Valentino: Αποχαιρετώντας έναν θρύλο της μόδας

Η πλούσια κόκκινη απόχρωση είναι πλέον συνώνυμη με τον Valentino, αλλά θα περνούσαν χρόνια πριν ο Ιταλός σχεδιαστής κερδίσει πραγματικά την παγκόσμια προσοχή – και με ένα εντελώς διαφορετικό φόρεμα.

Όταν η Jackie Kennedy παντρεύτηκε τον δεύτερο σύζυγό της, τον Έλληνα μεγιστάνα της ναυτιλίας Αριστοτέλη Ωνάση, το 1968, επέλεξε μια πλισέ φούστα σε ιβουάρ χρώμα με ένα δαντελένιο τοπ με ψηλό ντεκολτέ από τη λευκή συλλογή του Valentino.

Προκάλεσε αναταραχή στις Ηνωμένες Πολιτείες για την αντίθεσή του με το παραδοσιακό φόρεμα υψηλής ραπτικής που φόρεσε στον πρώτο της γάμο με τον αείμνηστο John F. Kennedy. Το νυφικό της Τζάκι από τη λευκή συλλογή του Valentino ήταν πρωτοποριακό για την εποχή, καθώς ήταν ένα ασυνήθιστο κοντό φόρεμα.

«Νομίζω ότι μια γυναίκα ντυμένη στα κόκκινα είναι πάντα υπέροχη, είναι η τέλεια εικόνα μιας ηρωίδας», έγραψε ο Valentino στο βιβλίο Rosso. Δύο χρόνια αργότερα, ο Valentino θα γινόταν ο πρώτος Ιταλός σχεδιαστής που θα άνοιγε κατάστημα στη Νέα Υόρκη. Την επόμενη δεκαετία έγινε «παραγωγικός», αναβαθμίζοντας την ετικέτα «Made in Italy» σε παγκόσμια προβολή.

Valentino: Ένας από τους τελευταίους αληθινούς «τιτάνες» της μόδας

Ο Valentino γεννήθηκε στις 11 Μαΐου 1932 στη Βογέρα, μια μικρή πόλη νότια του Μιλάνου. Ήταν μοναχοπαίδι και ο πατέρας του διατηρούσε μια επιχείρηση ηλεκτρικών ειδών. Αφού ξεκίνησε σπουδές μόδας στο Μιλάνο, μετακόμισε στο Παρίσι για να σπουδάσει στο Chambre Syndicale de la Couture Parisienne όταν ήταν μόλις 17 ετών και στη συνέχεια συνεργάστηκε με τους σχεδιαστές Jacques Fath, Balenciaga, Jean Dessès και Guy Laroche, πριν ανοίξει τον δικό του οίκο μόδας στη Ρώμη το 1960 στην κομψή Via Cοndotti στη Ρώμη.

Εκείνη τη χρονιά γνώρισε τον Giancarlo Giammetti σε ένα καφέ της Ρώμης, ο οποίος σύντομα θα γινόταν ο σύντροφός του στις επιχειρήσεις και στη ζωή. Ο Giammetti ανέλαβε τη διοικητική πλευρά της επιχείρησης, αφήνοντας τα δημιουργικά ζητήματα στον σχεδιαστή. «Το να μοιράζεσαι τη ζωή με έναν άνθρωπο για όλη σου την ύπαρξη – κάθε στιγμή, χαρά, πόνο, ενθουσιασμό, απογοήτευση – είναι κάτι που δεν μπορεί να οριστεί», είπε ο Valentino γι’ αυτόν.

Το 1968, δημιούργησε μια ολόλευκη συλλογή που προκάλεσε αναταραχή στον κόσμο της μόδας κερδίζοντας την εύνοια της Diana Vreeland, της ισχυρής εκδότριας, και, το 1975 μετέφερε την επίδειξή του για έτοιμα ρούχα στο Παρίσι. Δημιούργησε το πρώτο του άρωμα — που ονομαζόταν, απλά, Valentino — το 1978 και, μέχρι τον επόμενο χρόνο, είχε ήδη αδειοδοτήσει το όνομά του για τσάντες, αποσκευές, ομπρέλες και μαντήλια (επίσης, στην Ιαπωνία, αναπτήρες και στυλό).

Στο απόγειό του, είπε ο κ. Giammetti, ο Valentino είχε περίπου 42 άδειες. Το 1984, η ιταλική Ολυμπιακή ομάδα φορούσε Valentino στους Αγώνες του Λος Άντζελες και, τον επόμενο χρόνο, ο Πρόεδρος Sandro Pertini τον έκανε Μεγάλο Αξιωματικό του Τάγματος της Αξίας της Ιταλικής Δημοκρατίας.

