Πως σκέφτονται οι αγορές όταν ξεσπούν συγκρούσεις

Είναι γεγονός ότι ο Donald Trump – όπως και κάθε πολιτικός- επηρεάζει τις αγορές μέσω δηλώσεων και αποφάσεων. Αυτό το βλέπουμε σε περιόδους έντασης, και  κατά κόρον αυτήν την χρονική περίοδο λόγω του πολέμου στην Μέση Ανατολή, όπου έχουμε άνοδο στο πετρέλαιο και ενέργεια, μετακινήσεις σε “ασφαλή” assets ( χρυσός, κλπ) και αυξημένη μεταβλητότητα των αγορών.

Αυτό δημιουργεί ευκαιρίες κερδοσκοπίας για traders και funds. Όμως, λογικά δεν μπορούμε να πούμε ότι ένας πολιτικός “στήνει” πόλεμο για να βγάλει χρήμα. Για να είμαστε ρεαλιστές, οι αγορές αντιδρούν σε γεγονότα και ρίσκο και δεν ελέγχονται πλήρως από τον ανθρώπινο παράγοντα, δεδομένου ότι ένας πόλεμος έχει τεράστιο πολιτικό, στρατιωτικό και οικονομικό κόστος, δηλαδή δεν είναι εργαλείο εύκολου κέρδους. Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις όπου μεγάλα κεφάλαια και funds εκμεταλλεύονται την κατάσταση, αλλά αυτό είναι διαφορετικό από τον αρχικό σχεδιασμό. 

Πως σκέφτονται οι αγορές

Προβληματίστηκα για τον τρόπο σκέψης τους και κατευθύνθηκα, που αλλού, στα μαθηματικά. Θα προσπαθήσω όσο αυτό είναι δυνατόν, με τα σημερινά δεδομένα, να μπω στο μυαλό της σκέψης των αγορών. Και θα αναφέρω κάποια παραδείγματα. Ας ορίσουμε ένα μοντέλο: Ηρεμία (Η), Ένταση (Ε), Σύγκρουση (Σ). Και ένα υποθετικό πίνακα μετάβασης καταστάσεων:

         Η       Ε         Σ

Η      0.7   0.25    0.05 

Ε      0.3    0.5      0.2

Σ      0.2     0.4     0.4

Αυτός ο πίνακας διαβάζεται ως εξής: Από Ηρεμία μπορώ να φτάσω  σε Ένταση με πιθανότητα 25% και σε Σύγκρουση με πιθανότητα 5%. Από την Ένταση να παραμείνω σε Ένταση με 50%, από Ένταση να φτάσω σε Σύγκρουση 20%. Από Σύγκρουση μπορώ να φτάσω σε Ένταση με 40% και σε Ηρεμία με 20%, κλπ. Όμως τι σημαίνει αυτός ο πίνακας για τις αγορές αν αντιστοιχίσουμε αποδόσεις υποθετικά; Ηρεμία + 2%, Ένταση -1%, Σύγκρουση – 5%

Υπολογίζονται με βάση την θεωρία των μαθηματικών- δεν είναι του παρόντος πως γίνεται ο υπολογισμός γιατί θα χάσουμε την ουσία-  τα ποσοστά της Ηρεμίας, της Έντασης, και της Σύγκρουσης μετά από υπολογισμούς είναι   ότι αυτά είναι Π1= 0.456,  Π2=0.316,  Π3=0.228 αντιστοίχως.

Οπότε η Αναμενόμενη Απόδοση (ΑΑ) αν αντικαταστήσουμε τις τιμές των Π1, Π2, Π3 του οποιοδήποτε  Funds προκύπτει ΑΑ=Π1×0.02+Π2×(-0.01)+Π3×(-0.05)=- 0.00544, δηλαδή ζημία 0.544%

Βλέπουμε λοιπόν ότι ακόμη και με αυτά τα δεδομένα, υπάρχει σημαντική πιθανότητα έντασης/ σύγκρουσης, που εξηγεί γιατί οι αγορές “τιμολογούν” με ρίσκο. Αν αλλάξουμε το σενάριο έτσι ώστε να αυξήσουμε λίγο τον κίνδυνο σύγκρουσης και από την κατάσταση Έντασης πάμε πιο εύκολα στην κατάσταση Σύγκρουσης, και ας υποθέσουμε ότι έχουμε τον πίνακα

           Η         Ε         Σ

Η      0.65     0.25    0.10

Ε      0.25     0.45    0.30

Σ       0.15     0.35    0.50

Εδώ βλέπουμε ότι από την Ένταση που είμαστε σήμερα πάμε στη Σύγκρουση με πιθανότητα 30% και παραμένουμε στην ίδια κατάσταση με πιθανότητα 45%. Τότε θα πάρουμε με την ίδια λογική για την Ηρεμία Π1= 0.39, για την Ένταση Π2= 0.30 και για την Σύγκρουση Π3= 0.31.

