Κόκκινα δάνεια: Θα μπει επιτέλους φρένο στην αυθαιρεσία των funds και των servicers;

Η επίμαχη αυτή διάταξη προέβλεπε την θεσμοθέτηση ως τίτλου εκτελεστού του ιδιωτικού εγγράφου (συμφωνία ρύθμισης) των servicers και των δανειοληπτών, παρακάμπτοντας ακόμα και αυτή τη στοιχειώδη δικαστική προστασία, που υφίσταται στη συγκεκριμένη περίπτωση, μετά την κάκιστη απόφαση της Ολομελείας του Αρείου Πάγου, που νομιμοποίησε την εκπροσώπηση των servicers για άσκηση καταδιωκτικών μέσων κατά των δανειοληπτών.

Η εσπευσμένη και επικοινωνιακή απόσυρση αυτής της αδιανόητης για δημοκρατική κυβέρνηση διάταξης δεν λύνει εν όλω το θέμα αυτό, αφού υφίσταται σε ισχύ η αντίστοιχη διάταξη του άρθρου 27 παρ. 3 του Ν. 4738/2020 (όπως ισχύει μετά τον Ν. 5313/2026), σύμφωνα με την οποία καθίσταται εκτελεστός τίτλος η σύμβαση αναδιάρθρωσης του χρέους στον εξωδικαστικό μηχανισμό!

Πρόκειται για το απαύγασμα της πολιτικής αναλγησίας, αλλά και δολιότητας της κυβερνητικής εξουσίας στην προσπάθειά της να ευνοήσει προκλητικά την κερδοσκοπική αρπακτικότητα των Funds και των servicers, που λειτουργούν με πλήρη ασυδοσία απέναντι στα στοιχειώδη δικαιώματα των Ελλήνων πολιτών, που είναι η προστασία της πρώτης κατοικίας, παραβιάζοντας όχι μόνο τους οικονομικούς και ηθικούς κανόνες, αλλά και τις στοιχειώδεις συνταγματικές προβλέψεις. 

Αναμφισβήτητα, μια εκ των σοβαρών αρνητικών συνεπειών της δημοσιονομικής κρίσης του 2010 και της εισαγωγής της χώρας μας στον μνημονιακό “Λεβιάθαν”, ήταν το πρόβλημα των κόκκινων δανείων. Από την “άνοιξη” της πιστωτικής ευφορίας μετά την είσοδο της χώρας στο ευρώ, με πρωταγωνιστές το αρπακτικό – τοκογλυφικό τραπεζικό σύστημα και την έλλειψη επενδυτικής παιδείας του ελληνικού λαού, που οδήγησε σε μεγάλη υπερχρέωσή του, εισήλθαμε στον “βαρύ χειμώνα”, μετά την ουσιαστική πτώχευση της χώρας το 2010, αφού μειώθηκε βιαίως η αγοραστική δύναμη της πλειοψηφίας των Ελλήνων, με την εξτρεμιστική οικονομική πολιτική της υποτίμησης των πάντων, που επέβαλε η περιώνυμη τρόϊκα.

Αντίστοιχες καταστάσεις αντιμετώπισαν και άλλες χώρες, από τις ΗΠΑ έως την Ισλανδία και τον ευρωπαϊκό Νότο, εκείνη την περίοδο της μεγάλης καπιταλιστικής κρίσης των τοξικών ομολόγων του 2007. Καμία όμως από αυτές δεν επέτρεψε το πρόβλημα των κόκκινων δανείων να μετατραπεί σε οικονομική και κοινωνική “γάγγραινα”, που δεκαέξι χρόνια μετά την είσοδο στον μνημονιακό “ζουρλομανδύα” αποτελεί ένα εν εξελίξει εθνικό, οικονομικό και κοινωνικό έγκλημα.

