Η καλύτερη άμυνα δεν είναι η επίθεση…

Η πολιτική συγκυρία δείχνει να εισέρχεται σε μια περίοδο αυξημένης έντασης, με την κυβέρνηση Μητσοτάκη να βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σταδιακή αλλά εμφανή φθορά. Οι δημοσκοπήσεις των τελευταίων ημερών (στις οποίες η ΝΔ χάνει έως και 2 μονάδες στην πρόθεση ψήφου) αποτυπώνουν μια κάμψη των ποσοστών της ΝΔ, η οποία αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στη συσσώρευση υποθέσεων που πλήττουν την εικόνα της διακυβέρνησης. Την ίδια ώρα, το ΠΑΣΟΚ καταγράφει μια ήπια αλλά σταθερή άνοδο, επιχειρώντας να εκφράσει ένα τμήμα της δυσαρέσκειας που διαχέεται στην κοινωνία.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η στρατηγική της κυβέρνησης Μητσοτάκη μοιάζει να μετατοπίζεται από την προσπάθεια διαχείρισης της φθοράς σε μια πιο επιθετική τακτική, που βασίζεται σε έντονη πολιτική πόλωση. Η επιλογή αυτή δεν είναι καινούργια στην ελληνική πολιτική ιστορία, ωστόσο στη σημερινή συγκυρία αποκτά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, καθώς συνοδεύεται από μια τάση “ανακάλυψης” αντιπάλων σε πολλαπλά επίπεδα – θεσμικά, πολιτικά αλλά και διεθνή.

Η επιλογή του πολωτικού Μαρκόπουλου για την θέση του εκπρόσωπου της γαλάζιας ΚΟ είναι άκρως ενδεικτική. Ο Μαρκόπουλος υπερασπίστηκε την κυβέρνηση στην Βουλή μετά την άκρως αμφιλεγόμενη απόφαση του Αρείου Πάγου για τις υποκλοπές, αναφερόμενος, μεταξύ άλλων σε «συριζοδικεία» και «πασοκοδικεία».

Επίθεση σε ΠΑΣΟΚ και Κοβέσι

Ενδεικτική είναι η στάση απέναντι στην Λάουρα Κοβέσι. Η δημόσια αντιπαράθεση μαζί της, με αιχμές και ευθείς επιθέσεις από κορυφαίους υπουργούς για τον τρόπο που ασκεί τα καθήκοντά της, δημιουργεί ένα ιδιόμορφο προηγούμενο. Μια κυβέρνηση να εμφανίζεται να υποδεικνύει σε έναν ευρωπαϊκό θεσμό πώς πρέπει να λειτουργεί.

Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται ως προσπάθεια αποδόμησης ενός παράγοντα που θεωρείται “ενοχλητικός”, ιδίως όταν οι έρευνες που διεξάγει αγγίζουν ζητήματα διαφάνειας και διαχείρισης ευρωπαϊκών πόρων. Ταυτόχρονα, ενισχύει την εικόνα μιας κυβέρνησης που, αντί να απαντά επί της ουσίας, επιλέγει να μεταθέσει τη συζήτηση στο πρόσωπο του ελεγκτή.

Παράλληλα, στο εσωτερικό πολιτικό πεδίο, η αντιπαράθεση με το ΠΑΣΟΚ έχει λάβει πιο οξυμένους τόνους. Αφορμή αποτελεί – μεταξύ άλλων – η πρόσφατη εξέλιξη στην υπόθεση των υποκλοπών και η στάση του Αρείου Πάγου, η οποία ερμηνεύτηκε από την αντιπολίτευση ως απόπειρα συγκάλυψης της υπόθεσης. Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, κατηγορεί το ΠΑΣΟΚ ότι με την κριτική του υπονομεύει τη Δικαιοσύνη και θολώνει τα όρια της διάκρισης των εξουσιών. Την διάκριση που η ίδια υπονομεύει στο μεταξύ με τις οξύτατες επιθέσεις στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία!

Η επιλεκτική ευαισθησία Μητσοτάκη

Ωστόσο, η συγκεκριμένη επιχειρηματολογία ανοίγει έναν πιο σύνθετο διάλογο. Σε ποιο βαθμό η πολιτική κριτική προς δικαστικές αποφάσεις συνιστά θεσμική εκτροπή και σε ποιο βαθμό αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της δημοκρατικής λειτουργίας; Και, κυρίως, κατά πόσο η στάση αυτή είναι συνεπής διαχρονικά;

Διότι δεν είναι λίγοι εκείνοι που επισημαίνουν ότι η Νέα Δημοκρατία είχε υιοθετήσει μια αντίστοιχα επιθετική ρητορική το 2018, στο πλαίσιο της υπόθεσης Novartis, όταν κατήγγελλε πολιτική σκευωρία και αμφισβητούσε ευθέως δικαστικούς χειρισμούς. Η σύγκριση αυτή ενισχύει την εντύπωση ότι η επίκληση των θεσμών συχνά προσαρμόζεται στις ανάγκες της εκάστοτε πολιτικής συγκυρίας.

Το αποτέλεσμα είναι να διαμορφώνεται μια εικόνα όπου η πολιτική αντιπαράθεση μετατοπίζεται από την ουσία των προβλημάτων σε μια διαρκή σύγκρουση αφηγήσεων. Επί της ουσίας, η κυβέρνηση επιχειρεί να συσπειρώσει το ακροατήριό της προβάλλοντας την ανάγκη σταθερότητας, καταγγέλλοντας «επιθέσεις» από την αντιπολίτευση και θεσμικούς παράγοντες και αν μέσω των ουκ ολίγων εσωκομματικών μετώπων που δείχνουν ένα ρήγμα μεταξύ Μαξίμου και Γαλάζιας ΚΟ.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η στρατηγική της πόλωσης μπορεί πράγματι να ανακόψει τη δημοσκοπική πτώση ή αν, αντίθετα, ενισχύει την εικόνα μιας κυβέρνησης που λειτουργεί αμυντικά και αναζητά εξωτερικούς “εχθρούς” για να διαχειριστεί τις εσωτερικές της πιέσεις.