Είναι λάθος η πολιτική Τραμπ-FED για την ισοτιμία του δολαρίου;

Επί σειράν ετών ορισμένοι χρηματοοικονομικοί αναλυτές διαβλέπουν με επίταση πως το αμερικανικό δολάριο πρόκειται να υποτιμηθεί και τελικά επαληθεύονται, με τα οικονομικά μέσα μαζικής ενημέρωσης να το ανακαλύπτουν εκ των υστέρων. Μάλιστα ο γνωστός ιστότοπος MarketWatch παρατηρεί πως το αμερικανικό δολάριο υποχωρεί στα χαμηλότερα επίπεδα της τελευταίας τετραετίας, παρά το γεγονός ότι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ισχυρίζεται σε λόγο του στην Iowa πως το νόμισμα “δεν έχει κανένα απολύτως πρόβλημα”.

Στην πραγματικότητα το αμερικανικό δολάριο υποχωρεί από την εποχή της επιστροφής του Τραμπ στον Λευκό Οίκο και ορισμένες φορές αιφνιδιάζει με την πτωτική του τάση, όταν ο πρόεδρος απειλεί τους εμπορικούς εταίρους της χώρας με δασμούς, προκαλεί εντάσεις στις διεθνείς σχέσεις και εσωτερικές αναταραχές, όπως η τελευταία στην Minnesota. Ειδικότερα ο Δείκτης Δολαρίου (Dollar Index) υποχωρεί στα $95,86, με κάμψη κατά 1,2%, που αποτελεί την χειρότερη επίδοσή του από τις 17 Φεβρουαρίου του 2022 σύμφωνα με τα στοιχεία της αγοράς του Dow Jones. Στον δείκτη συμμετέχουν έξι νομίσματα, ήτοι το ευρωπαϊκό κοινό νόμισμα (57,6%), το ιαπωνικό γιέν (13,6%), η βρετανική στερλίνα (11,9%), το καναδικό δολάριο (9,1%), η σουηδική κορώνα (4,2%) και το ελβετικό φράγκο (3,6%).

Ενδοσυνεδριακά η υποχώρηση αποτελεί την χειρότερη από τις 10 Απριλίου του 2025, όταν υποχωρεί κατά 2% μετά την ανακοίνωση της “Ημέρας Απελευθέρωσης” του Τραμπ και την δημοσιοποίηση των πρώτων δασμών. Όμως διαφαίνεται ότι ο πρόεδρος επικροτεί την καθοδική αντίδραση και όταν ένας δημοσιογράφος ρωτά εάν και κατά πόσον το νόμισμα υποχωρεί ή υπερβολικά, απαντά πως “δεν το δέχεται και κρίνει πως το δολάριο συμπεριφέρεται άριστα ως προς την αξία του”, προσθέτοντας πως “ήδη συνάπτονται μεγάλες εμπορικές συμφωνίες”.

Πάντως σε σχετική ερώτηση άλλου δημοσιογράφου που αφορά το εάν και κατά πόσον επιδιώκει χαμηλότερη αξία νομίσματος, εξηγεί πως “το νόμισμα αναζητά τα επίπεδα ισορροπιών του και η συγκεκριμένη συμπεριφορά του κρίνεται φυσιολογική”. Αναπόφευκτα η ερμηνεία του προκαλεί τους χρηματιστές στην αγορά συναλλάγματος (FX) να προβούν σε πωλήσεις αμερικανικών δολαρίων, ενώ μετά την αναταραχή στην αγορά ομολόγων στο Τόκυο, το νόμισμα πιέζεται και από τις ρευστοποιήσεις αμερικανικών τίτλων του δημοσίου. Αν και στην λήξη του Ιανουαρίου ανακάμπτει, εξακολουθεί να σημειώνει μηνιαίες απώλειες της τάξης του 2,0% και περισσότερο από 9% στο δωδεκάμηνο.

Οι τεχνικές αναλύσεις συγκλίνουν προς το γεγονός ότι από τα επίπεδα του 96,60 το δολάριο θα υποχωρήσει προς τα επίπεδα του 89,50/88,50 και εάν ο Αμερικανός πρόεδρος αισθανθεί ικανοποιημένος, πιθανότατα η υποχώρηση θα συνεχισθεί προς το επίπεδο του 79,75, με το νόμισμα υποτιμημένο σχεδόν κατά 18%.

Η προϊστορία των πτωτικών τάσεων του Δολαρίου

Κατά τα φαινόμενα ένα φάντασμα της δεκαετίας του 1980 πλανάται στους διαδρόμους του Λευκού Οίκου και η έκφραση “Συμφωνία Plaza 2.0” ψιθυρίζεται σχεδόν παντού, επαναφέροντας μνήμες της συμφωνίας του 1985. Τότε κυρίως η Ιαπωνία, αλλά και άλλες αναπτυγμένες χώρες, αποφασίζουν να χειραγωγήσουν τις συναλλαγματικές τους ισοτιμίες για να χαλιναγωγήσουν την άνευ ορίων άνοδο του αμερικανικού δολαρίου.

