Τι δείχνει η φυγή των ποντοπόρων από το ελληνικό νηολόγιο

Έτσι, παρότι οι Έλληνες εφοπλιστές ελέγχουν το 6,5% του παγκόσμιου στόλου όσον αφορά τον αριθμό των πλοίων, οι εισροές του ναυτιλιακού συναλλάγματος μειώνονται, όπως και ο αριθμός των ποντοπόρων πλοίων που διατηρούν την ελληνική σημαία. Η εικόνα αυτή φανερώνει την αποτυχία της κυβέρνησης να πάρει ουσιαστικά μέτρα, κυρίως καταπολέμησης της γραφειοκρατίας, ώστε να προσελκύσει πλοία στο ελληνικό νηολόγιο.

Αυτό επεσήμανε και ο πρόεδρος της Ελληνικής Επιτροπής Ναυτιλιακής Συνεργασίας του Λονδίνου (Committee), Χαράλαμπος Ι. Φαφαλιός, στην ομιλία του στην πρωτοχρονιάτικη δεξίωση του Committee, προτρέποντας την ελληνική ναυτιλιακή διοίκηση «να γίνει λιγότερο γραφειοκρατική και πιο αποτελεσματική», προκειμένου «να ενθαρρυνθεί ο ελληνικός στόλος να υποστηρίξει την τοπική του βάση, δηλαδή την ελληνική σημαία και τους Έλληνες ναυτικούς».

Επίσης, η πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών (ΕΕΕ), Μελίνα Τραυλού, στην ομιλία της στην ετήσια Γενική Συνέλευση της ΕΕΕ υπογράμμισε ότι «χρειάζεται η ελληνική σημαία να ανακτήσει την ελκυστικότητά της» και κάλεσε την Πολιτεία και τους συναδέλφους της «να στηρίξουμε τη σημαία μας, που σε κάθε περίπτωση αποτελεί διαπραγματευτικό μας πλεονέκτημα διεθνώς». Ωστόσο, την περυσινή χρονιά φάνηκε ότι η η ελληνόκτητη ποντοπόρος ναυτιλία έμεινε… μακριά από την Ελλάδα και αυτό αποτυπώθηκε στην πορεία του ναυτιλιακού συναλλάγματος.

Το ναυτιλιακό συνάλλαγμα

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδας, το ναυτιλιακό συνάλλαγμα που εισέρρευσε στη χώρα το 2025 κατέγραψε μεγάλη μείωση, κατά 12% συγκριτικά με το 2024 και περιορίστηκε σε 18,6 δισεκατομμύρια ευρώ. Από αυτά τα χρήματα, μέσα στην περυσινή χρονιά, όπως προκύπτει από τα ίδια στοιχεία, διοχετεύτηκαν στο εξωτερικό (πληρωμές) 16,5 δισ. €. Δηλαδή, το 88,8% του ναυτιλιακού συναλλάγματος που εισέρρευσε στη χώρα, μέσα στον ίδιο χρόνο, εξήχθη στο εξωτερικό.

Να σημειωθεί ότι παλαιότερα και μέχρι τουλάχιστον τα πρώτα χρόνια της κρίσης, στο εξωτερικό “έφευγε” κάθε χρόνο περίπου το 50% του εισαχθέντος ναυτιλιακού συναλλάγματος. Ωστόσο, όπως έχουμε επισημάνει και σε παλαιότερο άρθρο, τα τελευταία χρόνια καταγράφονται σταθερά αυξημένες εκροές του ναυτιλιακού συναλλάγματος. Αυτή η διαφοροποίηση θα πρέπει να αποδοθεί κυρίως στη μετατόπιση πολλών δραστηριοτήτων της ποντοπόρου ναυτιλίας στο εξωτερικό (ανεφοδιασμοί πλοίων, επισκευές, ναυπηγήσεις, τραπεζικές υποχρεώσεις κ.α.), αλλά και στη μείωση των Ελλήνων ναυτικών.

Η… απομάκρυνση της ποντοπόρου ναυτιλίας από την Ελλάδα αποτυπώνεται, όμως, και στα τελευταία στοιχεία της Στατιστικής Αρχής για τη δύναμη του ελληνικού στόλου, με πλοία χωρητικότητας άνω των 100 κόρων, στο τέλος Δεκεμβρίου 2025. Σε αυτά επιβεβαιώθηκε η τάση, που φάνηκε από το πρώτο εξάμηνο της χρονιάς, δηλαδή της φυγής από το νηολόγιο ποντοπόρων πλοίων, φορτηγών και δεξαμενόπλοιων και εγγραφών επιβατηγών πλοίων. Αυτή η κινητικότητα διαμορφώνει ένα συνολικό θετικό αριθμό πλοίων, αλλά δεν αλλάζει την “μεγάλη εικόνα”.

