Είναι όντως τόσο ανησυχητικές οι εξελίξεις στη βιομετρική τεχνολογία;

Ξεκλειδώνετε το τηλέφωνό σας με το πρόσωπό σας, το αποτύπωμά σας θέτει σε λειτουργία τον φορητό υπολογιστή σας, περνάτε από την ασφάλεια του αεροδρομίου κοιτάζοντας απλά μια κάμερα. Η βιομετρική τεχνολογία έχει υφανθεί τόσο πολύ στην καθημερινή μας ρουτίνα, που, για πολλούς ανθρώπους, ελάχιστα γίνεται πλέον αντιληπτή. Αυτή ακριβώς η αορατότητα είναι μέρος του σκοπού της. Αυτά τα συστήματα είναι συνήθως γρήγορα, βολικά και δίνουν την αίσθηση της ασφάλειας. Σε αντίθεση με έναν κωδικό πρόσβασης, δεν μπορείτε να ξεχάσετε το πρόσωπό σας. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν έχουν ρίσκο.

Τα βιομετρικά στοιχεία εμπίπτουν σε δύο ευρείες οικογένειες: Τα φυσιολογικά (αποτυπώματα, πρόσωπα, ίριδες, ακόμη και μοτίβα της βάσης των νυχιών) και τα συμπεριφορικά (πώς περπατάτε ή πληκτρολογείτε, ο ρυθμός της ομιλίας σας, η γωνία που κρατάτε το τηλέφωνό σας). Και οι δύο μορφές χρησιμοποιούνται ήδη ευρέως. Απλώς μπορεί να μην το συνειδητοποιείτε. Πολλές Τράπεζες και έμποροι λιανικής παρακολουθούν τώρα πώς αλληλεπιδράτε με τη συσκευή σας από τα περάσματα του δακτύλου, τα πατήματα και το σκρολάρισμα, μέχρι τη γωνία που κρατάτε το τηλέφωνό σας και την πίεση του αγγίγματός σας.

Εάν κάποιος άλλος πάρει το ξεκλείδωτο τηλέφωνό σας και προσπαθήσει να αποκτήσει πρόσβαση στην τραπεζική σας εφαρμογή, αυτό μπορεί να ενεργοποιήσει αυτόματα μια ειδοποίηση απάτης. Σύμφωνα μάλιστα με έρευνες, είναι δυνατό να συμπεράνουμε το όνομα και τη μητρική γλώσσα ενός χρήστη από τα μοτίβα χρονισμού των χτυπημάτων του στο πληκτρολόγιο! Τα φυσιολογικά και συμπεριφορικά βιομετρικά συστήματα, που περιλαμβάνουν την ανάλυση βάδισης, χρησιμοποιούνται ήδη για σκοπούς ασφάλειας και επιτήρησης, από την πρόσβαση σε χώρους εκδηλώσεων έως την ανίχνευση δυνητικά ύποπτης συμπεριφοράς.

Μπορείτε να φοράτε μάσκα, να σηκώσετε μια κουκούλα, να αποφύγετε να κοιτάξετε μια κάμερα, αλλά δεν μπορείτε εύκολα να αλλάξετε τον τρόπο που περπατάτε. Οι αρχές της Κίνας χρησιμοποιούν αυτή την τεχνολογία για σχεδόν μια δεκαετία. Και το 2023, η Ομάδα Βιομετρικής και Ιατροδικαστικής Ηθικής του Ηνωμένου Βασιλείου επισήμανε την αναγνώριση βάδισης για ηθική καθοδήγηση. Αυτό είναι συνήθως ένα σημάδι ότι η επιχειρησιακή χρήση δεν είναι μακριά.