ΗΠΑ-Ισλανδία και Κύπρος

Για να καταδειχθεί η διάσταση αυτού το φαινομένου, οι ΗΠΑ το 2008 με αστραπιαίες διαδικασίες κρατικοποίησαν μία από τις μεγαλύτερες παγκόσμιες τράπεζες, τη Citi Bank και, αφού την εκκαθάρισαν από τα τοξικά ομόλογα και δάνειά της, στη συνέχεια, ως σοβαρή καπιταλιστική χώρα, την παρέδωσαν στους ιδιώτες με αξίας της μετοχής της στο ένα δολάριο, με σημαντικό βραχυπρόθεσμο όφελος, όμως, για την οικονομία και το τραπεζικό τους σύστημα.

Από την άλλη, η Ισλανδία, η οποία πτώχευσε το 2010, εφάρμοσε την πιο ορθολογική, κοινωνική και δίκαιη λύση με σπουδαία αποτελέσματα, αυτήν του κουρέματος όλων των ληφθέντων έως τότε δανείων από τους πολίτες (κόκκινων και πράσινων), σε ποσοστό 30% ως 70%, με βάση την πτώση των τιμών των ακινήτων και της οικονομίας, σε συνδυασμό με την ατομική αγοραστική δύναμη των δανειοληπτών. Αυτό είχε ως συνέπεια την παροχή οξυγόνου στην κοινωνία, αλλά και στην οικονομία, η οποία κατάφερε να βγει από τη κρίση και την χρεοκοπία. 

Τέλος, η Κύπρος νομοθέτησε την λεγόμενη “ρήτρα προτεραιότητας” του δανειολήπτη έναντι των funds, στα οποία οι τράπεζες σκόπευαν να πωλήσουν τα δάνεια, παρέχοντας, έτσι, τη δυνατότητα σε κάθε δανειολήπτη, προσφέροντας αυτός ένα ευρώ παραπάνω από την τιμή με την οποία θα μεταβιβάζονταν στα funds, να αναλάβει ο ίδιος την αποπληρωμή του δανείου. 

Τίποτα από αυτά δεν έγινε στη χώρα μας. Αντίθετα, διαπράχθηκαν διαρκή οικονομικά εγκλήματα, αφενός, με τις ανακεφαλαιοποιήσεις των τραπεζών με χρήματα των φορολογούμενων, που συσσωρεύθηκαν ως δημόσιο χρέος, χωρίς κανένα, μάλιστα, αποτέλεσμα, αφού τα χρήματα αυτά έχουν “κάνει φτερά”, οι δε αφελληνισμένες πλέον τράπεζες συνεχίζουν να λειτουργούν έως σήμερα ως παράσιτα της ελληνικής οικονομίας και, αφετέρου, με την μαζική πώληση των κόκκινων δανείων αντί πινακίου φακής, σε ξένα funds, όπου χωρίς κανέναν φραγμό στη λειτουργία τους, μετατράπηκαν σε δυνάστες ενός μεγάλου τμήματος του ελληνικού λαού. 

Πρόκειται για ένα τεράστιο κοινωνικοοικονομικό ζήτημα, με χιλιάδες ανθρώπους εγκλωβισμένους σε δυσανάλογο τραπεζικό δανεισμό, που πραγματοποιήθηκε πριν την χρεωκοπία της χώρας και την κάθετη πτώση του ΑΕΠ. Οι ευθύνες της κυβέρνησης της ΝΔ, που κυβερνά την χώρα από το 2019, μετά την έξοδο από τον μνημονιακό οδοστρωτήρα, είναι τεράστιες. Προτίμησε να αφήσει το θέμα να γιγαντωθεί, ως εσωτερικός καρκίνος στην οικονομία και στην κοινωνία, προκειμένου να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα των δανειστών, που αποτελούν ένα σύμπλεγμα, που αλληλοδιαπλέκεται, μεταξύ του αναξιόπιστου ελληνικού τραπεζικού συστήματος και των διαφόρων κερδοσκοπικών Funds, δυναμιτίζοντας έτσι την κοινωνική συνοχή και το μέλλον της ελληνικής οικονομίας. 

