Συναγερμός Ερντογάν για το δημογραφικό στην Τουρκία

Ο πρόεδρος Ερντογάν θα ανακοινώσει στις 17 Φεβρουαρίου νέα εθνική οδηγία για την οικογενειακή πολιτική, με στόχο την ενίσχυση τόσο της οικογενειακής δομής, όσο και της πληθυσμιακής αύξησης, σύμφωνα με δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου. Η ανακοίνωση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα αντιμετωπίζει ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά γεννητικότητας των τελευταίων δεκαετιών, με αυξανόμενες ανησυχίες για δημογραφική συρρίκνωση.

Στις ομιλίες του ενόψει της ανακοίνωσης, ο Ερντογάν έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει τη μείωση του πληθυσμού ως απειλή για το μέλλον της Τουρκίας και έχει καλέσει τις οικογένειες να αποκτούν περισσότερα παιδιά, προκειμένου να διατηρηθούν η εθνική ισχύς και η κοινωνική σταθερότητα. Τα μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι η προγραμματισμένη «οικογενειακή εγκύκλιος» του προέδρου εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια ενίσχυσης του πλαισίου που ο ίδιος περιγράφει ως «ισχυρή οικογένεια, ισχυρός πληθυσμός».

Η δημογραφική ατζέντα του Ερντογάν έχει διαμορφωθεί σταδιακά τον τελευταίο χρόνο: Το 2025 ανακήρυξε το “Έτος της Οικογένειας”, μια εκστρατεία με στόχο την ανάδειξη των οικογενειακών ζητημάτων στην εθνική πολιτική ατζέντα, μέσω εκδηλώσεων, δημόσιων μηνυμάτων και κινήτρων που αποσκοπούν στη στήριξη του γάμου και της τεκνοποίησης. Στη συνέχεια, διεύρυνε την πρωτοβουλία, ορίζοντας την περίοδο 2026-2035 ως τη «δεκαετία της οικογένειας και του πληθυσμού», σηματοδοτώντας έναν μακροπρόθεσμο στρατηγικό προσανατολισμό για την αντιστροφή της πληθυσμιακής μείωσης.

Το ποσοστό γονιμότητας στην Τουρκία έχει μειωθεί απότομα τις τελευταίες δεκαετίες – υποχωρώντας πολύ κάτω από το επίπεδο αναπλήρωσης των γενεών (2,1 παιδιά ανά γυναίκα) και φτάνοντας σε εκτιμώμενο 1,48 το 2024 – σύμφωνα με στοιχεία που επικαλούνται κυβερνητικές και ανεξάρτητες πηγές.

Ανησυχεί και ο Ερντογάν για το δημογραφικό

Ο Ερντογάν έχει χαρακτηρίσει τα στοιχεία αυτά ανησυχητικά, κάνοντας λόγο για «καταστροφή» για το κοινωνικό και οικονομικό μέλλον της χώρας. Οι προβολές των Ηνωμένων Εθνών σκιαγραφούν ένα ενδεχομένως ακόμη πιο δραματικό σενάριο, με ορισμένες εκτιμήσεις να δείχνουν ότι ο πληθυσμός της Τουρκίας θα μπορούσε να μειωθεί από τα σημερινά 85 εκατομμύρια σε μόλις 25 εκατομμύρια έως το τέλος του αιώνα. Οι χαμηλής ανάπτυξης προβολές της ίδιας της TÜİK (Τουρκική Στατιστική Υπηρεσία) εκτιμούν πτώση στα 54 εκατομμύρια.

Οι αρχές αποδίδουν τη μείωση κυρίως στην αύξηση της ηλικίας γάμου και τεκνοποίησης. Από το 2001, η μέση ηλικία των πρωτοτόκων μητέρων αυξήθηκε από τα 25,8 στα 29,3 έτη, ενώ η μέση ηλικία των πατέρων ανήλθε στα 28 έτη. Η οδηγία της 17ης Φεβρουαρίου αναμένεται να θεσμοθετήσει νέα μέτρα πολιτικής και νομικά πλαίσια με στόχο την ενίσχυση των οικογενειακών θεμελίων και την αντιμετώπιση των δημογραφικών προκλήσεων της Τουρκίας, σύμφωνα με την εφημερίδα Milliyet.

Στα μέτρα δημόσιας πολιτικής που έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή στο πλαίσιο της οικογενειακής πρωτοβουλίας περιλαμβάνονται η διεύρυνση των επιδομάτων γέννησης και τα οικονομικά κίνητρα για νέα ζευγάρια, καθώς και άτοκα δάνεια γάμου και στεγαστική στήριξη, με στόχο τη μείωση των εμποδίων στη δημιουργία οικογένειας. Τα δάνεια αυτά προβλέπουν περίοδο χάριτος δύο ετών και αποπληρωμή σε τέσσερα χρόνια. Παράλληλα, έχει συσταθεί νέο συμβούλιο πληθυσμιακών πολιτικών, το οποίο θα μελετά τη συρρίκνωση της νεανικής βάσης και τις προκλήσεις μιας κοινωνίας που γηράσκει.