Χάος από την κατάργηση των σχολικών επιτροπών…

Θα κατανοούσα πλήρως την ευαισθησία του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ προς τον “θεσμό” των σχολικών επιτροπών, την οποία εξεδήλωσε με μακροσκελή ανακοίνωσή του μετά τη χείρονα Απόφαση της κυβέρνησης για κατάργησή τους και τη μεταφορά των αρμοδιοτήτων τους απ’ ευθείας στους δήμους, δηλαδή από το κακό στο χειρότερο, αν είχε ήδη σπεύσει με ίδια ανακοίνωσή του το 2024 να τον προστατεύσει.

Διότι, πράγματι, το ΠΑΣΟΚ υπήρξε, όπως τονίζεται σε σχετική ανακοίνωση, «ο πολιτικός χώρος που διαμόρφωσε καθοριστικά αυτή τη σύγχρονη θεσμική αρχιτεκτονική» αντικαθιστώντας τις Σχολικές Εφορίες με τις Σχολικές Επιτροπές και ως Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου των δήμων δημιουργήθηκε, όπως πάλι τονίζεται, «έτσι ένας θεσμός άμεσης οικονομικής και διοικητικής υποστήριξης της καθημερινής λειτουργίας των σχολείων, ο οποίος ίσχυε μέχρι σήμερα».

Πράγματι έτσι είναι, αλλά δεν λειτούργησαν ως “θεσμός”, ως νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου στο πλαίσιο ενός άλλου σημαντικού θεσμού, του Κράτους Δικαίου, όπου «η λογοδοσία και η διαφάνεια είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση και τη δράση εν γένει των δημοσίων φορέων, οι οποίοι πρέπει να διαχειρίζονται με διαφάνεια τους πόρους που διαθέτουν για την εκπλήρωση της δημόσιας αποστολής τους και να λογοδοτούν για τη διαχείριση αυτή και με κατάρτιση των ετήσιων λογαριασμών στους οποίους απεικονίζεται η ταμειακή διαχείριση στο πλαίσιο εκτέλεσης του προϋπολογισμού (απολογισμός) και η χρηματοοικονομική τους θέση (ισολογισμός) και ακολούθως η έγκαιρη υποβολή αυτών στο Ελεγκτικό Συνέδριο».

Ούτε υποβάλλουν ούτε βιάζονται

Αμ δε! Ήδη, το Ελεγκτικό Συνέδριο με την υπ΄ αριθμόν 3 Έκθεση Ελέγχου του 2024 με τίτλο “Δημοσιονομική πειθαρχία και διαφάνεια στα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου”: «Υποβάλλονται εμπρόθεσμα στο Ελεγκτικό Συνέδριο οι εγκεκριμένοι ετήσιοι λογαριασμοί τους; Πού οφείλονται οι τυχόν καθυστερήσεις;».  Η Έκθεση η οποία κατατίθεται στη Βουλή και την οποία θα έπρεπε να είχε μελετήσει και το ΠΑΣΟΚ, αποκαλύπτει, με συγκεκριμένα ευρήματα, ότι τόσο σχολικές επιτροπές όσο και δήμοι δεν υποβάλλουν εμπροσθέσμως ή καθόλου για έλεγχο απολογισμούς και ισολογισμούς και άλλες οικονομικές καταστάσεις τους «αρμοδίως εγκεκριμένοι και με τις τυχόν εκθέσεις ορκωτών λογιστών ελεγκτών επ’ αυτών»!

Παραθέτω στη συνέχεια μερικά σημεία της παραπάνω έκθεσης του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τις σχολικές επιτροπές, τα οποία, όπως φαίνεται δεν συγκίνησαν το ΠΑΣΟΚ, παρά μόνο την κυβέρνηση Μητσοτάκη με τη λύση “πάρε τον ένα χτύπα τον άλλο”, δηλαδή λύση με απόλυτη σχεδόν ισοτιμία στην αρνητικότητα, με το ίδιο απογοητευτικό (ίσως και χειρότερο!), όπως προκύπτει από την παραπάνω έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τα κατορθώματα των δήμων σε λογοδοσία και διαφάνεια! Απογοητευτικά ευρήματα για τις σχολικές επιτροπές έως το 2023, πριν από την ένταξή στους δήμους

Η παραπάνω Έκθεση Ελέγχου του Ελεγκτικού Συνεδρίου επικεντρώνεται κυρίως στη λογοδοσία των σχολικών επιτροπών έως το 2023, καθώς με το άρθρο 27 του ν. 5056/2023 (Α΄ 163), την 31η.12.2023 καταργήθηκε αυτοδικαίως το σύνολο των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου των ΟΤΑ α΄ βαθμού και, επιπροσθέτως, με το άρθρο 28 του ίδιου ως άνω νόμου από 30.6.2024 οι αρμοδιότητες των ΝΠΔΔ “Σχολικές Επιτροπές” ασκούνται πλέον από τους οικείους δήμους.