Κατάσταση            Πριν             Μετά

Ηρεμία                  45.6%            39%

Ένταση                 31.6%           30%

Σύγκρουση            22.8%          31%

Παρατηρούμε ότι, παρότι έχουμε μία μικρή αλλαγή στον πίνακα, προκύπτει μεγάλη αύξηση της πιθανότητας σύγκρουσης. Αυτό σημαίνει πρακτικά ως συμπέρασμα ότι οι αγορές παίζουν: Δεν περιμένουν να γίνει πόλεμος, αρκεί να αυξηθεί  η πιθανότητα (από 22.8% πήγε στο 31%) και τότε βλέπουμε να πέφτουν οι μετοχές, τα αμοιβαία, να αυξάνεται το πετρέλαιο, να αυξάνεται η τιμή της TTF του φυσικού αερίου στο Χρηματιστήριο Ενέργειας της Ολλανδίας, που έχει ως συνέπεια αυξημένο ενεργειακό κόστος, και να αυξάνεται η αστάθεια στη παγκόσμια οικονομία και ιδιαίτερα στην Ευρώπη.

Τι να περιμένουμε

Η κατάσταση, όπως έχει δημιουργηθεί, εξαρτάται από τις καθημερινές δηλώσεις του Προέδρου Trump. Θετικές δηλώσεις προς αποκλιμάκωση ή αρνητικές  προς κλιμάκωση έχουμε μεταβολή των τιμών των πιθανοτήτων του εν λόγω πίνακα, και επομένως θα έχουμε μεγάλη ή μικρή μεταβλητότητα των αγορών.

Αν μέσω διαπραγματεύσεων μεταξύ των ΗΠΑ και Ιράν θα δούμε συμφωνία ειρήνης με ταυτόχρονο άνοιγμα των στενών του Ορμούζ γιατί εκεί είναι η ουσία, έχει καλώς. Ωστόσο κατ’ εμέ, θα είναι μία συμφωνία πολύ εύθραυστη με πιθανά πισωγυρίσματα και τίποτα βέβαιο για την παγκόσμια οικονομία. Αν συμβεί το αντίθετο και έχουμε επανάληψη των βομβαρδισμών από ΗΠΑ-Ισραήλ και παράλληλα σοβαρά  αντίποινα από πλευράς Ιράν, η κατάσταση θα έχει ξεφύγει, με απρόβλεπτες αρνητικές οικονομικές συνέπειες. Και αν μπει στο παιχνίδι ενεργά και η Κίνα, τότε η κατάσταση θα έχει τελείως ξεφύγει, δηλαδή, “κλάφτα χαράλαμπε”.

Η Κίνα μέχρι τώρα ενεργά, είναι αδρανής, αφού την συμφέρει η εν λόγω κατάσταση, βλέποντας ότι ο μεγάλος αντίπαλός της έχει σημαντικές απώλειες, τόσο στον αμυντικό, όσο και στον οικονομικό τομέα. Η Ρωσία δεν φαίνεται να έχει τις στρατιωτικές δυνατότητες να επέμβει ενεργά, λόγω του μετώπου της με την Ουκρανία. Η Ευρώπη όπως πάντα θεατής, θα παρακολουθεί την οικονομική της ασφυξία με μέτρα “ασπιρίνες” και χωρίς ουσιώδες αποτέλεσμα.

Σε κάθε περίπτωση, οι αγορές θα παρακολουθούν από κοντά την εξέλιξη των γεγονότων, και θα αντιδρούν με βάση τις πιθανότητες του πίνακα, που θα αντιπροσωπεύουν τα επόμενα βήματα της κατάστασης. Και όχι  βάση μιας μόνιμης σταθερής κατάστασης. Γιατί αν για παράδειγμα ξεσπάσει η σύγκρουση (πόλεμος) θα έχουμε μία αρχική πτώση των αγορών, αλλά μετά “rebound” που θα εξαρτάται από τα νέα γεγονότα, και την γενικότερη κατάσταση εκείνης της χρονικής περιόδου.