Μπορεί να λειτουργήσει η πρόταση Μητσοτάκη για το ασυμβίβαστο;
13/04/2026
Το διάγγελμα του Κυριάκου Μητσοτάκη (6-4-26), με αφορμή το αίτημα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για άρση ασυλίας 11 βουλευτών της ΝΔ, στα πλαίσια διερεύνησης για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, ξεπερνάει το σκάνδαλο αυτό καθεαυτό. Πέρα από τα όσα ανακοίνωσε σχετικά με τον ΟΠΕΚΕΠΕ και γενικά το πελατειακό κράτος, ως “νοσηρή εθνική πολιτική παθογένεια”, ο Πρωθυπουργός έθιξε και το ζήτημα της διάκρισης εξουσιών, ως ανάγκη για την επιβίωση των θεσμών της χώρας.
Πιο συγκεκριμένα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε πως θα εισηγηθεί στον δημόσιο διάλογο, ενόψει της αναθεώρησης του Συντάγματος, μια δέσμη θεσμικών τομών, μεταξύ των οποίων και το ασυμβίβαστο υπουργού και βουλευτή. Με την έννοια ότι, ο βουλευτής που θα γίνεται υπουργός, θα αντικαθίσταται στην Βουλή, για όσο διαρκεί η υπουργική του θητεία, από τον πρώτο επιλαχόντα υποψήφιο βουλευτή, με ταυτόχρονη αναβάθμιση του βουλευτικού ρόλου.
Το σύστημα αυτό δεν είναι καινούργιο. Στην Γαλλία, το ασυμβίβαστο υπουργού και βουλευτή έχει ήδη θεσπιστεί από το Σύνταγμα του 1958 (άρθρο 2). Και ενώ αρχικά, οι βουλευτές που ορκίζονταν υπουργοί έχαναν οριστικά την βουλευτική τους έδρα, πλέον προβλέπεται προσωρινή αντικατάσταση τους στην Βουλή. Έτσι ώστε, αν αποχωρήσουν από την Κυβέρνηση, να επιστρέψουν στην βουλευτική τους θέση. Δηλαδή, ό,τι ανακοίνωσε πως θα εισηγηθεί και ο κ. Μητσοτάκης.
Θα μπορούσε κανείς να χαίρεται, που το σύνθημα ” Ελλάς-Γαλλία συμμαχία ” μέλλει να εφαρμοστεί και στην διάκριση εξουσιών στο ελληνικό πολιτικό σύστημα! Αλλά το κρίσιμο αυτό θέμα δεν είναι απλό και μάλλον είναι ψευδεπίγραφο στην Ελλάδα. Διότι τώρα, με την Κυβέρνηση να εδρεύει στην Βουλή και να ασκεί ταυτόχρονα έργο νομοθέτη και εκτελεστή των νόμων, που και η ίδια ψήφισε, η διάκριση των εξουσιών στην χώρα μας απλούστατα δεν εφαρμόζεται. Με όλες τις ολέθριες συνέπειες που αυτό συνεπάγεται (σκάνδαλα, ρουσφέτια κλπ). Τι θα γίνει όμως, εάν μια αλλαγή στους θεσμούς οριοθετήσει τις λειτουργίες των δύο οργάνων (νομοθετικού και εκτελεστικού ), βάζοντας “κάθε κατεργάρη στον πάγκο του”;
Η πρόταση Μητσοτάκη για το ασυμβίβαστο
Αν και ο Πρωθυπουργός φαίνεται να κάνει ένα πρώτο βήμα για μιας μορφής ανανέωση των θεσμών, θίγοντας επίσημα το θέμα του ασυμβιβάστου, η συζήτηση δεν πρέπει να σταματήσει εκεί. Με αφορμή αυτήν την πρωτοβουλία, μπορούν και πρέπει να προκύψουν και άλλες εισηγήσεις, στα πλαίσια μάλιστα της συνταγματικής αναθεώρησης. Η νέα Βουλή, όποια και αν είναι η σύνθεσή της, θα κληθεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα των θεσμικών “ανισορροπιών” της χώρας. Όχι μόνο στο ζήτημα των σχέσεων νομοθετικής και εκτελεστικής εξουσίας. Αλλά π.χ. και στο ζήτημα του διορισμού, από την Κυβέρνηση, της ανώτατης ηγεσίας της Δικαιοσύνης. Ακόμη, στο ζήτημα της ουσιαστικής αποκέντρωσης και άλλα πολλά.
Το γεγονός, πως ο Πρωθυπουργός έθιξε ένα τόσο σοβαρό πρόβλημα, προτείνοντας μάλιστα μια πρώτη προσέγγιση λύσης σε αυτό, μπορεί να αποτελέσει αφορμή, για διάλογο όλων των πολιτικών δυνάμεων, με κοινό στόχο την βελτίωση των θεσμών και την ενίσχυση του Δημοκρατικού Πολιτεύματος, μέσω θεσμικών αντίβαρων.
Κακά τα ψέματα: Το Δημοκρατικό Πολίτευμα, παρά τις ατέλειες του, δεν παύει να είναι η μόνη εναλλακτική στην απολυταρχία και τον αυταρχισμό, φαινόμενα που δυστυχώς (ξανα)κερδίζουν έδαφος στην παγκόσμια πολιτική σκηνή. Η ιστορία έχει δείξει, με τον χειρότερο τρόπο, τις επιπτώσεις των καθεστώτων, που καταπάτησαν την Δημοκρατία.
Τώρα, το εάν ο κ. Μητσοτάκης επιθυμεί όντως να φέρει μια πνοή θεσμικών αλλαγών στην χώρα ή απλώς θέλει να “ρίξει στάχτη”, για να ξεχαστούν ή να παραβλεφτούν τα κρίματα της διακυβέρνησής του όσο πλησιάζουν οι εθνικές εκλογές, είναι κάτι που θα το κρίνουν ο χρόνος και οι Έλληνες πολίτες.
Ο Έκτορας Φλεβάρης είναι φοιτητής Νομικής και Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Pantheon – Sorbonne