Όπως προκύπτει από την παραπάνω έκθεση, το ποσοστό των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου που υπέβαλαν εμπροθέσμως (δηλαδή μέχρι 31.12.2023) το σύνολο των οικονομικών καταστάσεων, ανήλθε σε 32% (604 επί συνόλου 1.873), δηλαδή μόνο το 1/3 των νομικών προσώπων που υπάγονται στον έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου υπέβαλαν εμπροθέσμως τους ετήσιους λογαριασμούς τους. Τότε καταργήθηκαν 289 νομικά πρόσωπα δήμων και 576 σχολικές επιτροπές (συνολικά 865), από τα οποία 221 δημοτικά νομικά πρόσωπα ή 76,5% και 332 σχολικές επιτροπές ή 57,6% δεν είχαν υποβάλει πλήρεις τις οικονομικές τους καταστάσεις για το έτος 2022.

Προβλήματα των σχολικών επιτροπών

Στη συνέχεια, το Ελεγκτικό Συνέδριο στην παραπάνω Έκθεσή του παραθέτει τα προβλήματα που εντοπίστηκαν στις Σχολικές Επιτροπές του δείγματος και που είναι, κατά περίπτωση, τα ακόλουθα:

1. Μη έγκαιρη αποστολή από τις σχολικές μονάδες των στοιχείων των εξόδων.
2. Έλλειψη προσωπικού για τις αναγκαίες διασταυρώσεις και τη σύνταξη του απολογισμού.
3. Έλλειψη υποστήριξης από τον δήμο και τους συμμετέχοντες στο διοικητικό συμβούλιο δημοτικούς συμβούλους.

Δώδεκα (12) από τα ανωτέρω δημοτικά νομικά πρόσωπα καθώς και οι ελεγχθείσες σχολικές επιτροπές έχουν πλέον καταργηθεί μετά την ισχύ του ν. 5056/2023. Συνολικά βάσει του ως άνω νόμου και σύμφωνα με τα τηρούμενα από τις Υπηρεσίες Επιτρόπων στοιχεία, καταργήθηκαν 289 νομικά πρόσωπα δήμων και 576 σχολικές επιτροπές. Από αυτά: α) 72 νομικά πρόσωπα (25%) υπέβαλαν εμπρόθεσμα ισολογισμό του έτους 2022 και 130 νομικά πρόσωπα υπέβαλαν εμπρόθεσμα απολογισμό του έτους 2022 και β) 244 (42%) καταργημένες σχολικές επιτροπές υπέβαλαν εμπρόθεσμα απολογισμό το έτος 2022.

Μετά την παράθεση αυτών των προβλημάτων, το Ελεγκτικό Συνέδριο προειδοποιούσε επισημαίνοντας «ότι υφίσταται σοβαρός κίνδυνος μετά τη συγχώνευσή τους στους οικείους δήμους και εφόσον δεν ολοκληρωθεί εγκαίρως η διαδικασία της μετάβασης να δημιουργηθούν εφεξής προβλήματα στην κατάρτιση των λογαριασμών των δήμων στους οποίους εντάχθηκαν και να επηρεαστεί η ομαλή λειτουργία της λογοδοσίας αυτών».

Όπως προαναφέρθηκε, σύμφωνα με διάταξη του άρθρου 27 του ν. 5056/2023 (Α΄ 163), την 31η.12.2023 καταργήθηκε αυτοδικαίως το σύνολο των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου των ΟΤΑ α΄ βαθμού. Επιπρόσθετα, σύμφωνα με το άρθρο 28 του ίδιου ως άνω νόμου από 30.6.2024 οι αρμοδιότητες των ΝΠΔΔ “Σχολικές Επιτροπές” ασκούνται πλέον από τους οικείους δήμους ως νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου με σκοπό τη στήριξη της διοικητικής λειτουργίας των σχολικών μονάδων.

“Τραγικά προβλήματα”

Ελεγκτικό Συνέδριο: «Τραγικά προβλήματα από τη μεταφορά των σχολικών επιτροπών στους δήμους»! Το Ελεγκτικό Συνέδριο, λοιπόν, με την παραπάνω έκθεσή του είχε προειδοποιήσει το ΠΑΣΟΚ (επιστρέφω στην αρχική επισήμανση του σχολίου μου) για τις απογοητευτικές συνέπειες της ένταξης των σχολικών επιτροπών στον… έλεγχο των δήμων. Συγκεκριμένα, επεσήμαινε, μεταξύ των άλλων, τα εξής: «Η κατάργηση των Σχολικών Επιτροπών με τον νόμο 5056/2023, με τις αρμοδιότητές τους να μεταφέρονται από τις 20.6.2024 στους οικείους Δήμους, οδήγησε τα σχολεία σε τραγικά προβλήματα χρηματοδότησης, και αυτό, διότι:

