Καλημέρα διαφθορά! –Η κοινωνία την είχε τούμπανο και η κυβέρνηση κρυφό καμάρι

Αργότερα, ήρθε η σειρά της αποκαλύψεως διαφθοράς και εγκληματικότητας στον ιδιωτικό τομέα, κατόπιν των σωρηδόν σκανδάλων με τη κλοπή τεραστίων ποσών δημοσίου και κοινοτικού χρήματος – κυρίως από επιδοτήσεις, υπεξαίρεση ΦΠΑ και ασφαλιστικών εισφορών, όπως στις περιπτώσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ και πιο πρόσφατα από τον αρχηγό του ΛΑΟΣ Φίλιππο Καμπούρη, της Pizza Fan, της αλυσίδας το “Χωριάτικου”, των επιχειρηματιών κέντρων διασκέδασης στη Θεσσαλονίκη – αλλά και των φιλανθρωπικών ΜΚΟ και σωματείων, όπως της Κιβωτού, του “Άλλου Άνθρωπου,” της “Παιδικής Χαράς”…

Και έπεται συνέχεια, με ηχηρά ονόματα από πολλούς χώρους, σύμφωνα με δηλώσεις του υπουργού Προστασίας του Πολίτη, γιατί όπως φαίνεται το ημεδαπό FBI με τη χρήση ηλεκτρονικών μέσων, έχει τεκμηριώσει πολλές υποθέσεις διαφθοράς. Όλα αυτά τα χρόνια η διαφθορά υπόβοσκε, γιατί όλα τα παραπάνω σκάνδαλα χρειάζονται χρόνια ωρίμανσης, αφού η απάτη γίνονταν σταδιακά και διακριτικά χωρίς δημόσιο έλεγχο, πολλές φορές από “δικά μας παιδιά”, αλλά και με ανοχή ή συνεργασία από μέσα, όπως δήλωσε ο υπουργός.

Οι αρμόδιοι είχαν κρύψει τη διαφθορά κάτω από το χαλί, για να μη θολώσει η εικόνα της εικονικής πραγματικότητας που ζούμε (επιεικώς) ενώ η κοινωνία την είχε τούμπανο από τον ξαφνικό πλούτο και τον πολυτελή τρόπο ζωής κάποιων, που η Πολιτεία την είχε κρυφό καμάρι! Μετά το ξέσπασμα των παραπάνω οικονομικών σκανδάλων και την αποκάλυψη ότι οφείλονται σε πράξεις διαφθοράς ο κ. πρωθυπουργός με δηλώσεις του κήρυξε εναντίον της τον πόλεμο, για αυτό και το καλημέρισμα στον τίτλο!

Ορισμός για την διαφθορά 

Χρησιμοποιούμε σχεδόν καθημερινά τη λέξη διαφθορά για να αποδώσουμε διάφορες ιδιότητες σε μια μεγάλη γκάμα καταστάσεων ή προσώπων, ή για να απευθύνουμε μια μομφή, ή για να εκφράσομε την απαξία που αποδίδομε σε ένα πρόσωπο, ή σε μια κατάσταση, αλλά όταν ζητήσομε από κάποιον να αιτιολογήσει τον ισχυρισμό του για διαφθορά, απαντά με γενικότητες ή ηθικολογίες, γιατί είναι μια έννοια, που εξαρτάται από πολλές παραμέτρους και πάντοτε αφορά τους άλλους.

Συνεπώς, χωρίς να τεθούν συγκεκριμένοι κανόνες προσδιορισμού της εννοίας της διαφθοράς, σαφώς θα ποικίλουν κατά εποχή, μορφωτικό, ή κοινωνικό επίπεδο. Έτσι θα αρκέσουμε να εξετάσομε μόνο τους τομείς, που με βάση τα σημερινά δεδομένα και τους κανόνες που υπάρχουν, μπορούμε να ανιχνεύσομε και ενδεχόμενα να μετρήσομε τη διαφθορά, βάσει δεικτών και συγκριτικά με προηγούμενες μετρήσεις στη χώρα μας και διεθνώς.

Στοιχεία για τη χώρα μας υπάρχουν μόνο για το δημόσιο τομέα και ειδικότερα για τη περίοδο 2004-2016 με βάση τις ετήσιες εκθέσεις πεπραγμένων του Γενικού Επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης, ενώ για τον ιδιωτικό τομέα, που είναι ζήτημα κοινωνιολογικό, υπάρχουν μόνο καταδικαστικές αποφάσεις για οικονομικά σκάνδαλα, ή για ενεργητική δωροδοκία, με τη παρατήρηση ότι οι δύο τομείς επικαλύπτονται.

