Παράδεισο για τα κερδοσκοπικά κεφάλαια έκανε την Ελλάδα ο Μητσοτάκης

Την περίοδο που η συζήτηση έπρεπε να επικεντρώνεται στην θεσμοθέτηση εγχώριου περιβάλλοντος ουσιαστικής “φορολογικής δικαιοσύνης”, κυβερνητικοί εκπρόσωποι, σύμφωνα με δημοσιεύματα, προωθούν νέα φορολογικά προνόμια. Είναι προνόμια που δεν στοχεύουν στην ανάδειξη παραγωγικών επενδύσεων, αλλά στην έλευση διαχειριστών ρευστότητας των κεφαλαιαγορών, δηλαδή “χειραγωγών” ρευστότητας κατά μία ακραία ίσως προσέγγιση – με ό,τι και αν αυτό συνεπάγεται. Ξαφνικά, γίναμε ανταγωνιστές της Γενεύης, του Μονακό και του Μιλάνου ως νέος “παράδεισος” υψηλών εισοδημάτων!

Αν διαβάσουμε όμως την ουσία, πέρα από  τις ανακοινώσεις, βλέπουμε ότι χειραγωγείται – μέσω μίας αμφιβόλου στόχευσης νομοθετικής ρύθμισης – η έννοια του πραγματικού επενδυτικού κινήτρου που τόσο λείπει από την παραγωγική διαδικασία της χώρας. Κατά συνέπεια, όσοι συνέβαλαν στην νομοθέτηση του ν. 5315/2026 είτε δεν γνωρίζουν τις πιθανές συνέπειες που επιφέρει η δημιουργία φορολογικής βάσης των hedge funds ή τις γνωρίζουν πολύ καλά, αλλά τεχνηέντως το παραβλέπουν. Πολιτική επιλογή μιας οικονομικής πολιτικής με λανθασμένη στόχευση και με προεκτάσεις που δεν αξιολογούνται άμεσα, αντί να επιλεγούν πολιτικές με ευρύτητα και μακροπρόθεσμο αναπτυξιακό αποτύπωμα.

Την ίδια στιγμή που παγκοσμίως η συζήτηση για την φορολόγηση του μεγάλου πλούτου έχει αρχίσει να εντείνεται και οι ανισότητες στην χώρα μας μεγαλώνουν, ο υπουργός οικονομικών υποδέχεται τον πρώτο “τυχερό” ένοικο του νέου ευρωπαϊκού φορολογικού παραδείσου κύριο Κρίς Ρόκο. Λαϊκιστής δεν υπήρξα ποτέ. Τις κεφαλαιαγορές όμως τις γνωρίζω καλά. Αρκετά καλά για να μην ξεχνώ πως η καθίζηση της αγοράς των ελληνικών ομολόγων κατά την κρίση χρέους ξεκίνησε από τo “σορτάρισμα” των hedge funds.  Ένα εκ των οποίων διαχειριζόταν ο νέος φορολογικός κάτοικος της “αναγεννημένης” ελληνικής οικονομίας.

Αναδεικνύεται κατά συνέπεια, για ακόμα μία φορά η διαχρονική σύγχυση της κυβέρνησης ως προς τι πραγματικά νοείται ως αναγκαία αναμόρφωση του παραγωγικού μοντέλου, την στιγμή μάλιστα που παραμένει το χάσμα παραγωγικών επενδύσεων – όπως αποτυπώνεται από την εξέλιξη του “Ακαθάριστου Σχηματισμού παγίου Κεφαλαίου” – σε σύγκριση με τον μέσο όρο χωρών της ΕΕ.

Επενδυτικός προορισμός;

Θα πρέπει να θεωρήσω ως επικοινωνιακό “ευφυολόγημα” την τοποθέτηση του κυρίου Πιερακάκη – μετά την ανακοίνωση έλευσης στην Ελλάδα και της Millenium – ότι «επιβεβαιώνεται η δυναμική που αναπτύσσει η Ελλάδα ως επενδυτικός προορισμός». Η δε προαναγγελία του σε συνέντευξη για την παρουσίαση «30 συγκεκριμένων επενδυτικών ευκαιριών που μπορούν να φέρουν ως 20 δισ. νέες επενδύσεις με πρόκληση την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου», μόνον ως ομολογία αποτυχίας μπορεί να εκληφθεί.