Με την Συμφωνία Plaza (Plaza Accord), προβλέπεται η απελευθέρωση των συναλλαγματικών ισοτιμιών των νομισμάτων ΗΠΑ και Ιαπωνίας με την είσοδο σε καθεστώς ελεύθερης διακύμανσης στις αγορές. Ο στόχος τότε έγκειται στην ρύθμιση του καθεστώτος του ελεύθερου εμπορίου που ταλανίζεται από τις ανισορροπίες του, ενώ στην σύγχρονη περίοδο εστιάζεται στην διάσωση μίας παραπαίουσας αρπάγης σε έναν εντεινόμενα πολυκεντρικό κόσμο.

Ο απόηχος των ψιθύρων μορφοποιείται στις 25 Απριλίου του 2025, κεκλεισμένων των θυρών στο Κτίριο Γραφείων Eisenhower, όπου συγκεντρώνονται όχι αλλοδαποί αξιωματούχοι ή ανώτατα στελέχη της κυβέρνησης, αλλά οι επικεφαλής χρηματοοικονομικών μεγαθηρίων, όπως της BLACKROCK, της CITADEL, της PGIM και της TUDOR. Τα βλέμματα πάντως στρέφονται στον Stephen Miran, τον νέο και μάλλον πάντα μάχιμο πρόεδρο της Επιτροπής Οικονομικών Συμβούλων (μερικούς μήνες αργότερα μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Ομοσπονδιακής Κεντρικής Τράπεζας-FED).

Αν και οι διαρροές παραμένουν ελάχιστες, η γενική εκτίμηση αφορά το γεγονός ότι ο Miran εκθέτει την άποψη ότι έχουν την δυνατότητα συντονισμένων παρεμβάσεων στις αγορές συναλλάγματος, στοχεύοντας όχι μόνον το δολάριο, αλλά το γιέν, το ευρωπαϊκό κοινό νόμισμα, το κινεζικό γουάν και άλλα βασικά νομίσματα. Το εάν και κατά πόσον ονομάζει την τελική απόφαση “Συμφωνία Mar-a-Lago” ή κάτι ίσως λιγότερο θεατρικό, η πρόθεση κρίνεται προφανής και επικεντρώνεται σε έναν μηχανισμό υποτίμησης του αμερικανικού δολαρίου με στόχο την εξανεμιζόμενη ανταγωνιστικότητα της οικονομίας των ΗΠΑ.

Κατά πολλούς και διαφόρους τρόπους η σχεδόν μαγική επίκληση αναβίωσης δεν αποτελεί νοσταλγία μίας άλλης πολιτικής, από την στιγμή που το αμερικανικό νόμισμα πιέζεται με αφετηρία την “Ημέρα Απελευθέρωσης” του Τραμπ. Το στρατόπεδό του επιπλέει σε μία λίμνη λαϊκής αίσθησης τόλμης χωρίς περιεχόμενο και άγνοιας βασικών οικονομικών κανόνων, με συνέπεια να αδράξει μία σφύρα κατεδάφισης για να απελευθερωθεί από την ορθοδοξία του ελευθέρου εμπορίου, μετατρέποντας τους δασμούς σε μοχλούς καταναγκασμού και όχι ρυθμίσεων. Ο Λευκός Οίκος πιέζει τους συμμάχους του να αυξήσουν τους αμυντικούς τους προϋπολογισμούς, υποτιμώντας ταυτόχρονα το νόμισμα, με συνέπεια η υπερ-προβαλλόμενη προστασία του δολαρίου να συνιστά μία αργή διαδικασία διάβρωσης της αξιοπιστίας του.

Από την πλευρά του ο Miran εμφανίζεται εμμονικός με το αποκαλούμενο δίλημμα του Triffin, που διατυπώνεται μετά το 1960 από τον Βελγο-Αμερικανό οικονομολόγο Robert Triffin. Κατά τον οικονομολόγο, η διακράτηση δολαρίων αποδεικνύεται πολυτιμότερη από την ανάλογη του χρυσού, λόγω του ότι τα συνεχή ελλείμματα του αμερικανικού ισοζυγίου πληρωμών ενισχύουν την ρευστότητα του παγκοσμίου οικονομικού συστήματος, τροφοδοτώντας την ανάπτυξη.