Μέγιστο οικονομικό έγκλημα

Πιθανόν, να πρόκειται για το μεγαλύτερο οικονομικό έγκλημα στην σύγχρονη ελληνική ιστορία, αφού αφέθηκε το αυτό να μετατραπεί σε οικονομική γάγγραινα για τη χώρα και αντιστοίχως σε διαρκές κερδοσκοπικό πάρτι των πάσης φύσεως αρπακτικών, όπου εμπλέκονται κερδοσκοπικά κεφάλαια, αλλά και μέλη των διοικήσεων των τραπεζών και ένας κύκλος αρπακτικών γύρω τους (ενδεικτική περίπτωση ήταν ο βουλευτής της ΝΔ Πάτσης, κλπ.).

Είναι χαρακτηριστικό, ότι πολλά από αυτά τα δάνεια που δεν είχαν εγγυήσεις, πωλήθηκαν σε αξία με 10-15% της τιμής του δανείου, με τεράστιες απώλειες των τραπεζών, που θα μπορούσαν αυτές να εισπράξουν εάν πραγματοποιούσαν, ακόμη και λιγότερες γενναίες ρυθμίσεις και κουρέματα έναντι αυτών, που έκαναν χωρίς διαφάνεια και στο σκοτάδι στα Funds, ήτοι έως 30-70% των δανείων, κατά το εξαιρετικό σε αποτελεσματικότητα πρότυπο της Ισλανδίας.

Παράλληλα δημιουργήθηκαν μηχανισμοί συντριβής και εξαθλίωσης των δανειοληπτών και εξαύλωσης των κατοικιών τους από τα funds, που θρασύτατα ζητούν όχι μόνο το κεφάλαιο, αλλά και τους ληστρικούς τόκους, ενώ έχουν πληρώσει μόλις του 10 ή 15% του αρχικού κεφαλαίου και τις περισσότερες φορές με δάνεια από τις ίδιες τις πωλήτριες Τράπεζες!

Και όχι μόνο αυτό, αλλά οι πωλήσεις των δανείων από τις τράπεζες στα funds έγιναν με το νόμο 3156/2003, που αφορούσε τιτλοποιήσεις πράσινων δανείων για περαιτέρω δανεισμό αυτών και όχι με το νόμο 4354/2015, που αφορούσε αμιγώς τα κόκκινα δάνεια. Ο λόγος, που εφάρμοσαν οι τράπεζες το παλιό νομικό πλαίσιο ήταν για να αποφύγουν τις υποχρεώσεις, που προέβλεπε ο νόμος 4354/2015, ήτοι αφενός την αποστολή εξώδικης πρόσκλησης στον δανειολήπτη πριν την πώληση του δανείου του στο ξένο Funds, για να διακανονίσει την οφειλή του και αφετέρου της μη καταβολής του προβλεπομένου φόρου για τις εκχωρήσεις των δανείων.

“Η κατασκευή του χρεωμένου ανθρώπου”

Για να αποφύγουν ακόμα και αυτές τις ελάχιστες προϋποθέσεις οι ελληνικές Τράπεζες και το συνολικά διαπλεκόμενο σύστημα funds – εταιρειών διαχείρισης κατέφυγαν στον προηγούμενο νόμο του 2003, που ναι μεν δεν προέβλεπε τις παραπάνω υποχρεώσεις, πλην όμως γνώριζαν ότι αυτός ο νόμος δεν έδιδε δικαίωμα διενέργειας δικαστικών ενεργειών στις servicers, όπως για μεγάλο διάστημα κρίθηκε από πολλές αποφάσεις με αποκορύφωμα την υπ’ αριθμ. 822/2022 απόφαση του ΑΠ, που είχε δημιουργήσει ένα σοβαρό νομικό ανάχωμα έναντι της αυθαιρεσίας των ανεξέλεγκτων servicers. 

Ανάχωμα, που φρόντισε δυστυχώς η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου να γκρεμίσει, κρίνοντας, ότι οι servicers έχουν τη νομιμοποίηση σε δικαστικές πράξεις πλειστηριασμών ως εκπρόσωποι των funds με έδρα το εξωτερικό, δεχόμενη τη σωρευτική κατ’ επιλογή εφαρμογή και του προγενέστερου νόμου του 2003, δεχόμενη η πώληση αυτών των δανείων να γίνει εν κρυπτώ και χωρίς καμία προϋπόθεση. 