Μια σειρά από άλλες βιομετρικές τεχνολογίες, που κυμαίνονται από την υφή του δέρματος και το σχήμα του αυτιού μέχρι τις μικροεκφράσεις και τα μοτίβα λαβής του χεριού, ερευνώνται ενεργά για χρήση στο κοντινό μέλλον. Αλλά ακόμη και η μυρωδιά του σώματος και τα αποτυπώματα της αναπνοής είναι πιο προχωρημένα από ό,τι θα μπορούσε να υποδηλώσει η καινοτομία τους. Αυτό που κάποτε έμοιαζε με επιστημονική φαντασία, είναι τώρα ενσωματωμένο στην καθημερινή μας ζωή. Δεν μπορούμε πάντα να βλέπουμε αυτήν την τεχνολογία και δεν μπορούμε πάντα να εξαιρεθούμε. Αλλά το να γνωρίζουμε ότι υπάρχει είναι το πρώτο βήμα για να καταλάβουμε πόσα από τον εαυτό μας μοιραζόμαστε ήδη.

“Το σήμα της νίκης” μαρτυρά βιομετρικά δεδομένα

Τον Απρίλιο του 2026, ο ειδικός σε θέματα χρηματοοικονομικής ασφάλειας Λι Τσανγκ έδειξε στους Κινέζους τηλεθεατές πώς τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσαν να εξαγάγουν τα αποτυπώματα μιας διασημότητας από μια selfie. Ο ένοχος; Το κλασικό σήμα “V” με τα δάχτυλα, με τα μαξιλαράκια των δακτύλων στραμμένα κατευθείαν στον φακό. Αυτό βασίστηκε σε εργασία του Εθνικού Ινστιτούτου Πληροφορικής της Ιαπωνίας, η οποία το 2017 έδειξε ότι χρησιμοποιήσιμα δακτυλικά αποτυπώματα θα μπορούσαν να αφαιρεθούν από φωτογραφίες που τραβήχτηκαν από απόσταση έως και τριών μέτρων.

Και η τεχνολογία των καμερών των τηλεφώνων έχει γίνει ακόμα καλύτερη από τότε. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η αστυνομία έχει προχωρήσει σε τουλάχιστον δύο συλλήψεις με βάση δακτυλικά αποτυπώματα που ελήφθησαν από φωτογραφίες: μία από μια εικόνα στο WhatsApp ενός χεριού που κρατούσε χάπια ecstasy, και η άλλη όταν ένας έμπορος ναρκωτικών ταυτοποιήθηκε από μια φωτογραφία του στην οποία κρατούσε ένα κομμάτι τυρί.

Αυτή η τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει και προς την άλλη κατεύθυνση. Στην κινεζική πόλη Χανγκτσού τον Ιούλιο του 2025, εγκληματίες φέρεται να προσπάθησαν να ξεκλειδώσουν μια έξυπνη πόρτα χρησιμοποιώντας μια φωτογραφία, που ο ιδιοκτήτης του σπιτιού είχε δημοσιεύσει στο διαδίκτυο με τα δάχτυλά του ορατά. Η προσπάθεια απέτυχε, αλλά η πρόθεση ήταν ξεκάθαρη. Αν και αυτού του είδους η στοχευμένη, τεχνικά απαιτητική επίθεση είναι ακόμα ασυνήθιστη, υπάρχουν ορισμένες προφυλάξεις που μπορούμε να πάρουμε καθώς η χρήση της βιομετρικής τεχνολογίας εξελίσσεται.

Πώς να προστατευτείτε – Τρία αδύναμα σημεία

Πρώτον, να είστε επιλεκτικοί σχετικά με το πότε συμφωνείτε να μοιράζεστε βιομετρικά δεδομένα. Τα περισσότερα σύγχρονα έξυπνα τηλέφωνα αποθηκεύουν βιομετρικά πρότυπα σε ένα ασφαλές τσιπ που δεν φεύγει ποτέ από τη συσκευή. Αλλά οι εφαρμογές τρίτων και τα συστήματα του χώρου εργασίας σπάνια προσφέρουν την ίδια εγγύηση. Τον Ιούλιο του 2024, ο αμερικανικός τεχνολογικός γίγαντας Meta πλήρωσε στην πολιτεία του Τέξας 1,4 δισεκατομμύρια δολάρια, αφού εκτέλεσε αναγνώριση προσώπου σε χρήστες χωρίς συγκατάθεση. Αυτό ακολούθησε έναν διακανονισμό ομαδικής αγωγής με τη μητρική εταιρεία του TikTok, ByteDance, στο Ιλινόις για 92 εκατομμύρια δολάρια για παρόμοιες κατηγορίες.