Η αυτοκρατορία του Valentino μεγάλωσε με την πάροδο των δεκαετιών καθώς πρόσθεσε έτοιμα ενδύματα, ανδρικά ρούχα και αξεσουάρ στις συλλογές του. «Ελπίζω να με θυμούνται ως έναν άνθρωπο που επιδίωκε την ομορφιά όπου μπορούσε», είχε δηλώσει ο ίδιος στο The New Yorker. Για αυτόν, η ομορφιά ήταν ένα εργαλείο εξουσίας και τη φορούσε με την επιχρυσωμένη δόξα ενός στέμματος.

Αυτά ήταν τα χρόνια της άνθησης. Η δεκαετία του 1990 ήταν τα άσχημα χρόνια, όταν το grunge και ο μινιμαλισμός, δύο λέξεις που ο Valentino δεν μπορούσε ποτέ να ανεχθεί, ήταν σε άνοδο. Αυτός και ο Giammetti πούλησαν τη μάρκα σε μια ιταλική εταιρεία χαρτοφυλακίου για περίπου 300 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ το 1998, αλλά ο Valentino παρέμεινε σε ρόλο σχεδιαστή για άλλη μια δεκαετία.

«Δεν μπορώ να δω τις γυναίκες να καταστρέφονται, να είναι αχτένιστες ή παράξενες», δήλωσε στο Vanity Fair το 2004. Όταν επικρίθηκε, ήταν επειδή δεν αναγνώρισε μια δημοφιλή κίνηση προς την άνεση και τον εκδημοκρατισμό της μόδας — επειδή αρνήθηκε να αντιμετωπίσει τις επιπλοκές και ακόμη και την ασχήμια της σύγχρονης εποχής. Η τελευταία του επίδειξη μόδας πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο του 2008 στο Παρίσι, μια πόλη που αποκαλούσε δεύτερο σπίτι του και θεμέλιο της αγάπης του για τη μόδα. Τον Δεκέμβριο του 2023, τιμήθηκε με το βραβείο εξαιρετικού επιτεύγματος στα British Fashion Awards που πραγματοποιήθηκαν στο Royal Albert Hall του Λονδίνου.

Η γέννηση ενός… κόκκινου

Το κόκκινο φόρεμα, το οποίο έγινε το σήμα κατατεθέν του από το 1959 ήταν ένα σημείο στίξης στο τέλος κάθε συλλογής, εμπνευσμένο από μια τυχαία στιγμή στην πρεμιέρα της όπερας «Κάρμεν» στη Βαρκελώνη στην αρχή της καριέρας του, όταν εντυπωσιάστηκε από τον τρόπο που το πορφυρό έκανε κάποιες γυναίκες να ξεχωρίζουν στο πλήθος.

Από τότε και μετά, είπε ότι αποφάσισε: «Το κόκκινο θα είναι το τυχερό μου χρώμα». Είναι, όπως είπε κάποτε, «ένα σύμβολο, ένα λογότυπο, ένα εμβληματικό στοιχείο της μάρκας, μια αξία». Η υιοθέτηση του χαρακτηριστικού του χρώματος «κόκκινο του Valentino», εμπνευσμένη από ένα ταξίδι στην Ισπανία, βοήθησε την μάρκα να αποκτήσει παγκόσμια φήμη με το ντεμπούτο του εμβληματικού φορέματος fiesta.

Έγινε τόσο σημαντικό για τον οίκο που για την τελευταία συλλογή του Valentino το 2008 όλα τα μοντέλα φόρεσαν κόκκινα φορέματα για το κλείσιμο της πασαρέλας. Ο Valentino, όπως ήταν παγκοσμίως γνωστός, έγινε ο πρώτος Ιταλός που εμφανίστηκε στις αποκλειστικές πασαρέλες Υψηλής ραπτικής του Παρισιού.

Τα κομμάτια του φορέθηκαν από γενιές βασιλικών οικογενειών, πρώτες κυρίες και αστέρες του κινηματογράφου, από την Ελίζαμπεθ Τέιλορ και τη Νάνσι Ρίγκαν μέχρι τη Σάρον Στόουν. Ήταν επίσης κοντά στην Νταϊάνα, Πριγκίπισσα της Ουαλίας, η οποία συχνά ντυνόταν με τα περίτεχνα φορέματά του.

