Οι τρεις φόβοι του ευρωιερατείου μετά τη συντριβή Μερτς

Οι φόβοι αφορούν τις επιπτώσεις στην κυβέρνηση Μερτς και, πάνω απ’ όλα, τι θα αποφασίσουν οι Χριστιανοδημοκράτες σχετικά με τον ηγέτη τους. Υπάρχουν, για την ώρα, τρεις φόβοι. Ο πρώτος είναι ίσως ο πιο άμεσος. Η Γερμανία θα αυξήσει τις αρνήσεις σε πολλά από τα θέματα που συζητούνται στις Βρυξέλλες, ξεκινώντας από τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό. Και το γεγονός ότι το Βερολίνο είναι εναντίον της οποιασδήποτε αύξησής του, είναι πολύ πιθανό να παραλύσει την ΕΕ.

Ο δεύτερος αφορά την πιθανή “αποτίμηση των δυνατοτήτων” του καγκελάριου από το CDU (Χριστιανοδημοκρατική Ένωση) και το ΕΛΚ (Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα). Εάν η επανεκλογή του για τις εκλογές του 2029 αμφισβητηθεί, η νομοθετική σύνοδος ουσιαστικά θα έχει τελειώσει – στη Γερμανία, αλλά και στις Βρυξέλλες. Και η συζήτηση που εκτυλίσσεται στο ΕΛΚ δεν αποκλείει καθόλου αυτή την πιθανότητα.

Ο τρίτος είναι επικίνδυνός και εκρηκτικός. Συζητείται μόνο σε ορισμένα γραφεία των θεσμικών οργάνων της ΕΕ: Η κρίση της κυβέρνησης Μερτς. Μια πιθανότητα που θεωρείται μακρινή και εξαιρετικά απίθανη. Αλλά το απλό γεγονός ότι μια “πτώση” δεν αποκλείεται, ισοδυναμεί με μια μικρή επανάσταση στις ευρωπαϊκές “συνήθειες”. Όλοι αναμένουν τις εξελίξεις, αλλά η ένταση είναι αισθητή.

Οι εκλογές σε ένα μικρό κρατίδιο, το οποίο αντιστοιχεί σε λιγότερο από το 2% του γερμανικού ΑΕΠ, και 3% του γερμανικού πληθυσμού, θα είχαν περιορισμένη σημασία, αν δεν υπήρχαν το μέγεθος και οι επιπτώσεις της νίκης του AfD. Στο άμεσο μέλλον, η προσοχή των παρατηρητών επικεντρώνεται στις 20 Σεπτεμβρίου, όταν ένα άλλο κρατίδιο της πρώην Γερμανικής Λαϊκής Δημοκρατίας, το Mecklenburg-Vorpommern‎‎, επιστρέφει στις κάλπες, εν μέσω ενός σκηνικού όπου το κόμμα της Alice Weidel ευνοείται στις δημοσκοπήσεις.

Ρήγμα στο “φράγμα Brandmauer”

Δύο συνεχόμενες νίκες σε διάστημα δύο εβδομάδων θα εντείνουν την πίεση στο CDU, το οποίο ήδη αντιμετωπίζει μείωση της υποστήριξης και μια όχι ασυνήθιστη εσωτερική συζήτηση σχετικά με τη σκοπιμότητα διατήρησης του “φράγματος Brandmauer”, ακόμη και ενόψει ολοένα και πιο άνισων εκλογικών αποτελεσμάτων.

Ο όρος Brandmauer (που μεταφράζεται κυριολεκτικά ως «τείχος προστασίας», ή «αντιπυρική ζώνη») αναφέρεται στην άτυπη αλλά αυστηρή πολιτική συμφωνία των παραδοσιακών δημοκρατικών κομμάτων της Γερμανίας, να μην συνεργάζονται, να μην σχηματίζουν κυβερνητικούς συνασπισμούς και να μην προχωρούν σε κοινοβουλευτικές συμφωνίες με την Ακροδεξιά –και συγκεκριμένα με το κόμμα AfD.