Επιπροσθέτως, το θέμα αυτό αποτελεί και υψηλή τεχνική διακυβέρνησης και ελέγχου των ατομικών και συλλογικών υποκειμένων. Χαρακτηριστικά, ο Ιταλός φιλόσοφος Maurizio Lazzarato στο βιβλίο του “Η κατασκευή του χρεωμένου ανθρώπου”, αναφέρει ότι: «Το χρέος λειτουργεί ταυτόχρονα σαν μηχανή αρπαγής, λεηλασίας ή αφαίμαξης της κοινωνίας στο σύνολό της, σαν εργαλείο μακροοικονομικής διαχείρισης και καθοδήγησης και σαν μηχανισμός αναδιανομής των εισοδημάτων. Λειτουργεί επίσης σαν μηχανισμός παραγωγής και διακυβέρνησης συλλογικών και ατομικών υποκειμενικοτήτων… Όμως η σχέση πιστωτή – οφειλέτη δεν περιορίζεται στην ικανότητα να επηρεάζει άμεσα τις κοινωνικές σχέσεις, καθώς είναι και η ίδια μια σχέση εξουσίας, μία από τις σημαντικότερες και πιο καθολικές του σύγχρονου καπιταλισμού».

Κόκκινα δάνεια: Η πρόταση για ριζική λύση

Το ζήτημα, συνεπώς, των κόκκινων δανείων αποτελεί μείζον εθνικό θέμα. Οι δημοκρατικές και προοδευτικές πολιτικές δυνάμεις της αντιπολίτευσης οφείλουν να προτείνουν και να εφαρμόσουν τη μοναδική ριζική λύση αυτού του ακανθώδους προβλήματος. Η λύση αυτή είναι η υποχρεωτική ρύθμιση όλων των κόκκινων δανείων, με βάση την “αναλογική εφαρμογή” του θεσμού της ρήτρας προτεραιότητας του δανειολήπτη ως εξής: 

Για τα μεν παραχωρηθέντα, ήδη, κόκκινα δάνεια των funds από τις ελληνικές τράπεζες να υποχρεωθούν οι servicers να καταθέσουν γραπτή πρόταση ρύθμισης προς κάθε δανειολήπτη, στο ύψος των χρημάτων που αγόρασαν τα δάνεια από τις Τράπεζες, πλέον των εξόδων που πραγματοποιήσαν ως σήμερα για τη διαχείριση τους, συν ένα λογικό κέρδος τους, που θα αντιστοιχεί σε ανάλογο και δίκαιο ποσοστό βάσει του ύψους του κάθε δανείου.

Η γραπτή αυτή πρόταση θα είναι προαπαιτούμενο για τη διενέργεια οποιαδήποτε δικαστικής ενέργειας σε βάρος εκείνων των δανειοληπτών, που δεν θα ανταποκριθούν σε μια τέτοια ρύθμιση. Στα, δε, τυχόν νέα παραχωρούμενα δάνεια σε funds να θεσμοθετηθεί η αρχή της “ρήτρας προτεραιότητας” του δανειολήπτη, έτσι ώστε να δίδεται η δυνατότητα στους δανειολήπτες να αγοράσουν αυτοί τα δάνεια στην τιμή της πωλήσεως από τα δάνεια προς τα Funds ή από τις μεταβιβάσεις αυτών από funds σε funds. 

Αυτή η πρόταση με ανάλογη λεπτομερή επεξεργασία μπορεί να λύσει ολιστικά το ακανθώδες θέμα των κόκκινων δανείων, στην κατάσταση που αφέθηκε αυτό έως σήμερα, επ’ ωφελεία της κοινωνίας, αλλά και της ελληνικής οικονομίας. Κάτι τέτοιο μπορεί να αποτελέσει ένα βασικό χτύπημα του παρασιτισμού, ο οποίος αποτελεί το “ιερό δισκοπότηρο” των εκπροσώπων της οικονομικής ολιγαρχίας και μία εκ των βασικών αιτιών για τα φαινόμενο του εκτεταμένου κλεπτοκρατισμού, αλλά και των ιδιότυπων φαινομένων μιθριδατισμού, σε μεγάλα τμήματα της ελληνικής κοινωνίας.