Ο Τσίπρας, ο Σιακαντάρης και η Αρβελέρ…

Και λίγο πιο κάτω συνεχίζει πως στο Βυζάντιο: «[Δ]εν αναπτύχθηκε η ιδέα του αυτόνομου ατόμου, του ανεξάρτητου από εξουσίες (μοναρχία) και αυθεντίες (Εκκλησία) ατόμου. Όλα τα φωτισμένα μυαλά του Βυζαντίου ποτέ δεν έφτασαν στην ιδέα του sapere aude, σκέψου μόνος σου.» Για ποιο αυτόνομο άτομο μιλάει ο Σιακαντάρης; Σίγουρα όχι μόνο για το άτομο στο Βυζάντιο, και έτσι η ανάρτησή του, λειτουργεί ως αφορμή για μερικές σκέψεις. Και επί τη ευκαιρία, η Γλύκατζη-Ahrweiler είχε μία ικανότητα να διέρχεται από σαλόνια, μα είδε το 12αίωνο Βυζάντιο ως μετάβαση στον νεότερο ελληνισμό.

Ο Σιακαντάρης εναντίον των… βυζαντινισμών

Πολλοί στο παρελθόν υβρίζανε τον Αλέξη Τσίπρα και “ηγέτη σε ύψος τραπεζιού” τον αποκαλούσανε. Φαίνεται όμως πως ο Τσίπρας επανέρχεται σιγά-σιγά. Κάποιες από τις κινήσεις του είναι εντυπωσιακές, ίσως η σπουδαιότερη να είναι το κάλεσμα στον Γιώργο Σιακαντάρη για να βοηθήσει στην εκπόνηση του πολιτικού προγράμματος, το οποίο θα είναι έτοιμο περί τα τέλη Απριλίου. Ο Σιακαντάρης ήταν μέχρι πρότινος υποστηρικτής του Κώστα Σημίτη και εξ ορισμού, ως διανοούμενος, κουνάει ουκ ολίγα νήματα. Και το άτομο “χωρίς ιδιότητες” του Βυζαντίου που υπονοεί, είναι και ένας καθρέφτης της πορείας πολλών πολιτικών στελεχών της χώρας, που αλλάζουν πολιτικά στρατόπεδα όπως τα πουκάμισα, και δυστυχώς, απαξιώνουν την πολιτική. Και ένας τέτοιας συμπεριφοράς πολιτικός, με σπονδυλική στήλη σαν μπανάνα που σπάει εύκολα, είναι “άτομο ελαφρύ”, όπως το άδειο στάχυ που ο αγέρας το μετακινεί πέρα-δώθε.

Γιατί δέχθηκε να αναλάβει τέτοιο ρόλο; Μα ο Σιακαντάρης είναι το ακριβώς αντίθετο του ορισμού: “διανοούμενος = μαντρόσκυλο του συστήματος” (φράση του Αλέν Μπαντιού αν ξαφνιάζει). Και γιατί ένας διανοητής με κύρος έχει την ανάγκη να χριστεί συντονιστής Ομάδας Εργασίας του Ινστιτούτου Αλέξης Τσίπρας, ή με άλλα λόγια, να ασχοληθεί με το πολιτικό πρόγραμμα τού υπό σύσταση κόμματος; Μα έτσι, εμμέσως, τιμά και το πςαράδειγμα-στάση ζωής του Καστοριάδη, και δεν επιζητά καθόλου να βρεθεί κοντά στη ζεστασιά της εξουσίας. Και ίσως ο ίδιος δέχθηκε, γιατί υποπτεύομαι, πως δεν του αρέσει καθόλου στην ελληνική πολιτική που θεωρείται νορμάλ ένας πολιτικός να ξεκινάει από την Αριστερά χτίζοντας όνομα, και στη συνέχεια να καταλήγει στην Δεξιά. Μα δεν ήταν πάντα το προσωπικό τους συμφέρον ένας ρόλος που έπαιζαν;