Οι αριθμοί των πλοίων μιλούν

Αναλυτικά: Στο τέλος του περασμένου Δεκεμβρίου ο αριθμός των πλοίων, χωρητικότητας άνω των 100 κόρων, που έφεραν την ελληνική σημαία ήταν 1.848, ένα λιγότερο από το Νοέμβριο και ελαφρώς αυξημένα (κατά 0,9%) σε σύγκριση με τον Δεκέμβριο του 2024, οπότε ήταν 1.832 πλοία. Αντίθετα, η ολική χωρητικότητα ελληνικού εμπορικού στόλου συνέχισε να ελαττώνεται, μετά από μια νέα μείωση κατά 2,3% σε σύγκριση με την συνολική χωρητικότητα, που υπήρχε τον Δεκέμβριο του 2024, οπότε είχε υπάρξει και άλλη μείωση κατά 3% συγκριτικά με τον Δεκέμβριο του 2023.

Αυτά τα στοιχεία, της μείωσης της χωρητικότητας, οφείλεται στο γεγονός ότι τα πλοία, που υποστέλλουν την ελληνική σημαία είναι κυρίως μεγάλης χωρητικότητας άνω των 30.000 κόρων, ενώ οι εγγραφές αφορούν κατά κανόνα μικρής χωρητικότητας πλοία, κυρίως επιβατηγά και κάποια που κατατάσσονται στην κατηγορία “λοιπά” σκάφη, όπως ρυμουλκά, πλωτά ναυπηγήματα κ.α. Ειδικότερα, στο τέλος του 2025 τα επιβατηγά πλοία ανέρχονταν σε 810 αυξημένα κατά 19 σε σύγκριση με το 2024. Αντίθετα, τα φορτηγά πλοία μειώθηκαν κατά τέσσερα και περιορίστηκαν σε 349 και τα δεξαμενόπλοια μειώθηκαν κατά έξι τα δεξαμενόπλοια και περιορίστηκαν σε 403.

Ωστόσο, η ποντοπόρος ναυτιλία σε παγκόσμιο επίπεδο ενισχύει διαρκώς την θέση της. Σύμφωνα με πρόσφατη ανάρτηση της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών στο LinkedIn, ο ελληνόκτητος στόλος ποντοπόρων πλοίων, χωρητικότητας άνω των 1.000 κόρων, αριθμεί πλέον σχεδόν 5.800 πλοία, με τη συνολική χωρητικότητα να υπερβαίνει τα 458 εκατ. dwt. Παρότι η εκτίμηση φαντάζει υπερβολική, η σημασία της ελληνόκτητης ναυτιλίας στις διεθνείς μεταφορές είναι αναμφισβήτητη.

Άλλωστε, σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιεύτηκαν στην τελευταία έκθεση της Ελληνικής Επιτροπής Ναυτιλιακής Συνεργασίας του Λονδίνου (Committee), ελληνικά συμφέροντα έλεγχαν, στις 3 Μαρτίου 2025, 4.221 πλοία διαφόρων κατηγοριών, συνολικού νεκρού βάρους (DWT) 354 εκατ. τόνων, χωρίς να περιλαμβάνονται 456 πλοία διαφόρων κατηγοριών που έχουν παραγγελθεί από ναυπηγεία.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, ο ελληνόκτητος στόλος ανέρχεται στο 6,5% του παγκόσμιου στόλου όσον αφορά τον αριθμό των πλοίων και στο 14,5% όσον αφορά το DWT. Από το σύνολο των ελληνόκτητων πλοίων μόλις τα 480 (ποσοστό 11,4%) είχε υψωμένη την ελληνική σημαία. Η μεγάλη πλειοψηφία φέρει σημαίες Λιβερίας (το 27,2%) και Νήσων Μάρσαλ (24,5%) και έπεται στις προτιμήσεις των Ελλήνων εφοπλιστών η σημαία της Μάλτας (την φέρει το 13,9% των πλοίων).

Παράλληλα, με την δυναμική παρουσία της στις θαλάσσιες μεταφορές, οι Έλληνες εφοπλιστές έχουν επιδοθεί, τα τελευταία χρόνια, σε μεγάλες επενδύσεις και στη στεριά, σε τομείς, όπως ο τουρισμός, η ενέργεια, το real estate κ.α., αξιοποιώντας τα κεφάλαια, που έχουν συγκεντρώσει από τη θεαματική άνοδο της ναυλαγοράς σε όλες τις κατηγορίες πλοίων μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία και άλλων περιφερειακών συγκρούσεων.