Πώς μπορεί να κοπεί ο ομφάλιος λώρος της διαφθοράς στις πολεοδομίες

Οι δηλώσεις αυτές στηρίζονταν στις εκθέσεις και πορίσματα που κατόπιν ερευνών συνέταξε η υπηρεσία μου για πολεοδομικές παραβάσεις, αλλά κυρίως κατόπιν επεξεργασίας των δηλώσεων πόθεν έσχες των υπαλλήλων των πολεοδομιών. Έκτοτε, δεν υπάρχει πληροφόρηση για τον πόλεμο κατά της διαφθοράς ειδικά για τις πολεοδομίες, γιατί, πλην εξαιρέσεων, οι αρμόδιοι τον βάζανε κάτω από το χαλί, σε σημείο που ακόμα και όταν αποκαλύπτετο κάποιο σκάνδαλο μετά τον αρχικό δημοσιογραφικό θόρυβο, δεν υπήρχε πληροφόρηση για τις ποινικές και πειθαρχικές συνέπειες των υπολόγων.

Ειδικότερα μετά το 2019 εξ αιτίας της τεράστιας οικοδομικής ανάπτυξης από τη ζήτηση ακινήτων και αύξησης της αξίας τους, της υπαγωγής όλων των πολεοδομιών στους ΟΤΑ Α΄ βαθμού, της υποβολής αιτήσεων για την έκδοση αδείας οικοδομής ηλεκτρονικά χωρίς προέλεγχο και χωρίς επιτόπου έλεγχο, τις συνεχείς τροποποιήσεις του ΝΟΚ με διατάξεις, που επιτρέπουν νομιμοφανώς ή λόγω ηθελημένης ασάφειας υπερβάσεις των οικοδομικών κανονισμών, της μη εξέτασης ή απόρριψης χωρίς έλεγχο των καταγγελιών για οικοδομικές παραβάσεις, παρά τις διαμαρτυρίες των πολιτών, φαίνεται ότι η διαχρονική διαφθορά και ο παράνομος πλουτισμός κάποιων υπαλλήλων της πολεοδομίας έχει αυξηθεί υπέρμετρα – όχι μόνο στη Ρόδο, στη Μύκονο, στη Χαλκιδική – αλλά και σε κάποιους Δήμους της Αττικής, όπου η μεγάλη αξία των ακινήτων αποφέρει μεγάλα κέρδη στους εργολάβους από τις παραβάσεις.

Γύρω από τα κυκλώματα στις πολεοδομίες (όπως και σε άλλα κυκλώματα) έχει σχηματιστεί μια άτυπη ομάδα με κομματικές διασυνδέσεις από μηχανικούς, δικηγόρους, φοροτεχνικούς, μεσίτες, μεσάζοντες που έχουν ή ψάχνουν να βρουν διασυνδέσεις πάντοτε με το αζημίωτο και μαύρο χρήμα. Τίθεται λοιπόν το ερώτημα ποιος φταίει; Γιατί δεν φταίνε μόνο οι υπάλληλοι της πολεοδομίας, αλλά φταίνε και οι κερδοσκοπούντες ιδιώτες, κυρίως επιχειρηματίες και εργολάβοι οικοδομών, που συνήθως παραμένουν για εγγενείς δυσχέρειες στο απυρόβλητο.

Αλλά κυρίως φταίει η Πολιτεία, που επιτρέπει τέτοιες πρακτικές, χωρίς να αποκλείονται ευθύνες για τη δικαιοσύνη λόγω της βραδύτητας απονομής και μη αξιόπιστων αποφάσεων, που δεν πείθουν για την ορθότητά τους, που λόγω της μη καθαρογραφής των αθωωτικών αποφάσεων δεν είναι δυνατόν να ελεγχθούν. Πιστεύω, ότι μια επέμβαση της Αρχής για το ξέπλυμα βρώμικου χρήματος μπορεί να έχει πιο αποτελεσματικά αποτρεπτικά αποτελέσματα.