Και για ποιο άτομο μιλάμε κ. Σιακαντάρη; Ξέχασα, μιλάμε για το ιδιόρρυθμο άτομο στο Βυζάντιο με αφορμή τον θάνατο της Γλύκατζη-Ahrweiler. Έτσι ο Σιακαντάρης, μιλάει για το άτομο στο Βυζάντιο που είναι και “η ποιότητα του πολιτικού στελέχους” της χώρας μας με συμπεριφορές που ήδη περιγράψαμε. Και κοιτάξτε καλά, είναι η συμπεριφορά που έχει κάνει την Αριστερά εν Ελλάδι, να είναι χίλια κομμάτια, με δέκα κόμματα, και δέκα ηγέτες με ύφος χιλίων καρδιναλίων. Είναι οι συμπεριφορές ατόμων που εδώ και δεκαετίες πηγαίνουν πέρα-δώθε για να παίξουν τον μονόπρακτο ρόλο τους. Και τέτοιες συμπεριφορές, έχουν οδηγήσει και την γονατισμένη από τα οικονομικά βάρη ελληνική κοινωνία, να τρέχει κυρίως μακριά από την Αριστερά του βολέματος, της έμμισθης καρέκλας που έχει πέντε πόδια, και των προσωπικών φιλοδοξιών.

Ο Γιώργος Σιακαντάρης έχει βάθος, καλοτροχισμένο ξίφος και έχει υπηρετήσει με αξιώσεις στη ζωή τη σοσιαλδημοκρατία, την Αριστερά και τον δημοκρατικό καπιταλισμό. Γράφει συνέχεια άρθρα, δοκίμια, βιβλία, και στοχάζεται πραγματικά τι πράττει και τι λέει. Παλιότερα είχε γράψει μια άριστη και ενδελεχή κριτική για το βιβλίο του Geoffrey Roberts, Η Βιβλιοθήκη του Στάλιν που προσωπικά με είχε συνεπάρει. Σε μία εποχή που η χώρα έχει συγκλονιστεί με το βλέμμα που προχωρήσανε οι 200 ήρωες στην Καισαριανή, ο Σιακαντάρης είναι για τον Τσίπρα ο σωστός άνθρωπος στη σωστή θέση.

Δημοκρατία κατά ολιγαρχίας

Στο τελευταίο του βιβλίο, μιλάει για την ποιότητα της δημοκρατίας που θα έχουμε το 2050 και πως αυτή εμμέσως απειλείται –όπως προσωπικά κατανοώ το συγγραφικό του πόνημα–, από φαινόμενα μεταπολιτικής, μετακομμάτων, και μεταδημοκρατίας. Πώς θα δράσει τώρα ο Σιακαντάρης; Μα η νίκη του Ζοράν Μαμντάνι στη Νέα Υόρκη, είναι, η επιβεβαίωση των όσων υποστηρίζει. Η θεμελιώδης διάκριση Αριστεράς και Δεξιάς ή, και η διάκριση μεταξύ Προόδου και Συντήρησης / Ολιγαρχίας αν το προτιμάτε, δεν είναι καθόλου ξεπερασμένη μα άκρως επίκαιρη. Ο Τσίπρας βεβαίως το κατάλαβε αυτό πριν τον επιλέξει.

Ίσως, με μία μικρή δόση υγιούς υπερβολής, θα λέγαμε πως ο Σιακαντάρης θα είναι πλέον “ο πνευματικός” και “θεωρητικός της πολιτικής” του Τσίπρα και θα πολεμάει με υψηλό ήθος, νύχια και δόντια για το νέο κόμμα. Γιατί όλα δεν είναι μία “μεταπολιτική φάρσα” και η Αριστερά έχει ρόλο να επιτελέσει για να αποτραπούν οι πολιτικές Πινοσέτ με αόρατο περίστροφο σε Ελλάδα και Ευρώπη, να πάψουν να υπάρχουν συνδικάτα, να περιοριστούν οι νεοφιλελεύθερες ακρότητες κόμπο στον λαιμό που όσοι τις σκαρφίζονται-εφαρμόζουν πουλάνε και τη μάνα τους ακόμη, να μειωθούν οι κραυγαλέες ανισότητες που ο καπιταλισμός καθημερινά παράγει, και άλλα… Αν η Αριστερά σοβαρευτεί, θα συντρέξουν τότε πολλοί λόγοι ο Κυριάκος Μητσοτάκης να μην ξανακερδίσει μια τρίτη τετραετία. Και ναι, σίγουρα, δεν ήταν αυτόνομο το άτομο στο Βυζάντιο, μα μπορεί να γίνει τώρα που ένας διανοούμενος –και όχι μεταδιανοούμενος– δρα με πράξεις και λογιοσύνη προς την ενίσχυση του προοδευτικού πόλου. Ένας διανοούμενος που ξέρει ως πράξη αξιοπρέπειας πως, “η εξουσία οφείλει να είναι πάντοτε κρινόμενη και ουδέποτε χειροκροτούμενη”.