Γιατί είναι τόσο ακριβή η βενζίνη στην Ελλάδα

Οι καταναλωτές είναι πλέον εκπαιδευμένοι από την πρόσφατη εμπειρία τους με τον πληθωρισμό εξαιτίας του τετραετούς πολέμου στην Ουκρανία και περιμένουν να λειτουργήσουν προσθετικά στον πληθωρισμό οι δυσμενείς επιπτώσεις από τον παράλληλο νέο πόλεμο στον Αραβικό Kόλπο. Οι τιμές βασικών αγαθών και τροφίμων από το 2022 έχουν καταγράψει σωρευτική αύξηση που ξεπερνά το 25% και εκτιμάται μια προσθετή άμεση επιβάρυνση της τάξης του 15%.

Αυτό θα έχει σαν αποτέλεσμα την συνολική αφαίμαξη εισοδημάτων 40% από τον στασιμοπληθωρισμό μιας πενταετίας. Αυτός ο προσθετικός πληθωρισμός απειλεί και με διατροφική κρίση, ειδικά όταν υπάρχουν κυβερνήσεις, όπως η δική μας, χωρίς αντίληψη παρέμβασης στην αγορά.

Η κυβέρνηση ανακοίνωσε την προηγούμενη εβδομάδα μέτρα για πλαφόν στο περιθώριο κέρδους των εταιρειών εμπορίας πετρελαιοειδών και των πρατηρίων, επιχειρώντας να φρενάρει νέες αυξήσεις. Μέτρο που δεν απέδωσε ούτε το 2022, όταν η τιμή της βενζίνης έφτασε στα 2,40 και για εκεί οδεύουμε. Αυτό συμβαίνει διότι η παρέμβαση δεν παρακολουθεί ολόκληρη την διαδρομή, διυλιστήρια, εταιρείες εμπορίας, πρατήρια. Δεν υπολογίζει ότι αυτοί που παράγουν το καύσιμο το εμπορεύονται καθετοποιημένα. Παραβλέπει ότι οι παραγωγοί καυσίμων είναι ολιγοπώλια και αυτά δεν τα ακουμπάει κανένας!

Η ακρίβεια, και ακόμη περισσότερο η αναλογία της μέσης τιμής των καυσίμων με το ύψος του βασικού μισθού, κάνει ακόμα πιο ανυπόφορη την συνθήκη και φέρνουν την Ελλάδα στις πρώτες θέσεις των στατιστικών πινάκων. Τους Έλληνες σε πραγματική απόγνωση, αφού με βάση την μέχρι σήμερα πρακτική, η κρατική παρέμβαση θα περιοριστεί σε κάποια μικρή χρηματική ενίσχυση και αυτό όταν η τιμή θα πλησιάζει τα 2,5 ευρώ (αυτό επιβεβαιώθηκε καθ’ όσον γράφονταν το άρθρο, η κυβέρνηση εξήγγειλε επιδότηση diesel κίνησης 20 λ.) . Αντιθέτως, ούτε ο ειδικός φόρος στα καύσιμα θα μειωθεί, ούτε πλαφόν στην τιμή της λιανικής τιμής θα μπει.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στην άτυπη αναλογία που προκύπτει αν διαιρέσει κανείς το ύψος του βασικού μισθού ανά χώρα με τη μέση τιμή του καύσιμου στην ίδια χώρα, η Ελλάδα βρίσκεται στην 4η θέση (από το τέλος) στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έχουμε τους υψηλότερους συντελεστές!

Οι φόροι στα καύσιμα

Κάθε ενεργειακή κρίση καθίσταται ιδιαίτερα επώδυνη για τους πολίτες της χώρας. Αυτό προκύπτει διότι φιγουράρει στην πρώτη πεντάδα των ευρωπαϊκών χωρών με τους υψηλότερους συντελεστές ΦΠΑ και Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης. Η τιμή της βενζίνης ξεκινά από μια ήδη υψηλή βάση, καθώς ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης είναι 0,70 ευρώ ανά λίτρο. Αν, για παράδειγμα, η καθαρή τιμή από το διυλιστήριο είναι 0,70 ευρώ, τότε πριν καν μπει ο ΦΠΑ, η τιμή έχει ήδη φτάσει στο 1,40 ευρώ.

Πάνω σε αυτό το ποσό επιβάλλεται ΦΠΑ 24%, ο οποίος δεν υπολογίζεται μόνο στην καθαρή αξία, αλλά και στον ίδιο τον φόρο κατανάλωσης. Έτσι, η τελική τιμή φτάνει περίπου στα 1,74 ευρώ το λίτρο. Με απλά λόγια, από αυτά τα 1,74 ευρώ, πάνω από 1 ευρώ είναι φόροι. Δηλαδή ο καταναλωτής πληρώνει όχι μόνο υψηλό σταθερό φόρο, αλλά και φόρο πάνω στον φόρο.

