Politico: Η ΕΕ θα αναζωογονήσει τις σχέσεις της με την Τουρκία

Στο πλαίσιο της επίσκεψης, θα υπογραφεί συμφωνία δανείου ύψους 200 εκατομμυρίων ευρώ μεταξύ της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και της Τουρκίας για έργα ανανεώσιμης ενέργειας.

Σύμφωνα με το Politico, η Ευρωπαϊκή Ένωση άρχισε να βλέπει την Τουρκία, την οποία για χρόνια θεωρούσε «προβληματικό εταίρο», ως κομμάτι του περιφερειακού σχεδιασμού. Με την επιτάχυνση των ειρηνευτικών συνομιλιών στην Ουκρανία, ο ρόλος που μπορεί να αναλάβει η Τουρκία ως ειρηνευτική δύναμη και ισορροπιστικός παράγοντας στη Μαύρη Θάλασσα καθιστά την Άγκυρα κρίσιμη εταίρο για την ΕΕ. Ωστόσο, οι Βρυξέλλες παραμένουν επιφυλακτικές λόγω της υποχώρησης της δημοκρατίας στην Τουρκία και των φυλακίσεων αντιπολιτευόμενων προσώπων από την κυβέρνηση.

Επιφυλακτική προσέγγιση της ΕΕ

Η Marta Kos, υπεύθυνη της ΕΕ για θέματα διεύρυνσης, ανέφερε: «Η ειρήνη στην Ουκρανία θα αλλάξει πραγματικά τα δεδομένα στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας. Η Τουρκία θα είναι πολύ σημαντικός εταίρος για εμάς».
Πρόσθεσε: «Η προετοιμασία για την οικοδόμηση ειρήνης και σταθερότητας στην Ευρώπη σημαίνει προετοιμασία για ισχυρή συνεργασία με την Τουρκία».

Κλειδί για τη Μαύρη Θάλασσα

Η Τουρκία ξεχωρίζει λόγω του δεύτερου μεγαλύτερου στρατού στο ΝΑΤΟ και της στρατηγικής θέσης της στο σταυροδρόμι της Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής. Ο έλεγχος των Στενών από την Άγκυρα είναι σημαντικός για την περιφερειακή ασφάλεια της Ευρώπης.
Η Τουρκία είχε επίσης πρωταγωνιστικό ρόλο στην εφαρμογή της Συμφωνίας Διαδρόμου Σιτηρών της Μαύρης Θάλασσας τον Ιούλιο του 2022, που διασφάλισε τη μεταφορά των σιτηρών της Ουκρανίας με ασφάλεια.

Επιπλέον, η Άγκυρα έχει δηλώσει ότι είναι έτοιμη να στείλει ειρηνευτικές δυνάμεις στην Ουκρανία και να αναλάβει ηγετικό ρόλο στην ασφάλεια της Μαύρης Θάλασσας, εφόσον επιτευχθεί συμφωνία με τη Ρωσία.

Παγωμένη διαδικασία ένταξης

Οι σχέσεις ΕΕ–Τουρκίας έχουν χειροτερέψει τα τελευταία χρόνια, ενώ η αυταρχικοποίηση και η πίεση σε δημάρχους της αντιπολίτευσης έχουν δυσχεράνει περαιτέρω την κατάσταση. Η Τουρκία παραμένει επίσημα υποψήφιο μέλος της ΕΕ, αλλά οι διαπραγματεύσεις ένταξης είναι ουσιαστικά «παγωμένες» από το 2018.

Σχολιάζοντας αυτά τα γεγονότα, η Kos είπε: «Στις πρόσφατες εκθέσεις διεύρυνσης, παρατηρήσαμε ιδιαίτερα την απόκλιση από τα ευρωπαϊκά πρότυπα στο κράτος δικαίου και τη δημοκρατία».

Τόνισε ότι η Τουρκία διαθέτει ισχυρή δημοκρατική παράδοση και ενεργό κοινωνία των πολιτών, προσθέτοντας: «Πρέπει να δούμε αυτά τα πεδία να ενισχύονται για να χτιστεί εμπιστοσύνη».