Επομένως, προσπαθήστε να παρακολουθείτε ποιες εφαρμογές έχουν πρόσβαση στην κάμερα και το μικρόφωνό σας. Τόσο στο iOS όσο και στο Android, αυτό διαρκεί περίπου δύο λεπτά. Και μην χρησιμοποιείτε τα βιομετρικά στοιχεία ως το μοναδικό επίπεδο ασφάλειας. Βεβαιωθείτε ότι υπάρχει ένα δεύτερο βήμα. Τα τρία πιθανά βιομετρικά αδύναμα σημεία:

• Η φωνή: πως κλωνοποιείται από κλήσεις απάτης

Η κλωνοποίηση φωνής με τεχνητή νοημοσύνη απαιτεί μόνο δευτερόλεπτα ήχου για να δημιουργήσει ένα πειστικό αντίγραφο και χρησιμοποιείται σε κλήσεις απάτης που υποδύονται μέλη της οικογένειας. Αυτή είναι μια πολύ πιο ρεαλιστική και τρομακτική εκδοχή της απάτης εικονικής απαγωγής, που υπάρχει εδώ και χρόνια. Η καθιέρωση μιας συνθηματικής λέξης με τους πιο κοντινούς σας ανθρώπους για οποιοδήποτε απροσδόκητο οικονομικό αίτημα είναι μια απλή και υποτιμημένη άμυνα.

• Μάτια: Η αναγνώριση της ίριδας θεωρείται ισχυρή

Αυτός ο έγχρωμος μυς του ματιού έχει περίπου 250 μετρήσιμα χαρακτηριστικά -πολύ περισσότερα από ένα δακτυλικό αποτύπωμα- και παραμένει σταθερός καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής σας. Αλλά η σιωπηλή επέκταση των δεδομένων παρακολούθησης ματιών που συλλέγονται μέσω ακουστικών VR, για παράδειγμα, περνά απαρατήρητη. Ελέγξτε τις ρυθμίσεις απορρήτου σε οποιαδήποτε συσκευή VR χρησιμοποιείτε και έχετε υπόψη σας ότι τα δεδομένα αυτά αντιμετωπίζονται όλο και περισσότερο ως εμπορικό περιουσιακό στοιχείο από τις πλατφόρμες που τα συλλέγουν.

• Δακτυλικά αποτυπώματα: Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή

Πέρα από το να είστε προσεκτικοί με το τι δείχνετε στην κάμερα, να γνωρίζετε πού έχετε καταχωρήσει το δακτυλικό σας αποτύπωμα. Τα συστήματα πρόσβασης στον χώρο εργασίας και τα τερματικά πληρωμών διαφέρουν ευρέως ως προς τον τρόπο αποθήκευσης και προστασίας των δεδομένων και σε αντίθεση με το τηλέφωνό σας, δεν υποχρεούνται νομικά να σας το πουν.

Τίποτα από αυτά δεν σημαίνει ότι τα βιομετρικά συστήματα είναι κακόβουλα. Τις περισσότερες φορές είναι πιο ασφαλή από τους κωδικούς πρόσβασης τους οποίους αντικαθιστούν. Το ερώτημα δεν είναι αν θα ασχοληθούμε με αυτά τα συστήματα, αλλά αν ασχολούμαστε με τα μάτια μας ανοιχτά – μάτια που, φυσικά, ήδη σκανάρονται τακτικά.

ΠΗΓΗ: www.theconversation.com

Σε συνεργασία με το womanidol