Το πιο κρίσιμο είναι τι συμβαίνει όταν ανεβαίνει η τιμή του πετρελαίου, κάτι που βλέπουμε αυτές τις μέρες με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Αν η καθαρή τιμή αυξηθεί από 0,70 σε 0,90 ευρώ, τότε η νέα βάση γίνεται 1,60 ευρώ (ΕΦΚ+ τιμή διυλιστηρίου). Με τον ΦΠΑ, η τελική τιμή φτάνει περίπου στα 1,98 ευρώ. Δηλαδή, ενώ η αρχική αύξηση είναι 20 λεπτά, στην αντλία φαίνεται σχεδόν 24 λεπτά, επειδή ο ΦΠΑ μεγεθύνει την αύξηση.

Η κυβέρνηση, πάντως, δεν προσανατολίζεται στη μονομερή μείωση των φόρων στα καύσιμα, εκτός αν υπάρξει κοινή απόφαση σε επίπεδο ΕΕ. Ο στόχος είναι η εφαρμογή μιας “ρήτρας διαφυγής”: Δηλαδή, οι απώλειες εσόδων από τυχόν μείωση του ΕΦΚ να μην προσμετρώνται στα ελλείμματα και να μην επηρεάζουν το πλεόνασμα της χώρας. Για τα golden boys του υπουργείου οικονομικών, τα έσοδα δεν είναι συνάρτηση τιμής και κατανάλωσης. Διότι αν είχαν κάνει την πράξη θα είχαν μειώσει στο μισό τον φόρο στο πετρέλαιο θέρμανσης τόσα χρόνια. Αλλά μάλλον έχουν σαδιστική σχέση με τους πολίτες…

Η εξίσωση του (ΕΦΚ) στο πετρέλαιο θέρμανσης με αυτόν του κίνησης, που εφαρμόστηκε σταδιακά από το 2012, προκάλεσε δραματική πτώση στη ζήτηση του πετρελαίου θέρμανσης, η οποία κατά τα πρώτα έτη εφαρμογής της ξεπέρασε το 50%. Παρά την τεράστια αύξηση του φόρου, (από περίπου 21€/1.000 λίτρα στα 60€ και αργότερα στα 330€), η εκτεταμένη χρήση του πετρελαίου θέρμανσης για κίνηση (λόγω της εξίσωσης) και η αύξηση της “πειρατείας” καυσίμων, μείωσαν τα αναμενόμενα έσοδα από το πετρέλαιο κίνησης, δημιουργώντας εν τέλει δημοσιονομικές απώλειες. Ότι συνεχίζουν με αυτή την φορολογία, δηλώνει ότι θέλουν πολίτες στην ανέχεια !

Η Κύπρος κείται μακράν!

Το διαδίκτυο έχει κατακλυστεί από αναρτήσεις που αφορούν τις διάφορες τιμών στα καύσιμα με την Κύπρο. Θεωρείτε ανεξήγητη και καταγγέλλεται ως αισχροκέρδεια των εταιρειών στη χώρα μας. Τι έχει συμβεί όμως;

Μία χώρα-νησί, η οποία προμηθεύεται καύσιμα κυρίως από την ελληνική αγορά, έχει καταφέρει να κρατήσει τη μέση τιμή της βενζίνης στο 1.37 έχοντας, παράλληλα, υψηλότερο βασικό μισθό από την Ελλάδα. Ένα μήνα μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, στις 3 Μαρτίου του 2022, η ολομέλεια της Κυπριακής Βουλής ψήφισε ομόφωνα το νομοσχέδιο για την μείωση του φόρου κατανάλωσης στα καύσιμα.

Έτσι στην Κύπρο οι συντελεστές είναι σημαντικά χαμηλότεροι, καθιστώντας την μία από τις φθηνότερες χώρες της ΕΕ για βενζίνη.
Για την Ελλάδα εξήγησα παραπάνω. Η Κύπρος διατηρεί τη θέση της ως η δεύτερη φθηνότερη χώρα στην ΕΕ για βενζίνη.

Στην Ελλάδα πάνω από το 40% των συνολικών φορολογικών εσόδων της χώρας προέρχεται από την έμμεση φορολογία (τουλάχιστον 10 μονάδες πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ), ενώ η αναλογία ως προς το ΑΕΠ ξεπερνάει το 17%, όταν ο μέσος όρος της Ευρώπης είναι στο 13%. Σε πολλά πεδία – καύσιμα, τρόφιμα, πετρέλαιο θέρμανσης κλπ – η Ελλάδα εφαρμόζει από τους υψηλότερους συντελεστές ΦΠΑ και φόρων κατανάλωσης διεθνώς.

Οπότε είναι ξεκάθαρο τι είναι απαραίτητο να γίνει. Η πιο άμεση “διεθνής πρακτική” είναι η προσωρινή τουλάχιστον, μείωση των φόρων (ΕΦΚ/ΦΠΑ).