Κόλπο του Αρείου Πάγου για τους Έλληνες στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία

Στις 11 Μαΐου συνήλθε το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο και με απόφαση του πρότεινε στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία την ανανέωση της θητείας των συγκεκριμένων τριών Ελλήνων Ευρωπαίων Εισαγγελέων, αλλά μόνο για δύο χρόνια, που θεώρησε αρκετό διάστημα για διεκπεραιώσουν μόνο τους εκκρεμείς ελέγχους, ιδίως του ΟΠΕΚΕΠΕ, και υπό τον όρο να μην αναλάβουν άλλους ελέγχους. Η απόφαση αυτή θυμίζει τη λαϊκή παροιμία “και η πίτα ολόκληρη και ο σκύλος χορτάτος”, γιατί όπως φαίνεται το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο προσπάθησε να σώσει τα προσχήματα και να ικανοποιήσει και τις δύο πλευρές, δηλαδή την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και τη κυβερνητική αντίθεση, που είναι λογικά αδύνατον.

Φοβάμαι όμως, ότι η λύση αυτή ούτε νόμιμη, ούτε βιώσιμη είναι και θα δημιουργήσει σε βάθος χρόνου περισσότερα προβλήματα από ότι φαινομενικά λύνει, γιατί αφενός θα προκαλέσει περαιτέρω μείωση στην εμπιστοσύνη του κοινού στη Δικαιοσύνη και στη δικαστική ανεξαρτησία, που σε σωρεία δημοσκοπήσεων συγκεντρώνουν ποσοστά εμπιστοσύνης γύρω στο 20%, αφετέρου θα προκαλέσει σύγκρουση της χώρας μας με ανεξάρτητα όργανα της ΕΕ και ενδεχόμενη καταδίκη της χώρας μας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

Το μέλλον των Ελλήνων Ευρωπαίων Εισαγγελέων

Το Κολέγιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας έχει αποφασίσει την ανανέωση της θητείας των τριών Ελλήνων Ευρωπαίων Εισαγγελέων για πέντε χρόνια. Η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου, που προτείνει την ανανέωση μόνο για δύο χρόνια είναι γνωμοδοτική και δεν δεσμεύει το Κολέγιο της ΕΕ. Στη περίπτωση που το Κολέγιο της ΕΕ εμείνει στην απόφαση του, τότε η χώρα μας μπορεί να προσφύγει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, χωρίς ελπίδα επιτυχίας, γιατί ο κανονισμός της ΕΕ είναι υπέρτερος νόμος και δεσμεύει τη χώρα μας.

Αφού από τον κανονισμό 2017/1939 προβλέπεται για τους Έλληνες Ευρωπαίους Εισαγγελείς θητεία πέντε ετών, το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο δεν μπορεί να προτείνει ανανέωση θητείας για λιγότερο χρόνο, γιατί έτσι παραβιάζει κανονισμό της ΕΕ. Εξάλλου ο όρος, όπως οι τρεις Έλληνες Ευρωπαίοι Εισαγγελείς να διερευνούν μόνο τις εκκρεμείς υποθέσεις αποτελεί ανεπίτρεπτη παρέμβαση στην εσωτερική λειτουργία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, που είναι ανεξάρτητη αρχή.

Η δικαστική ανεξαρτησία είναι θεμελιώδης αρχή του κράτους δικαίου εξασφαλίζοντας, ότι οι δικαστές απονέμουν δικαιοσύνη ελεύθερα από παρεμβάσεις της εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας. Στη χώρα μας η ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας κατοχυρώνεται από το άρθρο 87 του Συντάγματος και περιλαμβάνει τη λειτουργική και προσωπική ανεξαρτησία των δικαστών, που υπακούν μόνο στο Σύνταγμα και τους νόμους. Η δικαστική ανεξαρτησία δεν είναι προνόμιο των δικαστών, αλλά εγγύηση υπέρ των πολιτών για την εμπέδωση του κράτους δικαίου και των ατομικών ελευθεριών και δικαιωμάτων.

Υπάρχει ανεξάρτητη δικαιοσύνη στην Ελλάδα;

Στο World Economic Forum στο Νταβός δημοσιεύεται κάθε χρόνο πίνακας, όπου στη κατηγορία ανεξαρτησία της δικαιοσύνης (judicial independence) κατατάσσονται διάφορες χώρες. Η κατηγορία αυτή αφορά κατά πόσο η δικαιοσύνη σαν διακεκριμένη εξουσία κάθε κράτους είναι ανεξάρτητη από τη κεντρική εξουσία και ο βαθμός εξάρτησης της. Η χώρα μας για το 2025 κατετάγη στην όχι και τόσο ζηλευτή 47η θέση μεταξύ 142 χωρών και σχεδόν τελευταία μεταξύ των χωρών της ΕΕ, έναντι της για το 2020 83ης θέσης μεταξύ 141 χωρών.

Σαφώς η παραπάνω άνοδος, που χαιρετίστηκε με ενθουσιασμό από τους αρμοδίους, αποτελεί εύθραυστη πρόοδο, που κινδυνεύει να ανατραπεί από αδέξιους δικαστικούς χειρισμούς, όπως η παραπάνω απόφαση του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου για τους Έλληνες Ευρωπαίους Εισαγγελείς, που δίνει την εντύπωση στη κοινή γνώμη και στις διεθνείς μετρήσεις, ότι η δικαιοσύνη, κρατώντας τα προσχήματα, παρέχει ευήκοον ους στις κυβερνητικές υποδείξεις.

Δεν γνωρίζω βάση ποίων κριτηρίων γίνεται η κατάταξη των χωρών στους παραπάνω πίνακες. Σαφώς όχι με βάση των Συνταγμάτων των χωρών, γιατί όλες διασφαλίζουν την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης praescriptis verbis, αλλά με βάση αποφάσεων ημεδαπών και διεθνών δικαστηρίων, όπως το ΕΔΑΔ, το οποίο έχει επιβάλλει στη χώρα μας σωρεία καταδικών για παράβαση του άρθρου 6 της ΕΣΔΑ, ή από εκθέσεις διεθνών οργανισμών ή δημοσιογραφικές πληροφορίες. Ειδικότερα για τη χώρα μας δυσμενής παράγων φαίνεται ότι αποτελεί και ο τρόπος επιλογής της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων, που δημιουργεί τη καχυποψία, ότι τα ανώτατα δικαστήρια είναι πάντοτε με το γκουβέρνο.

Νομίζω, ότι δεν μακρηγόρησα για τη διεθνή πίνακα δικαστικής ανεξαρτησίας, γιατί τα συμπεράσματα και η κατάταξη στο πίνακα αυτόν παίζουν ένα αποφασιστικό ρόλο στην απόφαση του διεθνούς επενδυτή για τη μελέτη και στη συνέχεια υλοποίηση ενός επιχειρηματικού project, γιατί στις βασικές προϋποθέσεις μιας επένδυσης περιλαμβάνεται και η ασφάλεια δικαίου, στοιχείο της οποίας είναι ο τρόπος και χρόνος απονομής δικαιοσύνης.