ενώ προς τιμήν του έχει δοθεί το όνομά του σε δρόμο στην περιοχή του Αγίου Λουκά στα Χανιά.

Ο Δημήτρης Παπαδόπουλος, ποντιακής καταγωγής, περιγράφεται ως από τους παλαιότερους αγωνιστές του κλάδου των οικοδόμων, με έντονη συνδικαλιστική δράση ήδη από την εγκατάστασή του στην Ελλάδα ως πρόσφυγας (1922–1924). Διετέλεσε, μεταξύ άλλων, γενικός γραμματέας της Ομοσπονδίας Οικοδόμων, με επανειλημμένες διώξεις, φυλακίσεις και εξορίες για τη δράση του. Συνελήφθη το 1936 από τη δικτατορία της 4ης Αυγούστου, οδηγήθηκε σε εξορία και στην Ακροναυπλία, και το 1941 παραδόθηκε στους Γερμανούς, μεταφέρθηκε στο Χαϊδάρι και εκτελέστηκε την 1η Μαΐου 1944 μαζί με τους υπόλοιπους 200.

Η εκτέλεση των 200 κομμουνιστών κρατουμένων στην Καισαριανή αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα των ναζιστικών στρατευμάτων κατοχής στην Ελλάδα. Οι περισσότεροι από τους εκτελεσθέντες ήταν πολιτικοί κρατούμενοι, πολλοί εκ των οποίων είχαν μεταφερθεί από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου. Η μαζική εκτέλεση πραγματοποιήθηκε ανήμερα της Εργατικής Πρωτομαγιάς, ως αντίποινα για τον θάνατο Γερμανού στρατηγού, τριών αξιωματικών που τον συνόδευαν, καθώς και για τον τραυματισμό στρατιωτών σε επίθεση στους Μολάους Λακωνίας στις 27 Απριλίου 1944.