Εκλογές, πολιτικές ζυμώσεις και κοινωνία στο απόσπασμα

Ο πολιτικός πυρετός φουντώνει με σχεδόν σπασμωδικούς ρυθμούς σε όλη την επικράτεια, οι διθυραμβικές υποσχέσεις δίνουν και παίρνουν εκατέρωθεν και ούτε λίγο ούτε πολύ, η επικείμενη εκλογική αναμέτρηση φαντάζει αλλά και παρουσιάζεται ως μια “ιστορική συγκυρία” τόσο από κυβερνητικές πηγές όσο και από την κατακερματισμένη αλλά σφόδρα φιλόδοξη αντιπολίτευση. Σε αυτή λοιπόν την βάση, αν μη τι άλλο το εκλογικό κοινό έρχεται και διερωτάται, καθώς εκείνο είναι που θα λάβει την τελική ετυμηγορία “σαν βγει στον πηγαιμό για την κάλπη”.

Τα κυρίαρχα αφηγήματα των εκλογών γνωστά: Σταθερότητα, Καταλληλόλητα και Αποτελεσματικότητα για εκείνους που εύχονται “να ναι μακρύς ο δρόμος” για μια ακόμα τετραετία της ΝΔ. Αλλαγή, Αξιοκρατία, Δικαιοσύνη με κάθε κόστος για όλο το υπόλοιπο πολιτικό τόξο. Δύο πυξίδες, φαινομενικά ολωσδιόλου διαφορετικές και αντίθετες, εν προκειμένω όμως με αρκετά κοινά νοήματα και ερμηνείες. Και αυτό διότι, το πρόσημο και το νόημα της σταθερότητας, της αποτελεσματικότητας ή της αξιοκρατίας και της δικαιοσύνης από την άλλη, σε κάθε περίπτωση ορίζεται και κρίνεται κατά το δοκούν, αναλόγως που απευθύνεται και σε τι αποσκοπεί.

Κοινώς, νιώθω ότι εδώ και πάρα πολύ καιρό ακούμε, συζητάμε κι ασπαζόμαστε έννοιες που αγνοούμε τη σημασία και το περιεχόμενό τους, απλά και μόνο χάριν πολιτικής ή προσωπικής κατανάλωσης. Και μιλάω φυσικά για όλο το φάσμα, από τα media και την Ενημέρωση έως τους πολιτικούς και τους πολίτες. Παρακάτω, ακολουθούν ενδεικτικά παραδείγματα για γίνει εύλογα αντιληπτό αυτό που εννοώ.

Στην ευρύτερη κοινή γνώμη ή έστω σε ένα σημαντικό ποσοστό της, η πολιτική και η ενασχόλησή της – τουλάχιστον στο ελληνικό της πρότυπο – θα μπορούσε να ισοδυναμεί με την πεποίθηση “πάντα να ‘χεις στον νου σου την καρέκλα, το φθάσιμον εκεί είν’ ο προορισμός σου”, προσδοκώντας ακριβώς «πλούτη να σε δώσει», παραφράζοντας με μια καυστικότητα το γνωστό ποίημα του Καβάφη, το οποίο ενέπνευσε το βιβλίο του κ. Τσίπρα. Για αυτούς λοιπόν τους ψηφοφόρους η αξιοκρατία, ή αποτελεσματικότητα συνεπάγονται λ.χ. από την ανάδειξη πολιτικών προσώπων με μη πολιτικό παρελθόν, πολλές φορές με ένα νεανικό, αντισυστημικό και επαναστατικό  προφίλ, την άσκηση αντιμεταναστευτικής ίσαμε και επεκτατικής πολιτικής ή και του εναντίου, έως και την κατάργηση του υπάρχοντος Συντάγματος, την επιβολή δικτατορίας κ.α.