Ήδη, στελέχη της τοπικής Χριστιανοδημοκρατικής Ένωσης (CDU) στο Mecklenburg-Vorpommern‎‎ έχουν αρχίσει να εκφράζουν δημόσια αμφιβολίες για τη σκοπιμότητα του απόλυτου αποκλεισμού (Nach Sachsen-Anhalt-Debakel: CDU in MV rüttelt an Brandmauer). Αυτό δεν είναι μικρό ερώτημα: Για πόσο καιρό μπορεί να κρατήσει ένα cordon sanitaire εναντίον ενός κόμματος που, εκλογή με την εκλογή, παύει να αποτελεί εξαίρεση για να περιοριστεί και γίνεται η πιο δημοφιλής επιλογή;

Το ψευτοδίλημμα 

Είναι ένα δίλημμα που η Γερμανία μοιράζεται τώρα με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπου η ριζοσπαστική Δεξιά αναπτύσσεται εκμεταλλευόμενη την δυσπιστία προς τις άρχουσες τάξεις και τα παραδοσιακά κόμματα, τη δυσαρέσκεια με το ζήτημα της μετανάστευσης και τη στάσιμη οικονομία.

Βεβαίως αυτό το δίλημμα μάλλον με ψευτοδίλημμα ομοιάζει, δεδομένου ότι σε σειρά ευρωπαϊκών χωρών η λεγόμενη Άκρα Δεξιά κυβερνά, ή έχει κυβερνήσει σε συνασπισμό με κόμματα που ανήκουν στον πολιτικό χώρο του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (Ιταλία, Αυστρία, Ολλανδία, Φινλανδία, Εσθονία, Κροατία…).

Δεν είναι τυχαίο ότι το μήνυμα του AfD – το οποίο είχε ήδη συγκεντρώσει σχεδόν το 21% των ψήφων σε εθνικό επίπεδο στις γενικές εκλογές του 2025, κερδίζοντας μια σημαντική κοινοβουλευτική ομάδα στην Bundestag – απηχεί αυτό των εθνικιστών ηγετών από το Λονδίνο μέχρι το Παρίσι, οι οποίοι αντιμετωπίζουν παράπονα παρόμοια με αυτά της Γερμανίας. Έτσι, με τις εκλογές να έχουν προγραμματιστεί σε αρκετές χώρες τον επόμενο χρόνο, η νίκη στο Μαγδεμβούργο κινδυνεύει να γίνει τόσο προάγγελος, όσο και εγχειρίδιο οδηγιών.

Ορόσημο η συντριβή Μερτς

Τα παραδοσιακά κόμματα της Γερμανίας αναζητούν – έστω και με κάποια καθυστέρηση – τον τρόπο αντίδρασης. Πάντα υπάρχουν τα περιθώρια κάποιας αντίδρασης… Όμως δύσκολα μπορεί να ανατραπεί μια πολύ συγκεκριμένη τάση που διαμορφώνεται στο εκλογικό σώμα… Zeitgeist γαρ…

Ωστόσο, τους επόμενους μήνες επίκεινται σημαντικές εκλογικές αναμετρήσεις σε κρίσιμες χώρες της ΕΕ: Την Ιταλία, τη Γαλλία, την Ισπανία και την Πολωνία. Οι καιροί ου μενετοί για την ΕΕ. Ο αδύναμος κρίκος του πλανητικού συστήματος των θεωρούμενων μεγάλων δυνάμεων, φαίνεται ότι θα υποστεί τις συνέπειες της αδυναμίας του.

Ούτε η πρόσφατη ανακάλυψη του “ιδανικού εχθρού” εκτός των συνόρων, προφανώς δεν μπορεί να την κρατήσει στο μονοπάτι που έχουν χαράξει οι καθεστωτικές ευρωπαϊκές αρχηγεσίες, δεδομένου ότι αυτή η επιλογή φαίνεται ότι δεν λειτουργεί στο εσωτερικό μέτωπο. Όμως οι συνέπειες για την ΕΕ των μελλοντικών εξελίξεων στην Γερμανία, δεδομένου του ρόλου της, προφανώς θα πρέπει να οδηγήσουν σε βαθύ αναστοχασμό και έντονο προβληματισμό.

ΥΓ: Το να ηττηθεί ένα κακό με την επικράτηση ενός μεγαλύτερου κακού ουσιαστικά δεν λύνει κανένα πρόβλημα. Η περίπτωση Τραμπ είναι παραδειγματική… Προφανώς όμως το σημερινό “πνεύμα των καιρών” επικρατεί και “η Κουκουβάγια της Αθηνάς πετάει πάντα το σούρουπο”.