1. «1. Οι Δήμοι εξαναγκάζονται να προβαίνουν σε τρομερά χρονοβόρες και επίμοχθες διαδικασίες προμηθειών πάμπολλων διαφορετικών απαραίτητων υλικών για τη λειτουργία των σχολείων, διαδικασία που δεν χρειαζόταν με το προηγούμενο καθεστώς, όπου οι Σχολικές Επιτροπές είχαν την ευχέρεια άμεσων προμηθειών
2. Επιβαρύνει τους διευθυντές των σχολείων με πρόσθετες και περίπλοκες αρμοδιότητες, για την ορθή συγκέντρωση συγκεκριμένων εγγράφων και την απόδοση της πάγιας προκαταβολής.
3. Με δεσμευμένα κονδύλια που δεν επιτρέπεται να εκταμιευθούν, υπάρχουν σχολεία, στα οποία μαθητές και καθηγητές πληρώνουν οι ίδιοι τα έξοδα για τη γραφική ύλη, ΕΠΑΛ που δεν διαθέτουν πλέον υλικά για τα τεχνικά τους Εργαστήρια και Δήμοι που αναγκάζονται να εφοδιάζουν σχολικές μονάδες με αναλώσιμα υλικά, τα οποία «δανείζονται» από άλλες δημοτικές υπηρεσίες.
4. Όσο για τις εργασίες επισκευών και έκτακτης συντήρησης των σχολείων, ο χρόνος επισκευής μιας απλής τεχνικής βλάβης καταντά “μυστήριο για δυνατούς λύτες” λόγω της επιβαλλόμενης γραφειοκρατικής τυπολατρίας!»

Κυβερνητική λύση: “Πάσσαλος πασσάλω εκκρούεται”

Κι έτσι, η κυβέρνηση Μητσοτάκη βρήκε τη “λύση”: “πάσσαλος πασσάλω εκκρούεται” ή, όπως έλεγε παραστικότατα και διδακτικότατα ο Αριστοφάνης στην αδυσώπητη, διαχρονική και μελαγχολική κωμωδία του “Ιππής” (ή Ιππείς”) «εν αμίλλαις πονηραίς, αθλιότερος ο νικήσας», δηλαδή σε έναν αγώνα πονηριάς και διαφθοράς, αυτός που τελικά νικάει γίνεται ο πιο άθλιος από όλους, σατιρίζοντας την πολιτική ζωή της Αθήνας και τον δημαγωγό Κλέωνα (που συμβολίζεται με τον Παφλαγόνα) και τον ανταγωνιστή του αλλαντοπώλη στην προσπάθειά τους να κερδίσουν την εύνοια (όπως καλή ώρα!) του προσωποποιημένου λαού, του Δήμου ή, καλύτερα, αποδοκιμάζοντας βαθύτερα τους εν “πεφωτισμένους” και “συνετούς” στη “χρηστή” διοίκηση και διαχείριση των εθνικών πόρων!

Ήδη, η κυβέρνηση από την 1η Αυγούστου 2026 κατήργησε τις σχολικές επιτροπές με τα παραπάνω προβλήματα λογοδοσίας και διαφάνειας και μετέφερε όλες τις αρμοδιότητές τους απ’ ευθείας στους δήμους, οι οποίοι, όπως προκύπτει από ετήσιες και ειδικές εκθέσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου, αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα δημοσιονομικής πειθαρχίας, λογοδοσίας και διαφάνειας.

Προς επίρρωση της διαπίστωσης αυτής υπενθυμίζω απλώς παλαιότερη έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, με πολλά ευρήματα για τη διαδικασία μέχρι τον ΟΠΕΚΑ με κυριότερο ότι οι δήμοι δεν διαθέτουν σαφή εικόνα του πληθυσμού-στόχου, που είναι οι ευάλωτες ομάδες που ζουν σε συνθήκες ακραίας φτώχειας, δεν συμμετείχαν στη διαμόρφωση εθνικού σχεδίου δημοσιότητας, ενώ η δημοσιοποίηση του προγράμματος δεν είναι ομοιόμορφη αφού βασίζεται κυρίως στην πρωτοβουλία των ίδιων των ενδιαφερόμενων, οι οποίοι πληροφορούνται σχετικώς είτε δια τηλεφώνου, είτε δια ζώσης, όταν απευθύνονται στις αρμόδιες κοινωνικές υπηρεσίες των Δήμων κι άλλα πολλά για να πάρουν … επιδόματα.

Επίσης είναι γνωστά στους αναγνώστες τα απογοητευτικά ευρήματα ελέγχων του Ανώτατου Δημοσιονομικού Δικαστηρίου για τις μεγάλες καθυστερήσεις στην κατάρτιση του ισολογισμού, έλλειψη προσωπικού με τις αναγκαίες λογιστικές γνώσεις για την εφαρμογή του διπλογραφικού συστήματος και τη σύνταξη του ισολογισμού και, κυρίως, τη σημαντική υστέρηση στη συγκρότηση των επιτροπών εσωτερικού ελέγχου, με ιδιαίτερα χαμηλή συμμόρφωση και τη στήριξη της συγκρότησης Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου στη συνδρομή εξωτερικών συνεργατών, με το 90% των αναθέσεων να γίνεται με τη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης, το 65,5% του πλήθους και της αξίας των συμβάσεων συγκεντρώθηκε σε οκτώ αναδόχους κι άλλα πολλά!