Είναι πολλά τα λεφτά

Εξάλλου η αύξηση της διαφθοράς στις πολεοδομίες οφείλεται – εκτός του “τα λεφτά είναι πολλά Άρη”, που δύσκολα κάποιος μπορεί να μη υποκύψει στον πειρασμό – και στο γεγονός ότι, με τους αποκεντρωτικούς νόμους “Καλλικράτη” και “ Κλεισθένη” οι κρατικές υπηρεσίες πολεοδομίας υπήχθησαν με τη μορφή υπηρεσιών δόμησης (ΔΟΜ) σε συγκεκριμένους δήμους στο Κέντρο και τη Περιφέρεια, που λειτουργούν, ιδίως στη Περιφέρεια, με το πελατειακό σύστημα των αιρετών αρχόντων, στελεχωμένες κυρίως από ντόπιους υπαλλήλους, που κατά κανόνα βρίσκουν δυσχέρειες (επιεικώς) να εκτελέσουν σωστά τα καθήκοντά τους.

Επιπλέον την πειθαρχική αγωγή στους υπαλλήλους ΟΤΑ ασκεί ο ίδιος ο Δήμαρχος, που σημαίνει διακριτική άσκηση στα “δικά μας παιδιά”, οι δε “ύποπτοι” δεν μπορούν χωρίς την αίτηση τους να μετατεθούν, ως προληπτικό μέτρο σε άλλες δημοτικές ενότητες, όπως συμβαίνει στο δημόσιο τομέα. Αμφιβάλλω όμως αν γίνεται συστηματικός έλεγχος του πόθεν έσχες των υπαλλήλων της πολεοδομίας,, γιατί δεν υπάρχουν σχετικές πληροφορίες. Κατά κανόνα δεν υπάρχουν αξιόπιστες αξιολογήσεις των υπηρεσιών ΟΤΑ και των υπαλλήλων, αλλά αποτυπώνονται με τις ψήφους των δημοτών στις εκλογές ΟΤΑ, που σημαίνει ότι μετράει το πολιτικό κόστος και η μη ικανοποίηση αιτημάτων.

Άλλωστε ιδίως στην Περιφέρεια στους ΟΤΑ ο εσωτερικός έλεγχος είναι ανύπαρκτος, ο δε εξωτερικός από τις υπηρεσίες ελέγχου εξαιρετικά δυσχερής και αναποτελεσματικός, γιατί επικρατεί ομερτά με εκφοβισμό, ακόμα με δολοφονίες, όπως φαίνεται ότι συνέβη με τη δολοφονία του μηχανικού στη Μύκονο. Κάθε προσπάθεια ελέγχου ακόμα και δικαστικού συναντά σοβαρές δυσχέρειες και εμπόδια, συνήθως σέρνεται χωρίς αποτέλεσμα για χρόνια και αυτοί που τόλμησαν να καταγγείλουν – ακόμα και οι επιθεωρητές ταλαιπωρούνται για χρόνια στα δικαστήρια ακόμα και ως κατηγορούμενοι κατόπιν μηνύσεων, που υποβλήθηκαν εναντίον τους.

Στο πρόσφατο σκάνδαλο διαφθοράς σε πολεοδομίες Δήμων Αττικής, που διερευνάται δικαστικά, φαίνεται ότι, πρόκειται περί κυκλώματος που έχει αναπτύξει εγκληματική δραστηριότητα στις Πολεοδομίες των Βορείων Προαστίων, αλλά ο έλεγχος βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Το κύκλωμα έναντι αμοιβής από εργολάβους και ιδιώτες παρενέβαινε σε υποθέσεις οικοδομικών αδειών, αυθαιρέτων οικοδομών, διευθετήσεις πολεοδομικών προστίμων και παρεμβάσεις στο ΣΥΠΟΘΑ και ΚΑΣ. Για έξι υπολόγους του κυκλώματος έχει διαταχθεί από τον ανακριτή η προσωρινή κράτησή τους, με παράλληλη παραίτηση δύο Γενικών Γραμματέων υπουργείων για προσωπικούς λόγους. Επειδή το ζευγάρι που διεύθυνε το κύκλωμα έχει κομματικό πρόσημο, το θέμα αποκτά και πολιτική διάσταση.