Άλλοι πάλι θεωρούν ότι το πιο δίκαιο και πιο αποτελεσματικό είναι να μην ψηφίζει κανείς και να δοθεί η εξουσία με τρόπο άτυπο και μη θεσμικό σε ένα κομμάτι του λαού ή στον ίδιο τον λαό με την αφηρημένη του έννοια. Στο δημοψήφισμα του 2015 επίσης “δίκαιο και άξιο” χαρακτηριζόταν αντίστοιχα από τις αντιμαχόμενες πλευρές αμφότερες οι επιλογές του ΝΑΙ και του ΟΧΙ. Κατ’ αναλογία, υπάρχει μεγάλη μερίδα του εκλογικού κοινού που θεωρεί ότι η σταθερότητα σημαίνει προάσπιση των συμφερόντων του, αύξηση των προνομίων του και άρα πάση θυσία διατήρηση και παγίωση του εκάστοτε πολιτικού φορέα ή συστήματος που το εκπροσωπεί.

Οι εκλογές των μεγάλων ψευδαισθήσεων

Παρατηρούμε λοιπόν ότι κρίσιμες και διαχρονικές έννοιες και αξίες καθίστανται επαμφοτερίζουσες, αλλάζουν αποχρώσεις και νοήματα και λειτουργούν ως καύσιμο και εφόδιο για χειραγώγηση πολiτικών και κοινωνικών συνειδήσεων. Συνθήματα και αφηγήματα που επηρεάζουν και εν πολλοίς καθορίζουν την εκλογική συμπεριφορά και άρα την όλη πολιτική που ασκείται κατ’ επέκταση. Σε τελική ανάλυση πάντως, οι επικείμενες εκλογές έχουν την ιδιαιτερότητα και την τιμητική τους. Νέα αντισυστημικά κόμματα, rebranding πρώην πρωθυπουργών από όλους τους χώρους, το κίνητρο  τρίτης συνεχόμενης θητείας για το κυβερνών κόμμα, είναι μόνο μερικά από τα στοιχεία που τις καθιστούν όντως “ιστορικές”.

Αν συμπεριλάβουμε και το νυν διεθνές πλαίσιο, με τους πολέμους που φέτος αναδείχθηκαν σε εποχικό φαινόμενο, τις αλλεπάλληλες κρίσεις και την απροσδιοριστία του μέλλοντος, παράλληλα με την εγχώρια σκηνή με τα σκάνδαλα, το δημογραφικό και την ακρίβεια σε πρώτη γραμμή, μιλάμε για μια πραγματικά κομβική συγκυρία και καμπή. Σε κάθε περίπτωση, διερωτώμαι επί της ουσίας: Σταθερότητα και Καταλληλόλητα ορίζεται η συνέχιση και η εδραίωση της υπάρχουσας κατάστασης της χώρας, απλά και μόνο εφ’ όσον ικανοποιούνται ορισμένες ανάγκες ορισμένων ομάδων της κοινωνίας; Η ρητορική αυτή μου θυμίζει την γνωστή φράση “Ο Ολυμπιακός και το Αιγάλεω να κερδάνε, και οι άλλοι να πάνε να γ….”, που αποδίδεται σε γνωστό αθλητικό παράγοντα Θωμά Μητρόπουλο.

Η Αλλαγή και η Δικαιοσύνη από την άλλη, ορίζονται ως απλώς μια αλλαγή ονόματος και τύπων, ευκαιρία προάσπισης συμφερόντων διαφορετικών ομάδων και στείρες υποσχέσεις; Μάλλον πρέπει να αποσαφηνίσουμε ή να επαναπροσδιορίσουμε ορισμένες έννοιες όταν τις ακούμε ή τις χρησιμοποιούμε. Όπως και να ‘χει, αυτό που εύχομαι σε όλους και όλες μας εμάς ως ψηφοφόρους, συμπυκνώνεται και πάλι σε ένα απόσπασμα ποιήματος του Καβάφη: “Κι αν δεν μπορείς να κάμεις την ζωή σου όπως την θέλεις, τούτο προσπάθησε τουλάχιστον, όσο μπορείς: μην την εξευτελίζεις…”. 

---

 

Ο Περικλής Χονδροματίδης σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες και Ιστορία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και τώρα εργάζεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στις Βρυξέλλες, όπου παρακολουθεί και μεταπτυχιακό πρόγραμμα στις Διεθνείς Σχέσεις.