Οι γραμμές του ντύνουν σχεδόν όλες τις γυναίκες σαν να ήταν… ένα ελληνικό βάζο, πολύ ρέουσες και κομψές. Η μεγάλη επιτυχία του ήρθε το 1962, όταν προσκλήθηκε σε μια επίδειξη στο Παλάτι Pitti στη Φλωρεντία, τότε το κέντρο της ιταλικής μόδας. Έγινε αγαπημένος των κοινωνικών κύκνων – Marella Agnelli, Babe Paley, Gloria Guinness – και, το 1964, ένα χρόνο μετά τη δολοφονία του συζύγου της, γνώρισε την πρώην πρώτη κυρία Jacqueline Kennedy, η υποστήριξη της οποίας τον ανέβασε στο απόγειο της παγκόσμιας φήμης.

Ο Valentino σχεδίασε το νυφικό της πριγκίπισσας Madeleine της Σουηδίας όταν παντρεύτηκε τον Βρετανο-Αμερικανό χρηματοδότη Christopher O’Neill τον Ιούνιο του 2013. Τα εμβληματικά ρούχα του Βαλεντίνο στο κόκκινο χαλί περιλαμβάνουν ένα ασπρόμαυρο φόρεμα που φόρεσε η Τζούλια Ρόμπερτς όταν κέρδισε τα Όσκαρ το 2001 για την ερμηνεία της στην ταινία Erin Brockovich, και ένα μεταξωτό φόρεμα με έναν ώμο, σε χρώμα βουτύρου, που φόρεσε η Κέιτ Μπλάνσετ στα βραβεία Όσκαρ τρία χρόνια αργότερα.

Πέρα από την χαρακτηριστική του απόχρωση του κόκκινου, ο Βαλεντίνο ήταν γνωστός για την προσθήκη φιόγκων, βολάν, δαντέλας και κεντημάτων – μια πινελιά θηλυκότητας και φλερτ – στα σχέδιά του. Η διεθνής δημοσιογράφος μόδας Τζούλια Ρόμπσον είπε ότι «ήταν πραγματικά ένας μοδίστρα για τους πλούσιους και διάσημους». «Ήταν πολύ ακριβά, όμορφα φορέματα φτιαγμένα από τα καλύτερα υφάσματα και μετάξια που μπορούσαν να αγοράσουν τα χρήματα».

«Φαίνεσαι νεότερη, φαίνεσαι πιο όμορφη, φαίνεσαι πιο πλούσια, φαίνεσαι πιο δυναμική — όλα αυτά μπορούν να γίνουν από έναν λαμπρό μόδιστρο και γι’ αυτό απέκτησε την πελατεία που απέκτησε». Συχνά δίπλα στα σκυλιά του, ο Valentino φωτογραφιζόταν πάντα με τέλεια χτενισμένα μαλλιά, καραμελένιο μαύρισμα και άψογα καλοραμμένα κοστούμια — αποπνέοντας την πολυτέλεια που έφερνε στην πασαρέλα με τη δική του… ζωή.

Ο θάνατός του έρχεται λίγους μήνες μετά τον θάνατο του θρύλου της ιταλικής μόδας Giorgio Armani, και οι δύο από τους τελευταίους μιας πρωτοποριακής γενιάς σχεδιαστών πριν η μόδα γίνει ιδιαίτερα εμπορευματοποιημένη. Η ειδικός μόδας του RMIT, Carol Tan, δήλωσε ότι «αντιπροσωπεύει μια εποχή που ο σχεδιαστής του οποίου το όνομα ήταν στη μαρκίζα, διαμόρφωνε στην πραγματικότητα την ταυτότητα της μάρκας».

«Ο Valentino και ο Armani ενσάρκωσαν μια εποχή καθαρής δημιουργικής εξουσίας. Με την αποχώρησή τους, το τοπίο της βιομηχανίας φαίνεται εντελώς διαφορετικό», ειδικός μόδας του RMIT, Carol Tan. Η επιτυχία τους προήλθε από τη διαίσθηση, το προσωπικό γούστο και την άμεση σύνδεση με τις γυναίκες που ντύνουν όχι οι εταιρικές επιτροπές ή οι παγκόσμιες δομές μάρκετινγκ που κυριαρχούν στη μόδα σήμερα.

Δεν τον ένοιαζε και τόσο που δεν ήταν ο πιο μοντέρνος, ο πιο πρωτοποριακός σχεδιαστής, απλώς ήθελε να παράγει ρούχα που ήταν όμορφα – και ήταν…

Σε συνεργασία με το womanidol