Άλλωστε, αν θυμάμαι καλά η παρούσα κυβέρνηση ακολουθεί πιστά την έκθεση Πισσαρίδη. Μετά από οκτώ χρόνια μάλλον καθυστερημένα αναδεικνύει την “νέα πρόκληση” ο υπουργός Οικονομικών παραβλέποντας το μέχρι σήμερα προβληματικό αποτύπωμα. Η ακολουθούμενη οικονομική πολιτική της κυβέρνησης δυστυχώς εμφανίζει προεκτάσεις σε διαφορετικά μέτωπα, η σύνδεση των οποίων διαμορφώνει ένα εκρηκτικό μείγμα. Σε περίοδο έντονων ανισοτήτων –όπως αυτή που βιώνουμε – είναι δυνατόν να προκληθούν αλυσιδωτές και αλληλοεξαρτώμενες αντιδράσεις κρίσης με μακροπρόθεσμο αποτύπωμα. Πιθανώς μη αναστρέψιμο.

Παίζουν με τα ομόλογα

Το γεγονός ότι τα hedge funds εστιάζουν την στρατηγική τους στην ενίσχυση θέσεων σε ομόλογα αποτελεί την βάση των επενδύσεών τους, αλλά ταυτόχρονα και της δυναμικής τους να κερδοσκοπούν εις βάρος των εκδοτών των ομολόγων. Στις ΗΠΑ εκτιμάται πως οι θέσεις τους σε κρατικό χρέος ανέρχονται σε 2 τρισ. δολάρια, ποσοστό 8% περίπου του συνολικού χρέους και σχεδόν τριπλάσιο μέγεθος από το προ πενταετίας.

Οι ρυθμιστικές αρχές προβληματίζονται για την αυξημένη συμμετοχή των hedge funds και τον ρόλο τους σε ένα ασταθές περιβάλλον. Αυτονόητα οι θέσεις τους επεκτείνονται σε μεγάλο εύρος κρατικών ομολόγων επηρεάζοντας όλο και περισσότερο το ήδη ασταθές περιβάλλον.

Το sell-off των γαλλικών κρατικών ομολόγων, αποτελεί μία τάση που διαμορφώνεται σταδιακά τα τελευταία χρόνια παραπέμποντας στην εποχή κρίσης χρέους, καθώς η μετάδοση της κρίσης που βιώνει η Γαλλία έχει επί της ουσίας υλοποιηθεί όπως αποτυπώνεται στην απότομη υποχώρηση του ευρώ. Η επίδραση των hedge funds είναι και εδώ βαρύνουσα.

Επιπρόσθετα, τα ανοίγματα των ευρωπαϊκών τραπεζών σε κρατικά ομόλογα τις κάνει εξαιρετικά ευαίσθητες στις μεταβολές επιτοκίων εάν οι αποδόσεις συνεχίσουν να έχουν ανοδική τάση. Οι ελληνικές τράπεζες έχουν σημαντική έκθεση σε ομόλογα και μετοχές εκτιμώμενες σε σχεδόν 91 δισ. ευρώ. Περίπου το 50% είναι τοποθετημένο σε κρατικούς τίτλους. Κατά συνέπεια το ερώτημα που γεννάται είναι σε ποιο βαθμό οι νέοι φορολογικοί κάτοικοι δεν θα κερδοσκοπούν εις βάρος των ομολόγων της χώρας;

Φορολογικοί παράδεισοι

Σε αυτό το αβέβαιο περιβάλλον γίνεται αντιληπτός ο λόγους που η προσέλκυση hedge funds στην χώρα αποτελεί άστοχη έως προβληματική επιλογή. Εκτός και αν η αμεσότητα της παρουσίας τους εκτιμάται από ορισμένους ότι είναι δυνατόν να διαμορφώσει ατύπως πεδίο “εσωτερικής ενημέρωσης” ως προς την πορεία (flow) των κεφαλαίων. Η φυγή τους από το Λονδίνο αναδεικνύει ένα ιδιότυπο πεδίο αναζήτησης ελέγχου των κεφαλαιαγορών των επίδοξων νέων φορολογικών παραδείσων.

Καθίσταται προφανές ότι όταν ελλοχεύουν παγκόσμιοι κίνδυνοι, όπως στα ομόλογα, η προσέλκυση εν δυνάμει “χειραγωγών” των αγορών στην χώρα με το νομοθέτημα του “φορολογικού παραδείσου” αποτελεί λάθος που από τις μέχρι σήμερα τοποθετήσεις του πολιτικού συστήματος δεν έχει γίνει αντιληπτό. Η έννοια της δημιουργίας φορολογικών κινήτρων πρέπει να εξετασθεί σε βάθος συνολικά και συλλογικά με μακροπρόθεσμη στόχευση και διάσταση που να αναγάγει στο ευρύτερο καλό και όχι σε μεμονωμένα και συγκεκριμένα συμφέροντα.