Πώς φτάσαμε σε μία Ευρώπη εισαγωγέα τροφίμων

Η περίφημη “Συλλογική Δύση” και ιδιαίτερα η ΕΕ από πρωτοπόρος παραγωγός και εξαγωγέας τροφίμων ξεπεράστηκε, εν μέσω παγκοσμιοποίησης, πρώτα από τις υπόλοιπες δυτικές κοινωνίες (ΗΠΑ, Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία) και κατόπιν από τον πρώην Τρίτο Κόσμο, εντός μιας 25ετίας. Σήμερα, οι πρώην εισαγωγείς έγιναν όχι μόνο εξαγωγείς, αλλά οι κυριότεροι εξ αυτών εδραιώθηκαν ως εμπορικοί εταίροι παγκοσμίως.

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα των 7, γέννησε μετά το τέλος του πολέμου, την τότε Κοινή Αγροτική Πολιτική με σχεδιασμό, επιδοτήσεις και προγραμματισμό. Το παραγωγικό πλαίσιο στήθηκε, το δυτικό θαύμα έγινε και οι “les trente glorieuses” μαζί με το “American Dream”, θα μείνουν στην ιστορία της σύγχρονης μεταπολεμικής ανθρωπότητας…

Όμως, οι πρώτες ρωγμές παρουσιάστηκαν στο μοντέλο με την άνοδο του δίδυμου Τhatcher/Reagan. Το τέλος του welfare state, με τον άναρχο καπιταλιστικό φιλελευθερισμό να κυριαρχεί άμεσα, επέτρεψε στο κεφάλαιο να διεθνοποιηθεί, όσο ποτέ άλλοτε και το θαύμα της παγκοσμιοποίησης να διαδοθεί παντού. Νέες ιδεολογικές πεποιθήσεις άρχισαν να αναδύωνται, κυρίως από τα αμερικανικά και βρετανικά πανεπιστήμια, αμφισβητώντας τα παραγωγικά μοντέλα και τις επιπτώσεις αυτών.

Παράλληλα η εφαρμογή της ΚΑΠ μέσω των παραγωγικών δυνάμεων, δεν είδε τις αλλαγές να έρχονται. Με στόχο τα κέρδη και την γρήγορη ανάπτυξη, η ΕΕ στράφηκε στον “Τρίτο Κόσμο” καταναλωτή και επιχειρηματικό πελάτη, χωρίς άλλες σκέψεις. Η κατάρρευση του Ανατολικού Μπλοκ και το ξύπνημα της Ασίας, δημιούργησαν μια πλήρη ευφορία και την αίσθηση ενός Jack Pot, επιπέδου Casino.

Πού οδήγησε η παγκοσμιοποίηση 

Σήμερα η Ευρώπη των 27, φαντάζεται ακόμη την ίδιου ρυθμού ανάπτυξη με την αποδοχή της πολύπαθους και ισοπεδωμένης Ουκρανίας στην ΕΕ, η δε Συμμαχία των Προθύμων ψάχνει να καλύψει την ήττα απέναντι στην Ρωσία, πρώην μεγάλο πελάτη και μοναδικό προμηθευτή φθηνής ενεργείας, με μελλοντικά επενδυτικά όνειρα.

Πίσω στην δεκαετία του ’80 όμως, αν δούμε καλά, η παγκοσμιοποίηση, ναι μεν έφερε υπερκέρδη και φθηνά προϊόντα για την υπερέχουσα Δύση, όμως το ανεξάρτητο πλέον κεφάλαιο από το κράτος έθνος, ώθησε τον νέο κόσμο, ώστε με την σειρά του να αναπτυχθεί με βάση νέα μοντέλα ανάπτυξης, διατηρώντας πολιτικές διακυβέρνησης διαφορετικές του δυτικού δημοκρατικού μοντέλου.

Επιπρόσθετα, οι πολιτικές του ίδιου δίδυμου Τhatcher/Reagan, άθελα τους, άλλαξαν και την ιδεολογική ατζέντα του πολιτικού αφηγήματος της Δύσης. Δημιούργησαν και ανέδειξαν το αφήγημα της κλιματικής κρίσης και την πράσινη ανάπτυξη ως απάντηση σε αυτή. Το αφήγημα του κλίματος, τα οικολογικά κινήματα, η αποξένωση των κατοίκων των μεγάλων πόλεων από την καθημερινή επαφή με την φύση και τον φυσικό κύκλο ζωής και την διαδικασία παραγωγής τροφίμων, πίεσαν τους Ευρωπαίους πολιτικούς να αντιδράσουν αγκαλιάζοντας το και απαντώντας με το Green Deal και την πράσινη ανάπτυξη.

Αυτή τη φορά, το σύνολο της παραγωγικής διαδικασίας σε κάθε της έκφραση, αγροτική, βιομηχανική, τεχνολογική και προσφοράς υπηρεσιών αποσυντονίστηκε σε τέτοιο βαθμό, όπου οι πάντες, είτε γραφειοκράτες, είτε παραγωγικά συμφέροντα κάθε είδους, μαζί με τις πολιτικές ελίτ, είδαν την ευκαιρία για νέους ορίζοντες κερδοσκοπίας.