Φυσικά υπάρχουν καταγγελίες, ακόμα και ποινικές καταδίκες, αλλά κυρίως φήμες για διαφθορά στελεχών θεσμών, πολιτικών, αθλητικών και επαγγελματιών – για εγκλήματα “λευκού κολάρου”, όπως είναι των γιατρών, δικηγόρων και μηχανικών, που ως επώνυμοι τυγχάνουν διακριτική αστυνομική, δικαστική, πειθαρχική (και από τα ΜΜΕ) αντιμετώπιση – αλλά δεν υπάρχουν κανόνες, ούτε επαρκή στοιχεία για τη κατάρτιση δεικτών. Όμως, η κοινωνία μας παρουσιάζει μεγάλη ανοχή στη διαφθορά, που σημαίνει την ύπαρξη πλήθους από εν δυνάμει… λαμόγια, όπως προκύπτει από το τεράστιο αριθμό των αχυράνθρωπων, που συνειδητά στελέχωναν τη παραπάνω οργάνωση στη Θεσσαλονίκη.

Η διαφθορά στο Δημόσιο 

Η Διεθνής Διαφάνεια (Transparency International) είναι μια διεθνής οργάνωση με παράρτημα στη χώρα μας και με όραμα ένα κόσμο, όπου οι κυβερνήσεις, η πολιτική, ο επιχειρηματικός κόσμος, οι κοινωνίες και η καθημερινή ζωή θα είναι απαλλαγμένες από τη διαφθορά. Η βασικότερη και η πιο γνωστή μέτρηση της διαφθοράς είναι ο δείκτης αντίληψης της διαφθοράς (Corruption Perceptions Index) με βάση του οποίου καταρτίζεται ετησίως ένας διεθνής κατά χώρες πίνακας διαφθοράς, στον οποίον για το 2025 η χώρα μας κατατάσσεται στη 56η θέση μεταξύ 182 χωρών – και στην ΕΕ στην 21η θέση μεταξύ 27 χωρών.

Για τη χώρα μας υπάρχουν μετρήσεις μόνο για τον δημόσιο τομέα, τις οποίες θεωρώ όχι ακριβείς, γιατί στηρίζονται μόνο στη κατόπιν ερωτήσεων αντίληψη των πολιτών, χωρίς άλλα στοιχεία. Σύμφωνα με τον διεθνώς αναγνωρισμένο ορισμό της Διεθνούς Τράπεζας «Διαφθορά είναι η κατάχρηση του αξιώματος για ιδία ή τρίτου όφελος». Στη χώρα μας ο απασχολούμενος στον Δημόσιο Τομέα θεωρείται ότι κατέχει δημόσιο αξίωμα, με συνέπεια να ελέγχεται για πράξεις διαφθοράς. Ο Δημόσιος Τομέας ορίζεται από το άρθρο 83ν. 4622/2019.

Δεν υπάρχουν όμως πρόσφατα επίσημα στοιχεία για το μέγεθος της διαφθοράς στο Δημόσιο Τομέα, ιδίως στους ΟΤΑ (Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης) και στα ΝΠΔΔ (Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου) παρά μόνο φήμες και ενδείξεις, γιατί δεν διεξάγονται συστηματικοί έλεγχοι σε ένα πελατειακό κράτος, ούτε γίνεται επαλήθευση στις δηλώσεις περιουσιακής κατάστασης των υποχρεών, ούτε ανακοινώνεται τίποτα σχετικά με το πρόσχημα της προστασίας των προσωπικών δεδομένων.

Έτσι όμως γεννιέται το ερώτημα: Το δημόσιο, ή το ιδιωτικό συμφέρον είναι επικρατέστερο για προστασία; Σε κάθε όμως περίπτωση ο νόμος για τη προστασία των προσωπικών δεδομένων πρέπει να εκλογικευτεί και όχι να αποτελεί τροχοπέδη στο πόλεμο κατά της διαφθοράς…

Τι πρέπει να γίνει 

Για τη καταπολέμηση της διαφθοράς του Δημοσίου Τομέα απαιτείται η λειτουργία των καταλλήλων ελεγκτικών μηχανισμών παράλληλα με τη ταχεία, αξιόπιστη και αποτελεσματική λειτουργία της ποινικής και πειθαρχικής δικαιοσύνης για τη πρόληψη και καταστολή των φαινόμενων διαφθοράς και με την ενεργή συμπαράσταση ολόκληρης της κοινωνίας, που τολμά να καταγγέλλει.

Συνεπώς τα ενδεδειγμένα μέτρα του πολέμου κατά της διαφθοράς πρέπει να έχουν τρεις στόχους: Την πρόληψη, την καταστολή και την συμπαράσταση των πολιτών, αλλά αυτό απαιτεί εξωστρέφεια των ελεγκτικών μηχανισμών, ώστε να αποκτήσουν την εμπιστοσύνη τους για την αποτελεσματικότητα του έργου τους.

Η διαφθορά στον ιδιωτικό τομέα δεν συνιστά αδίκημα, αλλά είναι το παραγωγικό αίτιο σειράς ποινικών αδικημάτων, που η Αστυνομία πρέπει να τα φέρει ενώπιον της Δικαιοσύνης, αλλά από λόγους αρχής δεν σχολιάζω δικαστικές αποφάσεις. Πρέπει όμως να σημειώσω την εξαιρετική δουλειά που κάνει το ελληνικό FBI και η Αρχή για τη Καταπολέμηση του Ξεπλύματος του βρώμικου χρήματος…