Όμως η εμμονή στην δημιουργία ελλειμμάτων και η συνεπακόλουθη πλεονασματική κυκλοφορία χρήματος για την κάλυψή τους, οδηγεί στο αποκαλούμενο με το όνομά του δίλημμα, σύμφωνα με το οποίο εάν οι ΗΠΑ εκμηδενίσουν τα ελλείμματά τους, τότε το παγκόσμιο σύστημα θα αντιμετωπίσει προβλήματα ρευστότητας, με συνέπεια την αναστολή της ανάπτυξης. Επομένως τα ελλείματα των ΗΠΑ δεν αποτελούν πρόβλημα, αλλά το καύσιμο της παγκόσμιας ρευστότητας και όσον αυξάνεται η ζήτηση του δολαρίου σε διεθνές επίπεδο, τόσον ενισχύεται στις αγορές, υπονομεύοντας τις αμερικανικές εξαγωγές και διευρύνοντας τα ελλείμματα, οπότε όσον το δολάριο αποδεικνύεται απολύτως απαραίτητο, παράλληλα καθίσταται περισσότερο ασταθές και ευμετάβλητο στις ισοτιμίες του.

Εκμυστηρεύσεις

Σε σχετικά πρόσφατο κείμενό του, ο Stephen Miran εξηγεί πως η επιθυμία αναμόρφωσης του διεθνούς συστήματος εμπορίου και η ανάδειξη της αμερικανικής βιομηχανίας σε επίπεδο ισορροπίας έναντι του υπόλοιπου κόσμου, αποτελεί ζωτικό ζήτημα για τον πρόεδρο Τραμπ επί δεκαετίες. Ενδεχόμενα αντιμετωπίζεται πλέον το σημείο διασταύρωσης της μεταβολής μίας νέας γενεάς στο διεθνές εμπορικό και χρηματοοικονομικό σύστημα σε σχέση με το παρελθόν.

Η ρίζα των οικονομικών ανισορροπιών πηγάζει από την επίμονη υπερτίμηση του αμερικανικού νομίσματος που αποτρέπει την δημιουργία ισορροπιών στο διεθνές εμπόριο, με την συγκεκριμένη να τροφοδοτείται από την ανελαστική ζήτηση συναλλαγματικών αποθεμάτων σε δολάρια. Όσον αυξάνεται το παγκόσμιο ΑΕΠ, τονίζει ο Miran, τόσον διογκώνεται το βάρος των ΗΠΑ για να χρηματοδοτούν την προσφορά του σχηματισμού συναλλαγματικών αποθεμάτων και αμυντικής θωράκισης, από την στιγμή που οι βιομηχανικοί και εμπορικοί τομείς πλήττονται από το φορτίο του κόστους.

Το κείμενο του Miran αποτελεί μία δήλωση που αφορά το πρόβλημα της ισχύος του αμερικανικού δολαρίου και την συνεπακόλουθη δολοφονία της αμερικανικής βιομηχανίας, οπότε η κυβέρνηση προβαίνει σκόπιμα στην εξασθένιση του νομίσματος για να ανατρέψει τις εμπορικές ανισορροπίες. Δεν πρόκειται για θεωρία συνωμοσίας, ούτε για μία ακόμα ακαδημαϊκή θεωρία, αλλά για μία δεδηλωμένη κυβερνητική πολιτική.

Αναπόφευκτα η “Συμφωνία Mar-a-Lago” δεν αποτελεί μία ακόμα σκοτεινή συνωμοσία, από την στιγμή που ο Miran δηλώνει γραπτώς πως κρίνει το νόμισμα “υπερτιμημένο”, οπότε και επιβάλλεται η υποτίμησή του για την διάσωση της αμερικανικής βιομηχανίας. Από την άλλη πλευρά σε πρόσφατη συνέντευξή του στο οικονομικό ειδησεογραφικό δίκτυο CNBC, ο Γενικός Διευθυντής της BLACKROCK, Rick Rieder, επιμένει φορτικά στις μειώσεις των επιτοκίων για να περιορισθεί το κόστος δανεισμού του ομοσπονδιακού δημοσίου.

Ο Stephen Miran γράφει τον οδηγό για μία σκόπιμη υποτίμηση του αμερικανικού νομίσματος και ο Rick Rieder επιμένει για την μείωση των επιτοκίων από την Ομοσπονδιακή Κεντρική Τράπεζα (FED) ώστε να μειωθεί το κόστος εξυπηρέτησης του τεραστίου χρέους. Για τους επενδυτές οι προθεσμιακές συναλλαγές σε αντίθετη κατεύθυνση δεν πρόκειται να αποτρέψουν το προφανές αποτέλεσμα.

Όλα τα τμήματα του γρίφου καταλαμβάνουν πλέον την θέση τους, το προσωπικό επιλέγεται, η συγκεκριμένη πολιτική τεκμηριώνεται και οι εναλλακτικές διέξοδοι εξαφανίζονται. Κατά συνέπεια η κατά τα ΜΜΕ αλλοπρόσαλλη συμπεριφορά του Τραμπ αποτελεί μία λελογισμένη τακτική που οδηγεί στην “φυσιολογική” διολίσθηση του αμερικανικού νομίσματος, έως ότου, όπως δηλώνει ο ίδιος, οι ισοτιμίες του να καταλήξουν στα επίπεδα των ισορροπιών τους.