Παρεμπιπτόντως, προέκυψε από τη δικογραφία ότι οι αρχηγοί του κυκλώματος, κατηγορούμενοι για υπόθεση πόθεν έσχες, έδωσαν σε μεσάζοντα 20.000 ευρώ για να δοθούν στο δικαστή για να απαλλαγούν – που κατά δημοσιογραφικές πληροφορίες απαλλάχτηκαν χωρίς αιτιολογία, λόγω της αντισυνταγματικής μη καθαρογραφής των αθωωτικών αποφάσεων. Νομίζω ότι οι αρμόδιες αρχές του Αρείου Πάγου πρέπει να ελέγξουν την είδηση αυτή, που δυσφημεί τη δικαιοσύνη, με παράλληλη ενημέρωση της κοινής γνώμης.

Το είπε ο Ροΐδης

Είναι γεγονός ότι τα πρωτόκολλα κατεδαφίσεων αυθαιρέτων οικοδομών, ακόμα και αν τη διατάζει δικαστική απόφαση, δεν εκτελούνται σχεδόν ποτέ, με πρόσφατο παράδειγμα τους δύο αυθαίρετους ορόφους ξενοδοχείου στη περιοχή της Ακρόπολης, ή ξενοδοχείου στη Βαρυμπόμπη σε περιοχή που δεν επιτρέπεται η ανοικοδόμηση. Η συνήθης αιτιολογία των Αρχών για την κατεδάφιση είναι ότι δεν διαθέτουν συνεργεία κατεδαφίσεων, ή επαρκή σχετικά κονδύλια πχ και για τη περίπτωση του ξενοδοχείου στην Ακρόπολη.

Η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αττικής επί σειρά ετών δεν εγγράφει στο προϋπολογισμό της κονδύλιο για τη σύνταξη μελέτης πως θα γίνει η κατεδάφιση, παρά καταδικαστικές αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας. Η αντιμετώπιση των αυθαιρέτων γίνεται μόνο με την επιβολή χρηματικών προστίμων, που σχεδόν ποτέ δεν πληρώνονται, αλλά ρυθμίζονται με δόσεις, που δεν πληρώνονται και στο τέλος χαρίζονται.

Στο ερώτημα πως μπορεί να επιλυθούν οι δυσλειτουργίες απαντά ο Εμμανουήλ Ροΐδης με το “ενός νόμου έχομε χρεία – τον της τηρήσεως των κειμένων νόμων” γιατί οκτώ στους 10 νόμους, που ψηφίζονται δεν εφαρμόζονται ολικά ή μερικά, όπως δεν υλοποιήθηκε νόμος του 2010 για την ίδρυση δημοσίων συνεργείων κατεδάφισης αυθαιρέτων.

Εξάλλου, είδος σε ανεπάρκεια αποτελεί η διαρκής και σταθερή βούληση (constans voluntas) πολιτική και αρμοδίων για τη λήψη μέτρων για τη πάταξη της διαφθοράς, ειδικότερα για τις πολεοδομίες, που όλοι το είχαν τούμπανο και αυτοί κρυφό καμάρι. Σε γενικές γραμμές τα μέτρα που πρέπει συνολικά και όχι μεμονωμένα είναι:

1. Με αναθεώρηση του άρθρου 102 Σ επιστροφή όλων των πολεοδομικών υπηρεσιών στο Δημόσιο και σε κάθε περίπτωση η υπαγωγή τους στις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις.
2. Περισσότερη υπευθυνότητα εκ μέρους της Πολιτείας που τον ΝΟΚ του 2012 τον τροποποίησε τουλάχιστον 42 φορές με αποτέλεσμα να επέλθει πλήρες κομφούζιο ποιες διατάξεις ισχύουν με επαναφορά του προελέγχου της οικοδομικής αδείας και του πρωτοκόλου παραλαβής ακινήτου έτοιμου οικοδομήματος.
3. Ταχεία και αξιόπιστη απόδοση δικαιοσύνης ως προς τις δίκες σχετικές με διαφθορά, με καθαρογράφηση των αθωωτικών αποφάσεων.
4. Άμεση εκτέλεση δικαστικών αποφάσεων για κατεδάφιση αυθαιρέτων οικοδομών με ποινικές κυρώσεις κατά των αρμοδίων, που αρνούνται να συμμορφωθούν προβάλλοντες προφάσεις.
5. Να ενεργοποιηθούν οι υπηρεσίες επιθεώρησης και ελέγχου ειδικά για τις πολεοδομίες και ο εσωτερικός έλεγχος.
6. Να ενεργοποιηθεί ο έλεγχος του πόθεν έσχες των υπαλλήλων των πολεοδομιών.