Επιστολή Ερντογάν στη Φον ντερ Λάιεν για το «Made in Europe»

Η τουρκική οικονομία, η οποία εδώ και καιρό δοκιμάζεται, βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν νέο πονοκέφαλο: το «Made in Europe».

Πρόκειται για τη νέα «εγχώρια–εθνική» στρατηγική της Ευρώπης. Απέναντι στον αυξανόμενο προστατευτισμό των Ηνωμένων Πολιτειών, μέσω της επιβολής δασμών, η Ευρωπαϊκή Ένωση απαντά με ένα αμυντικό αντανακλαστικό στη βιομηχανική της πολιτική, υιοθετώντας τη λογική του «τότε ας χρησιμοποιούμε κι εμείς ευρωπαϊκά προϊόντα».

Σύμφωνα με το προσχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, είτε αποκλείονται μη ευρωπαϊκοί φορείς από τις δημόσιες συμβάσεις είτε προβλέπεται η αποκλειστική ανάθεσή τους σε ευρωπαϊκούς παίκτες. Υπενθυμίζεται ότι οι δημόσιες συμβάσεις αντιστοιχούν περίπου στο 15% της συνολικής ευρωπαϊκής αγοράς.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η διατύπωση δεν αφορά το «Made in EU» («κατασκευασμένο στην ΕΕ»), αλλά το «Made in Europe» («κατασκευασμένο στην Ευρώπη»). Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι ακριβώς σημαίνει «Ευρώπη» και ποιες χώρες εκτός ΕΕ καλύπτει.

Συμπεριλαμβάνεται η Τουρκία σε αυτόν τον ορισμό;

Ο τουρκικός επιχειρηματικός κόσμος εδώ και μήνες πραγματοποιεί επαφές και περιοδείες σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, επιδιώκοντας να αποτρέψει τον αποκλεισμό της Τουρκίας από τη νέα αυτή ρύθμιση.

Παρέμβαση Ερντογάν

Στο πλαίσιο αυτό, ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν απέστειλε επιστολή προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, θέτοντας το ζήτημα του «Made in Europe».
Υπενθυμίζεται ότι η Τουρκία έχει ήδη βρεθεί αντιμέτωπη με παρόμοιους περιορισμούς στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας. Το χρηματοδοτικό εργαλείο Security Action for Europe (SAFE – Δράση Ασφάλειας για την Ευρώπη), που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο της ΕΕ τον Μάιο του 2025, αποσκοπεί στη διευκόλυνση επειγουσών αμυντικών προμηθειών των κρατών-μελών. Ο κανονισμός άφησε περιορισμένο περιθώριο συμμετοχής μόνο σε ορισμένες τουρκικές αμυντικές εταιρείες, κυρίως σε εκείνες που έχουν έδρα στην Ευρώπη. Ωστόσο, η αντίσταση του ελληνοκυπριακού λόμπι, με τη στήριξη της Γαλλίας, δεν ξεπεράστηκε πλήρως.

Αντίστοιχα, και στο οικονομικό σκέλος του «Made in Europe», η Γαλλία ηγείται της πίεσης υπέρ του αποκλεισμού τρίτων χωρών. Περίπου δώδεκα κράτη-μέλη —μεταξύ αυτών η Σουηδία, η Τσεχία και οι χώρες της Βαλτικής— εξέφρασαν ανησυχίες για πιθανές αρνητικές επιπτώσεις στις τιμές, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και τον ανταγωνισμό, ζητώντας προσεκτική διαμόρφωση του κανονισμού.

Προσχέδιο με «διπλό πρόσημο»

Το τελικό προσχέδιο περιλαμβάνει τόσο θετικά όσο και αρνητικά στοιχεία για την Τουρκία. Σύμφωνα με πηγές που παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, ως «Ευρώπη» ορίζονται τα κράτη-μέλη της ΕΕ καθώς και οι χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου — Ισλανδία, Νορβηγία και Λιχτενστάιν.

Τα θετικά σημεία είναι δύο.

– Πρώτον, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεσμεύεται να τηρεί τις διεθνείς της υποχρεώσεις. Εκπρόσωποι του επιχειρηματικού κόσμου εκτιμούν ότι και η τελωνειακή ένωση ΕΕ–Τουρκίας μπορεί να ενταχθεί σε αυτό το πλαίσιο.

– Δεύτερον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποκτά την αρμοδιότητα να εντάσσει, σε επίπεδο συγκεκριμένων προϊόντων, χώρες εκτός ΕΕ στο καθεστώς του «Made in Europe».

Ο κανονισμός αναμένεται να συζητηθεί στο Συμβούλιο της ΕΕ στις 28 Ιανουαρίου. Εφόσον εγκριθεί στη σημερινή του μορφή, εκπρόσωποι πολλών κλάδων θα βρεθούν και πάλι στις Βρυξέλλες, σε έναν νέο κύκλο διαβουλεύσεων και πιέσεων.