Ενέργεια και έργα υποδομών στο τραπέζι

Κατά την επίσκεψη στην Άγκυρα, η Kos θα υπογράψει με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων δάνειο ύψους 200 εκατομμυρίων ευρώ για έργα ανανεώσιμης ενέργειας. Η τράπεζα είχε αναστείλει νέα δάνεια προς την Τουρκία το 2019, λόγω των ερευνών πετρελαίου και φυσικού αερίου στα ανοικτά της Κύπρου.

Ταυτόχρονα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα παρουσιάσει μελέτη με τίτλο «Ανάπτυξη διασύνδεσης μεταξύ περιοχών», που αφορά την Τουρκία, την Κεντρική Ευρώπη και τον Νότιο Καύκασο. Η μελέτη προβλέπει επενδύσεις σε μεταφορές, εμπόριο, ενέργεια και ψηφιακές υποδομές στον Δια-Χάζαρ διάδρομο, που συνδέει την Κίνα με την Κεντρική Ασία, τον Νότιο Καύκασο και την Ευρώπη μέσω της Μαύρης Θάλασσας.

Ποιο είναι το βασικό αίτημα της Άγκυρας;

Παρά αυτά τα βήματα, η Τουρκία δεν βλέπει ικανοποιημένο το κύριο αίτημά της προς την ΕΕ: την αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης που υπέγραψε με την ΕΕ το 1995.

Οι νέες συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου της ΕΕ με την Ινδία και τις χώρες Mercosur της Νότιας Αμερικής τοποθετούν την Τουρκία σε μειονεκτική θέση. Όταν εφαρμοστούν αυτές οι συμφωνίες, η Τουρκία θα πρέπει να παρέχει άνευ δασμών πρόσβαση στις εν λόγω χώρες, χωρίς όμως να απολαμβάνει τα ίδια προνόμια.

Κάλεσμα Ιμάμογλου προς την ΕΕ

Ο Δήμαρχος Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου, ζήτησε επίσης την αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης. Το Μάρτιο, η σύλληψή του προκάλεσε διαμαρτυρίες σε όλη τη χώρα και διεθνείς αντιδράσεις. Από τη φυλακή, έστειλε μήνυμα στους ηγέτες της ΕΕ ζητώντας εκσυγχρονισμό της συμφωνίας.
Όπως είπε: «Η Τελωνειακή Ένωση παραμένει ο μόνος κανονιστικός και θεσμικός μηχανισμός που διατηρεί ζωντανές τις σχέσεις Τουρκίας–ΕΕ. Μετά τις συμφωνίες με Mercosur και Ινδία, τα ασύμμετρα αποτελέσματα γίνονται πιο εμφανή».

Το θέμα Ελλάδας και Κύπρου

Η αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης απαιτεί έγκριση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, αλλά Ελλάδα και Κύπρος αντιτίθενται στην πρόοδο των σχέσεων χωρίς χειροπιαστά βήματα καλής θέλησης από την Άγκυρα.

Η Κυπριακή Δημοκρατία ζητά από την Τουρκία να επιτρέψει στα πλοία με κυπριακή σημαία να εισέρχονται σε τουρκικά λιμάνια. Αναλυτές εκτιμούν ότι οι ριζικές αλλαγές στις παγκόσμιες πολιτικές εμπορίου και ασφάλειας από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, μπορεί να φέρουν ξανά την Ευρώπη και την Τουρκία πιο κοντά.

Ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Τουρκίας στην ΕΕ, Yaprak Balkan, δήλωσε σχετικά: «Ο κόσμος αλλάζει, η ιστορία επιταχύνεται. Οι σχέσεις Τουρκίας–ΕΕ πρέπει να προσαρμοστούν σε αυτήν την αλλαγή». Η ΕΕ, όμως, δεν είναι ακόμη έτοιμη να ξαναρχίσει τις διαπραγματεύσεις ένταξης.