Βιομηχανίες διαλύθηκαν, νέες πράσινες επιχειρήσεις ξεπήδησαν, επιδοτούμενες και ακριβοπληρωμένες, η κάθε αγροτική παραγωγική διαδικασία επιβαρύνθηκε τόσο πολύ με κανόνες, περιορισμούς και στρατιές υπηρεσιών επιτήρησης, ελέγχου και παραγωγής νέων μηχανισμών (υπηρεσίες πολύ προσοδοφόρες) που η ίδια η παραγωγή έγινε υπερβολικά κοστοβόρα και ασύμφορη.

Το νέο αφήγημα της ΕΕ

Οι πολιτικές ελίτ και οι γραφειοκράτες των Βρυξελλών, σε συμμαχία με τις πανεπιστημιακές ελίτ, είδαν μια υπέροχη λεωφόρο βιοπορισμού, στήριξαν το νέο αφήγημα για να καθησυχάσουν τον καταναλωτή-πολίτη-ψηφοφόρο και κάτοικο των μεγαλουπόλεων, μέσω της πράσινης ολοκλήρωσης, με απώτερο στόχο το μηδενικό αποτύπωμα άνθρακα στον ορίζοντα του 2050.

Η πράσινη ανάπτυξη, η τρύπα του όζοντος, η χορτοφαγικό ιδεολογία, η τεχνίτη τροφή μέσω καλλιέργειας βλαστοκυττάρων , το αποτύπωμα άνθρακα, η εγγυημένη και ελεγχόμενη βιολογική παραγωγή, τέλος η βιώσιμη ανάπτυξη, η λεγόμενη ευζωία των ζώων και άλλα πολλά, κλείδωσαν το νέο μοντέλο παραγωγής.

Η διαδρομή από την φάρμα στο πιάτο, περνά στην Ευρώπη, από διαδικασίες που ξεπερνούν τα είκοσι σημεία ελέγχου (από την παραγωγή, μεταποίηση, μεταφορά, διανομή, δεύτερη μεταποίηση, διάθεση, τελική κατανάλωση και άλλα) κάθε πόστο απαιτεί αμοιβή και έχει κόστος!

Τέλος η ενέργεια, βάση των πάντων για οποία οικονομική δραστηριότητα, με τις πολιτικές των ολοκληρωτικών κυρώσεων, επισφράγισαν ακρίβεια, πληθωρισμό και μείωση της ευρωπαϊκής παραγωγής. Οι επενδύσεις γίνονται ασύμφορες, ο εναπομείναντας αγροτικός πληθυσμός δείχνει απροθυμία ακόμη και με επιδοτήσεις να ασχοληθεί με το σπορ την αγροτικής παραγωγής. Με απόγνωση η ηγεσία των πολιτικών ελίτ και η ΕΕ ψάχνουν λύσεις στην Mercosur, πρόσφατα στην Ινδία και την Αυστραλία, απλά μόνο για τις πρόσκαιρες διατροφικές ανάγκες της ηπείρου μας, δίχως προοπτική και μέλλον.

Τί είδα στην Gulfood 2026 

Στην παγκόσμια έκθεση τροφίμων Gulfood 2026 φέτος, εμφανώς καθιερώνεται ο διαχωρισμός της υφηλίου σε δυο η και περισσότερα κοινωνικό οικονομικά μοντέλα. Η “συλλογική Δύση“ από την μια πλευρά με μικρή και διακριτική παρουσία, κυρίως για την ΕΕ, από την άλλη δε πάνω από 150 χώρες, αφιερωμένες στην βιοτική ανάπτυξη των πληθυσμών τους ακολουθώντας παραγωγικά μοντέλα εφάμιλλα, η και ανώτερα των αντίστοιχων της ΕΕ και επίσης πολύ φθηνότερα.

Με σημαντική rωσική παρουσία, πλέον μεγάλος παγκόσμιος εξαγωγέας, ως Ευρωπαίος δεν απέφυγα συζήτηση για τις δυτικές κυρώσεις με πολλούς εκθέτες και όχι μόνο Ρώσους. Ειρωνικά, με διαβεβαίωσαν ότι είμαστε πολύ λίγοι ώστε να επηρεάσουμε τις παγκόσμιες εξελίξεις. Στο ίδιο πνεύμα δε, ανακοινώθηκε η τελευταία επένδυση της JBS, Νο1 παγκόσμιος όμιλος τροφίμων από τη Βραζιλία, της τάξης των US$ 85million για παραγωγή κοτόπουλου στην Σαουδική Αραβία και την εδραίωση του ομίλου στην περιοχή και αυτό δεν αποτελεί είδηση. Η ΕΕ αντιστοίχως στον τομέα αυτόν περιμένει να εισαγάγει ουκρανικό πουλερικό για να καλύψει τις πρόσκαιρες ανάγκες της…