Γερμανία: Αναζητά ειδικευμένους μετανάστες, αλλά τους υποδέχεται με εμπόδια

Η χώρα αντιμετωπίζει ελλείψεις σχεδόν σε κάθε τομέα: νοσηλευτές, γιατροί, εκπαιδευτικοί, μηχανικοί και προγραμματιστές βρίσκονται σε διαρκή ζήτηση. Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Έρευνας της Αγοράς Εργασίας (IAB), η Γερμανία χρειάζεται τουλάχιστον 300.000 ειδικευμένους εργαζόμενους κάθε χρόνο, μόνο για να μη χειροτερεύσουν οι σημερινές συνθήκες.

Γήρανση και γραφειοκρατία

Η συνταξιοδότηση της γενιάς των «baby boomers» και τα χαμηλά ποσοστά γεννήσεων έχουν δημιουργήσει ένα δημογραφικό κενό που δεν μπορεί να καλυφθεί εσωτερικά. Η λύση είναι γνωστή: μετανάστευση. Όμως η πολιτική διαχείρισή της παραμένει αντιφατική. Από τη μία πλευρά, η γερμανική κυβέρνηση ψηφίζει νόμους για να διευκολύνει την είσοδο ειδικευμένων εργαζομένων. Από την άλλη, οι διοικητικοί μηχανισμοί παραμένουν δυσκίνητοι και υποστελεχωμένοι, με αποτέλεσμα αιτήσεις για άδειες εργασίας και διαμονής να «κολλάνε» για μήνες – ή και πάνω από έναν χρόνο.

Ιστορίες μεταναστών με πτυχία, άριστη γνώση γερμανικών και πολυετή παρουσία στη χώρα, που ακόμη δεν έχουν μόνιμη άδεια εργασίας, δεν αποτελούν εξαίρεση. Κάθε αλλαγή εργοδότη συνεπάγεται νέα ενημέρωση των αρχών, νέα αναμονή, νέα αβεβαιότητα. Δικηγόροι μεταναστευτικού δικαίου προειδοποιούν ότι το μήνυμα που εκπέμπει η Γερμανία στον κόσμο είναι προβληματικό: σε μια διεθνή αγορά όπου χώρες όπως ο Καναδάς ή η Αυστραλία κινούνται γρήγορα, το γερμανικό σύστημα συχνά λειτουργεί αποτρεπτικά.

Ακροδεξιά και κοινωνικό κλίμα

Την ίδια στιγμή, η άνοδος της ακροδεξιάς και η ενίσχυση αντιμεταναστευτικών θέσεων επιβαρύνουν το κλίμα. Πολλοί νεο-εισερχόμενοι δηλώνουν ότι δυσκολεύονται να νιώσουν ευπρόσδεκτοι, ενώ ο φόβος του ρατσισμού επηρεάζει ακόμη και αποφάσεις παραμονής στη χώρα. Εργοδότες στον τομέα της Υγείας επισημαίνουν ότι, παρά την ανάγκη για προσωπικό, πολλοί ειδικευμένοι εργαζόμενοι φεύγουν μετά τη λήξη των πρώτων διετών συμβάσεών τους, επικαλούμενοι κοινωνική απομόνωση, πολιτισμικές δυσκολίες και ανασφάλεια.

Η ειρωνεία είναι ότι το «γερμανικό οικονομικό θαύμα» μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο χτίστηκε ακριβώς πάνω στη μετανάστευση. Εκατομμύρια «Gastarbeiter» από την Τουρκία, την Ελλάδα, την Ιταλία και άλλες χώρες στήριξαν την εκρηκτική ανάπτυξη των δεκαετιών του ’50 και του ’60. Σήμερα, η Γερμανία χρειάζεται ξανά μετανάστες – ίσως περισσότερο από ποτέ. Όμως, όπως συνοψίζουν ειδικοί και εργοδότες, απέχει ακόμη πολύ από μια πραγματική «κουλτούρα υποδοχής», όπου οι ειδικευμένοι μετανάστες δεν θα νιώθουν απλώς απαραίτητοι, αλλά και καλοδεχούμενοι.